Bitlis merkeze bağlı Çeltikli köyünde, yüzyıllardır süregelen geleneksel yöntemlerle çeltik hasadı başladı. Köyde imece usulüyle yapılan çeltik ekimi ve hasadı, 4 aylık bir yetişme sürecinin ardından eylül ayı sonunda tamamlanıyor.

Çeltik üretiminde geleneksel yöntemler nasıl uygulanıyor?

Çeltikli köyünde çeltik üretimi tamamen insan gücüyle, kürek ve çamur kullanılarak gerçekleştiriliyor. Mayıs ayında başlayan ekim sürecinde köylüler, çamur havuzlarında ata tohumlarını ekiyor. İlk iki ay tarlalar su altında kalırken, sonraki dönemde su kesilerek ürünün olgunlaşması sağlanıyor. Hasat döneminde ise motorlu makineler yerine orakla başaklar biçiliyor. Hasat edilen çeltik, traktörlerle köy dışındaki düz bir alana taşınıyor ve burada başaklarından ayrılarak harman işlemi yapılıyor. Harman sonrası rüzgârda savrulan çeltik, yerlere serilerek 1-2 gün kurutuluyor. Kurutulan çeltik değirmene gönderilerek pirince dönüştürülüyor.

Şeyhciman pirinci ve ata tohumu geleneği

Çeltikli köyünde üretilen çeltik, köyün eski adı olan Şeyhciman’dan esinlenerek Şeyhciman pirinci olarak adlandırılıyor. Üreticiler, 200-250 yıldır aynı ata tohumunu kullanarak kimyasal gübreye başvurmadan üretim yapıyor. Hayvan gübresi kullanılarak yetiştirilen ürün, düşük şeker oranıyla öne çıkıyor. Bu özellik, özellikle şeker hastaları ve şeker konusunda hassasiyeti olan tüketiciler tarafından tercih edilmesini sağlıyor.

Üreticiler, Şeyhciman pirincini Türkiye’nin 81 iline kargo yoluyla ulaştırıyor. İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Antalya gibi büyük şehirler başta olmak üzere geniş bir pazara sahip olan ürün, köyde kuşaktan kuşağa aktarılan imece usulü üretim geleneğinin bir parçası olarak değerini koruyor.

Çeltikli köyünde 60 yaşındaki Ahmet Kın, dedelerinden ve babalarından devraldığı bu geleneği sürdürüyor. Kın, üretim sürecini şu sözlerle özetliyor: "Biz çeltik ve pirinç üretimiyle uğraşıyoruz. Çeltiğimiz çok kaliteli ve meşhurdur. Mayıs ayında kürek ve çamurla ekim yapıyoruz. Dört ayda ürünümüz yetişiyor ve hasadını orakla yapıyoruz. Motorlu makineler kullanmıyoruz çünkü çeltik hassas bir ürün. Hasat sonrası harmanımızı imece usulü yapıyoruz ve çeltik kurutulduktan sonra değirmene gönderiyoruz."

Kın, geleneksel üretim yönteminin köy için önemini vurgulayarak, "Biz bu ürüne köyümüzün eski isminden dolayı Şeyhciman pirinci diyoruz. Bu tohum 200-250 yıldır bizimle. İnşallah çocuklarımız da bu geleneği sürdürecek" dedi.

Sık sorulan sorular

Çeltikli köyünde çeltik üretimi nasıl yapılıyor?

Çeltik ekimi ve hasadı tamamen imece usulü, kürek ve orak kullanılarak, kimyasal gübre kullanılmadan geleneksel yöntemlerle yapılıyor.

Şeyhciman pirincinin en önemli özelliği nedir?

Şeyhciman pirinci düşük şeker oranına sahiptir ve bu nedenle şeker hassasiyeti olanlar tarafından tercih edilmektedir.

Çeltik üretiminde kullanılan tohumun tarihi nedir?

Çeltik üretiminde 200-250 yıldır aynı ata tohumu kullanılmaktadır.