Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, İstanbul Kongre Merkezi’nde düzenlenen TRT World Forum etkinliğinin kapanışında yaptığı konuşmada, dijital çağda algoritmaların toplumsal ve kültürel yapılar üzerindeki etkilerine dair önemli değerlendirmelerde bulundu.

Algoritmaların kültürel hafıza ve genç nesiller üzerindeki etkisi

Duran, günümüzde gençlerin tarihlerini ve kültürel miraslarını dijital platformlar aracılığıyla öğrendiğini belirterek, "Algoritmik çağda gerçekten geleceğimiz endişe oluşturmaktadır. Kolektif hafızadan bahsediyoruz. Her ulusun kendi geçmişi, değerleri ve dili vardır" dedi. Gençlerin online araştırmalar yaparken milyonlarca insan tarafından şekillendirilen sistemler üzerinden bilgiye ulaştığını ifade eden Duran, "Gelecek nesillerin geçmişi hakkında neyi bilip neyi bilmeyeceğine kim karar verecek?" sorusunu yöneltti.

Bu bağlamda, dijital platformlarda hangi bilgilerin öne çıkarıldığı ve hangilerinin görünmez kaldığına karar verenlerin, kültürel kimlik ve ulusal hafıza üzerinde doğrudan etkisi olduğunu vurguladı. Duran, "İzlediğimiz, okuduğumuz bilgiler ticari çıkarlara hizmet ediyor. Hala fikirlerimizi özgürce mi şekillendiriyoruz yoksa şekillerimiz bizim için mi şekilleniyor?" diye konuştu.

Algoritmaların gazetecilik üzerindeki etkileri ve bağımsızlık ihtiyacı

Konuşmasında gazetecilik mesleğinin algoritmalar karşısında yaşadığı zorluklara da değinen Duran, "Yıllardır gazetecilik bizim için kapı bekçisi niteliğinde olmuştur. Editörler, haberlerin doğruluğunu kontrol ediyordu ve kasti olmayan zararlara engel oluyordu" ifadelerini kullandı. Ancak günümüzde kararların algoritmalar tarafından verildiğini ve bu kararların arkasında gerçek bir isim bulunmadığını söyledi.

Duran, "Gazeteciler aylarca verileri kontrol edip hikayeyi doğruluyor. Editörler, tercümanlar, yasal uzmanlar çalışıyor. Ancak online ortamda algoritma anında karar veriyor ve yapay zeka doğrulanmamış bilgiyi yayıyor" dedi. Bu durumun kamuoyunda yanlış ve provokatif içeriklerin hızla yayılmasına yol açtığını belirtti.

Gazetecilerin maddi zorluklar yaşadığına dikkat çeken Duran, "Gazeteciliğin bağımsızlığa, maddi desteğe ve güçlü profesyonel etiklere ihtiyacı var" ifadelerini kullandı. Ayrıca, "Kamuya ulaşabilen haberlerin önemi her şeyin üzerindedir" diyerek, doğru ve güvenilir bilginin kamu yararına ulaşmasının gerekliliğini vurguladı.

Algoritmaların kontrolü ve dijital alandaki güç dengesi

Duran, algoritmaların tarafsız olmadığını ve arkasında insan tercihleri bulunduğunu belirtti. Ticari ve politik çıkarları olan az sayıda şirketin, insanların gördüğü içerikleri kontrol ederek düşünce yapısını şekillendirdiğini söyledi. "Bir avuç şirket dijital alanlarımızı kontrol ediyor, milyarlarca dolar kazanıyor ve fikirleri şekillendiriyor" dedi.

Bu durumun toplumun genelini etkileyen kararların tek bir merkezde toplanmasına yol açtığını ifade eden Duran, "Çok az kişi bu kararlara karşı çıkıyor ve bu da temel sorumuzu ortaya koyuyor: Algoritmik çağda direksiyonun başında kim var?" diye sordu.

Teknoloji şirketlerinin kıtalar arası büyük veri transferi yaptığını ve pek çok ülkenin kaynaklarına hükmettiğini belirten Duran, bu konuda ne şirketlerin ne de ulusların tek başına çözüm üretemeyeceğini söyledi. Gelecekte bu alanda getirilecek kurallarda dijital teknoloji şirketlerinin en büyük söz sahibi olacağını ifade etti.

Sık sorulan sorular

Burhanettin Duran algoritmik çağla ilgili ne tür endişeler dile getirdi?

Duran, algoritmaların kültürel kimlik, ulusal hafıza ve medeniyet mirasının geleceğini şekillendirmesinde endişe duyduğunu belirtti.

Algoritmalar gazetecilik mesleğini nasıl etkiliyor?

Algoritmalar haberlerin yayılmasını kontrol ederek doğrulanmamış bilgilerin hızla yayılmasına neden oluyor ve gazetecilerin bağımsızlık ile maddi destek ihtiyacını artırıyor.

Duran, dijital platformlardaki karar mekanizması hakkında ne dedi?

Duran, kararların arkasında gerçek bir isim olmadığını, algoritmaların ticari ve politik çıkarları olan az sayıdaki şirket tarafından kontrol edildiğini ifade etti.

Konuyla ilgili