Etik ve Toplumsal Değerler Uzmanı Prof. Dr. Esra Akın, son dönemde çocuklar arasında artan şiddet eğilimlerine ve dijital ortamın olumsuz etkilerine ilişkin uyarılarda bulundu. Akın, ailelerin 'Benim çocuğum yapmaz' yaklaşımıyla uyarıları göz ardı etmelerinin ağır sonuçlar doğurabileceğini belirtti. Gözlemlenmeyen ve kontrol edilmeyen olumsuz davranışların, toplumsal vahşetlere zemin hazırladığını ifade etti.

Prof. Dr. Akın, özellikle 12-15 yaş arasındaki çocuklarda şiddet eğilimlerinin belirginleştiğini vurguladı. Ülkemizde bu konuda alarm durumuna geçildiğini, 15 yaş altı çocuklar için sosyal medya kısıtlamalarının getirildiğini ve Çocuk Koruma Kanunu’nda yapılan değişikliklerle ‘suça sürüklenen çocuk’ kavramının adli süreçlere uyarlanmasının önleyici adımlar arasında olduğunu söyledi.

Çocuklar dijital dünyanın içinde büyüyor

Akın, Z ve alfa kuşağı olarak tanımlanan çocukların büyüme süreçlerini doğrudan dijital dünyanın içinde geçirdiklerine dikkat çekti. Henüz okul çağında olmayan bebeklerin bile ellerinde telefon gördüğünü belirtti. Çocukların sosyal etkileşimleri arttıkça sosyal medya platformlarında varlık gösterdiklerini ve internet ortamında gelişimlerine zarar verebilecek oyunlarla karşılaştıklarını anlattı. Dijital dünyanın olumsuzluklarının çocukların hayatında büyük yer tuttuğunu ifade etti.

Dijital okuryazarlık eğitimi zorunlu hale gelmeli

Prof. Dr. Akın, sosyal medya kısıtlamalarının yeterli olmadığını, çocukların denetimsiz internet ortamlarında karşılaşabilecekleri risklerin devam ettiğini söyledi. Teknoloji ve yapay zekadan kaçmanın gerçekçi olmadığını, ancak dijital okuryazarlığın yaygınlaştırılmasının en akılcı çözüm olduğunu belirtti. İlkokuldan lise sonuna kadar dijital okuryazarlığın müfredata dahil edilmesinin zorunlu olduğunu vurguladı. Ayrıca ailelerin ve öğretmenlerin bu konuda yüksek farkındalık sahibi olması gerektiğini ifade etti.

Çocuklara dijital okuryazarlık öğretildiğinde, hangi sitelerin ziyaret edilmesi gerektiği, yaşa uygun sosyal medya kullanımı ve dijital imkanlarla kişisel gelişimin nasıl destekleneceği gibi konuların öğrenildiğini belirtti. Teknolojinin zararlarından korunma yollarının da bu eğitimle kazanıldığını söyledi. Dijital ortamların bireysel ve akademik gelişim için güvenli alanlar haline getirilmesi gerektiğini, bu konuda en büyük sorumluluğun ebeveynlerde olduğunu ifade etti.

Aile ortamı çocukların karakterini şekillendiriyor

Çocukların karakterlerinin evde şekillendiğini, anne ve babayı rol model alarak büyüdüklerini söyleyen Prof. Dr. Akın, çocuklara öncelikle sevgi ve şefkatin hissettirilmesi gerektiğini vurguladı. Çocuklara sanal dünyadan çok gerçek dünyayı tanıtmanın, aile olmanın ve insan olmanın değerlerinin aktarılmasının önemine değindi. Büyüme sürecindeki zorluklara rağmen iyiyi ve doğruyu seçmenin öğretilmesi gerektiğini, olumsuzluklar karşısında dik durmanın ancak şiddet içermemesi gerektiğinin anlatılması gerektiğini belirtti. Yetişkinlerin kendi yaşamlarını da bu doğrultuda şekillendirmesi gerektiğini söyledi.

Evde şiddet uygulayan veya çevresine zorbalık yapan ebeveynlerin olumlu rol model olamayacağını ifade eden Akın, böyle bir ortamda büyüyen çocukların şiddet ve zorbalığı normalleştireceğini dile getirdi. Toplumsal, kültürel, ahlaki ve etik değerlerin ailede içselleştirilmesi gerektiğini, bunun yaşanarak gösterilmesinin önemini vurguladı. Okul ve öğretmenlerle iş birliği içinde çocukların gelişiminin yakından takip edilmesi gerektiğini belirtti.

Uyarılar dikkate alınmazsa sonuçlar ağırlaşıyor

Öğretmenlerin veya çevrenin çocukta olumsuzluk fark edip ebeveynlere bildirmesi durumunda, ailelerin 'Benim çocuğum yapmaz' diyerek uyarıları reddettiğini söyleyen Prof. Dr. Akın, bu tutumun ağır sonuçlara yol açtığını ifade etti. Gözlemlenmeyen ve kontrol edilmeyen olumsuz davranışların üstünün örtülmesinin, toplumsal vahşetlere neden olabileceğini belirtti.

Yanlış mesajlar çocukların değer algısını bozuyor

Ebeveynlerin çocuklarına 'Sen çok önemlisin, kimsenin sana müdahale etmesine izin verme, kararlar sadece sana ait' gibi mesajlar vererek yanlış bir dünya inşa ettiklerini belirtti. Bu durumun çocukların ailelerini dinlememesi, toplumsal ve kültürel değerleri reddetmesiyle sonuçlandığını söyledi. Çocukların 'Bana böyle öğretmediniz mi? Bu benim bireysel hakkım, özgürüm' söylemlerini kalkan olarak kullandığını, okul ortamında da bu anlayışın birbirlerini etkilemesine yol açtığını anlattı.

Sık sorulan sorular

Çocuklarda şiddet eğilimi hangi yaş grubunda daha belirgin?

12-15 yaş aralığındaki çocuklarda şiddet eğilimleri daha belirgin hale gelmiştir.

Dijital okuryazarlık neden eğitim müfredatına dahil edilmeli?

Dijital okuryazarlık sayesinde çocuklar teknoloji ve sosyal medyayı doğru kullanmayı öğrenerek dijital dünyanın olumsuz etkilerinden korunabilirler.

Ailelerin çocuk yetiştirmede dikkat etmesi gereken temel noktalar nelerdir?

Çocuklara sevgi ve şefkat hissettirmek, gerçek dünyayı tanıtmak ve şiddetin hiçbir şekilde kabul edilemeyeceğini öğretmek önemlidir.