Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) Gazze'deki savaş suçları nedeniyle hakkında tutuklama emri çıkardığı İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu'nda konuşma yapmaya hazırlanıyor.

Öte yandan Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, ABD'nin vize engeli nedeniyle New York'a gidemiyor. ABD yönetimi, geçen yıl olduğu gibi bu yıl da Abbas'a BM Genel Kurulu'na katılabilmesi için vize vermedi.

Abbas'ın BM Genel Kurulu'na katılımı nasıl sağlanacak?

1947 tarihli BM Merkez Anlaşması uyarınca, BM üyesi ve gözlemci devletlerin temsilcilerinin New York'a girişine ABD'nin engel olmaması gerekiyor. Ancak ABD, iki yıldır Abbas ve heyetine vize vermeyerek bu yükümlülüğünü ihlal ediyor.

Bu nedenle Abbas'ın BM Genel Kurulu'na video konferans yoluyla hitap etmesi bekleniyor. ABD, geçmişte de Filistin Kurtuluş Örgütü lideri Yasir Arafat'a vize vermemiş, ev sahibi ülke statüsünü siyasi baskı aracı olarak kullanmıştı.

ABD'nin bu kararı, Batı Şeria'da İsraillilerin Filistin topraklarını gasp ettiği ve şiddetin arttığı bir döneme denk geliyor. İsrail, 1967'den beri Batı Şeria'yı işgal altında tutarken, 2023 Ekim ayından itibaren şiddet olayları yoğunlaştı.

Netanyahu'nun BM Genel Kurulu'ndaki durumu ve UCM kararları

UCM, Gazze'de savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar nedeniyle Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında 21 Kasım 2024 tarihinde tutuklama emri çıkardı. Bu karar, Roma Statüsü'ne taraf 120'den fazla ülke için bağlayıcı.

Ancak ABD, UCM'ye taraf olmaması nedeniyle Netanyahu'yu New York'ta ağırlıyor. Netanyahu, geçen yıl olduğu gibi bu yıl da BM Genel Kurulu'nda konuşacak.

Eylül 2025'teki Genel Kurul toplantısında Netanyahu konuşurken birçok diplomat salonu terk etti ve dışarıda protestolar düzenlendi. Bu yıl da benzer diplomatik boykotlar ve kitlesel gösteriler bekleniyor.

New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, Netanyahu'nun UCM kararları nedeniyle Lahey'de olması gerektiğini belirterek, New York yasaları çerçevesinde tutuklama kararının uygulanabileceğini ancak özel yasalar çıkarılmayacağını ifade etti.

Batı dünyasında çifte standart tartışmaları

Batılı ülkeler, Ukrayna krizinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hakkında çıkarılan UCM kararlarını desteklerken, Netanyahu konusunda kararları tanımamakla eleştiriliyor.

Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü gibi sivil toplum kuruluşları, Netanyahu'nun yakalanması çağrısında bulundu. Ancak Roma Statüsü'ne taraf Batılı ülkelerin çifte standardı nedeniyle UCM kararları sahada uygulanmıyor.

Netanyahu, ABD seyahatlerinde Fransa, İtalya ve Yunanistan hava sahalarını sorunsuz kullanırken, Nisan 2025'te Macaristan ziyareti sırasında dönemin Başbakanı Viktor Orban hükümetinden yakalanmama garantisi aldı.

Netanyahu'nun BM Genel Kurulu için yapacağı ABD seyahatinde uçağının New York yerine New Jersey'deki Newark Havalimanı'na inmesi planlanıyor. Bu karar, New York Belediye Başkanı Mamdani'nin açıklamalarıyla bağlantılı.