Sırbistan’da 1 Kasım 2024’te meydana gelen ve iktidarın değişmesine neden olan protesto gösterilerini ateşleyen Novi Sad Tren İstasyonu faciasının kurbanları için anma törenleri düzenlendi.

Sırbistan’da 1 Kasım 2024’te ülkenin kuzeyindeki Novi Sad şehrindeki tren istasyonunda beton sundurmanın çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesi ile yaşanan trajedinin kurbanları anıldı. Olayın yaşandığı Novi Sad şehrinde üç ayrı noktadan yürüyüşe geçen on binlerce kişi, iki yıl önce 16 kişinin hayatını kaybettiği tren istasyonunun önünde buluştu. Mumların yakılıp çiçeklerin bırakıldığı anma töreninde, her bir kurban için bir dakika olmak üzere 16 dakika saygı duruşunda bulunuldu.

Ülkede yolsuzluk ve iktidar karşıtı protestoları başlatan facianın yıl dönümünde Sırbistan’ın kamu yayıncıları RTS ve RTV, yerel saatle 11.52’de başlayan 16 dakikalık saygı duruşunu bu yıl ilk kez canlı yayınladı. Ülkede yaşanan iktidar değişikliğinin ardından ana haber bülteninde izleyicilerden daha önceki "taraflı yayınları" için özür dileyen kamu yayıncısı RTS, normal yayınını keserek siyah ekranda faciada hayatını kaybeden 16 kişinin isimlerini paylaştı.

Facianın yıl dönümü nedeniyle Sırbistan’ın diğer kentlerinde ve yurt dışında da anma etkinlikleri düzenlendi. Anma törenini düzenleyen öğrenci hareketi, trajik olayda hayatını kaybedenlerin her yıl 1 Kasım saat 11.52’de ülke genelinde anılacağını duyurdu. Öğrenciler, ölümlerden sorumlu olanların bulunmasını talep etmeye ve insanların yolsuzluk nedeniyle hayatını kaybetmediği bir toplum için mücadele etmeye devam edeceklerini açıkladı.

Yeni siyasi atmosferde anma ve değişim

Bu yılki anma törenlerinin farklı bir siyasi atmosferde yaşanması, ülkede yaşanmaya başlanan değişime paralel olarak gerçekleşti. Ülkede seçim sonuçlarıyla hakim olan yeni siyasi atmosfer kapsamında genç aktivistler, sokaklarda duvarlara işlenen aşırı milliyetçi ve ırkçı duvar yazılarını boyayarak üstlerini örttü, kamu yayıncısı RTS’nin Genel Müdürü Manja Grcic istifa etti ve haber kadrosunda görevden almalar yaşandı.

Eski Cumhurbaşkanı Vucic’in partisine yakın bir iş insanının bankasının faaliyet izni iptal edildi. Belge imhası şüphesi üzerine polis, devlet kurumlarına girerek inceleme yaptı. Bazı üst düzey polis yetkilileri görevi kötüye kullanma suçlamasıyla gözaltına alındı ve Sırp İlerleme Partisi’nde (SNS) Vucic’in yeniden parti başkanlığına dönmesi gündeme geldi.

Öğrenci Listesi hareketi iktidarı devirdi

Novi Sad’da yaşanan facianın ardından başlayan protesto gösterilerine öncülük eden protestocu öğrenciler tarafından kurulan Öğrenci Listesi adlı siyasi hareket, geçtiğimiz hafta genel seçimleri kazanarak, eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic iktidarını devirmişti. 25 Ekim’de yapılan seçimlerde Öğrenci Listesi, oyların yüzde 52’sinden fazlasını alarak parlamentoda çoğunluğu elde etmiş ve ülkede 14 yıla yayılan Sırp İlerleme Partisi (SNS) iktidarına son vermişti.

Novi Sad Tren İstasyonu’ndaki sundurmanın çökmesinin ardından yaşanan protestolarla ortaya çıkan hareket, yaklaşık iki yıl boyunca üniversite kampüslerini işgal etmiş, kitlesel protestolar düzenlemiş ve Cumhurbaşkanı Vucic ve SNS hükümetini istifaya davet etmişti. Bu gösterilerdeki talepler arasında Novi Sad Tren İstasyonu’nun yenilenmesine ilişkin bütün belgelerin yayınlanması, cezai ve siyasi sorumluluğun belirlenmesi ve yolsuzlukla mücadele yer almıştı.