Elazığ’da 24 Ocak 2020 tarihinde meydana gelen yıkıcı deprem, şehrin tarihi ve kültürel miraslarından biri olan 300 yıllık Aksaray Cami’nin ağır hasar almasına neden oldu. Bu deprem, sadece caminin yapısal bütünlüğünü değil, aynı zamanda bölgedeki birçok tarihi yapıyı da derinden etkiledi. Deprem sonrası cami, güvenlik gerekçesiyle ibadete kapatıldı ve o tarihten itibaren restorasyon süreci başlatılması bekleniyor. Ancak aradan geçen altı yıl boyunca caminin onarımı tamamlanamadı ve yapı giderek harabeye dönüştü.
Aksaray Cami, Elazığ’ın Aksaray Mahallesi’nde yer almakta olup, İshak Paşa döneminde inşa edilmiş ve yaklaşık üç asır boyunca bölge halkına hizmet vermiş önemli bir dini yapı olarak kabul ediliyor. Tarihi değeri yüksek olan bu cami, sadece ibadet yeri değil, aynı zamanda şehrin kültürel ve mimari mirasının önemli bir parçası olarak da görülüyor. Deprem sırasında camide meydana gelen hasar, yapının temel unsurlarını etkiledi ve bu nedenle caminin kullanımı durduruldu.
Aksaray Mahalle Muhtarı Özcan Bal, caminin durumuyla ilgili yaptığı açıklamada, 2020 depreminde caminin ciddi hasar aldığını ve altı yıldır restorasyon çalışmalarının tamamlanamadığını belirtti. Muhtar Bal, "Defalarca ihale yapıldı, ödenekler ayrıldı ve yüklenici ekipler görevlendirildi ancak çeşitli nedenlerle çalışmalar ilerlemedi" ifadelerini kullandı. Ayrıca camide bulunan dört tarihi kemerin korunması amacıyla yıkımına izin verilmediği, bu durumun da onarım sürecini zorlaştırdığı vurgulandı.
Muhtar Bal, 2023 yılında Kahramanmaraş depremleri öncesinde camide ciddi bir yangın çıktığını ve bu yangının ahşap kısımlarda büyük hasara yol açtığını söyledi. İtfaiye ekiplerinin müdahalesine rağmen yangın, caminin iç kısmında önemli tahribatlara neden oldu. Bu gelişme, caminin restorasyon ihtiyacını daha da acil hale getirdi ancak ne yazık ki onarım süreci hâlâ tamamlanamadı.
Aksaray Mahallesi genelinde de durum oldukça kritik. Muhtar Bal, mahallede yaklaşık 910 evin yıkıldığını ve bölgenin genel olarak harabe halde olduğunu ifade etti. Tarihi caminin onarılmaması ve mahalledeki kötü görüntünün mahalle sakinlerini derinden üzdüğünü belirtti. Devletin deprem sonrası yüzbinlerce konut inşa etmesine rağmen, tarihi caminin onarımının gecikmesi, mahalle halkı arasında hayal kırıklığı yaratıyor. Muhtar, "O kadar konutun yanında bir camiyi yapamamamız bizlere yakışmıyor" diyerek restorasyonun bir an önce tamamlanmasını ve caminin tekrar ibadete açılmasını talep etti.
Özetle, Aksaray Cami’nin ibadete kapatılmasının temel nedeni 2020 depreminde aldığı ağır hasar ve ardından yaşanan yangın felaketidir. Restorasyon sürecinde yaşanan gecikmeler ve tarihi kemerlerin korunması zorunluluğu, onarım çalışmalarının tamamlanmasını engelleyen başlıca faktörlerdir. Tarihi eserin yıkılmaması ise, Vakıflar Bölge Müdürlüğü’nün koruma kararıyla mümkün olmuştur. Bu durum, hem tarihi mirasın korunması hem de bölge halkının ibadet ihtiyaçlarının karşılanması açısından önem taşımaktadır.
Kaynak: İHA




