Kayseri’deki Kültepe-Kaniş Örenyeri’nde, 1948 yılında başlayan kazılarda ilk kez Helenistik Döneme ait mozaik döşemeli bir yapı ortaya çıkarıldı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfin Türkiye ile Güney Kore arasındaki bilimsel ve kültürel iş birliğinin kıymetli bir sonucu olduğunu belirterek Anadolu’nun zengin mirasının bilimsel çalışmalarla gün yüzüne çıkarılmaya devam edildiğini kaydetti.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle Kültepe-Kaniş’te yürütülen kazılarda, yerleşimin Helenistik Dönemine ilişkin önemli keşiflere ulaşıldı.

Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu başkanlığındaki çalışmalarda gün yüzüne çıkarılan mozaik döşemeli yapı, Kültepe’nin 78 yıllık kazı tarihinde bu nitelikteki ilk örnek oldu. Yapıyla birlikte tespit edilen dört ayrı Helenistik kültür tabakası, antik yerleşimin söz konusu dönemde geçirdiği değişimin anlaşılması açısından yeni veriler sundu.

Bakan Ersoy’dan Güney Koreli paydaşlara teşekkür

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfi sosyal medya hesabından "Kültepe’de 78 yıllık kazı tarihinde bir ilk!" sözleriyle duyurdu.

Kayseri Kültepe-Kaniş’te ilk kez Helenistik Döneme ait mozaik döşemeli bir yapının gün yüzüne çıkarıldığını belirten Ersoy, aynı alanda belirlenen dört ayrı kültür tabakasının da Anadolu’nun bu köklü merkezinin daha az bilinen dönemlerine ışık tuttuğunu ifade etti.

Ersoy, açıklamasında şunları kaydetti:

"Bakanlığımız, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle gerçekleştirdiğimiz bu keşif, Türkiye ile dost ve kardeş ülke Güney Kore arasındaki bilimsel ve kültürel iş birliğinin kıymetli bir sonucu. Kazı Başkanımız Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu’nu ve Türk-Güney Kore ortak araştırma ekibini tebrik ediyor, Güney Koreli paydaşlarımıza katkıları için teşekkür ediyorum. Anadolu’nun zengin mirasını bilimsel çalışmalarla gün yüzüne çıkarmaya devam ediyoruz."

Ortak kazıların ikinci sezonunda ortaya çıkarıldı

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ve Ankara Üniversitesi ile Güney Kore Kültür Mirası İdaresine bağlı Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü arasında imzalanan mutabakat zaptı kapsamında, 2025 yılında Warşama Sarayı’nın doğusunda ortak kazı çalışmalarına başlandı.

Bu yıl ikinci sezonu yürütülen çalışmalarda, üst üste yer alan dört Helenistik kültür tabakası ile mozaik döşemeli yapı kalıntıları tespit edildi. MÖ 323-30 yıllarını kapsayan Helenistik Döneme tarihlenen yapının günümüze ulaşan mozaik döşemesi, doğu-batı yönünde 163, kuzey-güney yönünde ise 165 santimetre olarak ölçüldü.

Yapı kalıntılarının çevresinde döşemeye ait başka parçaların da bulunması, mozaiğin özgün hâliyle daha geniş bir alana yayıldığına işaret etti.

Mozaiğin yapım tekniği de belirlendi

Kazılarda, mozaik döşemenin hazırlanışına ilişkin ayrıntılar da ortaya çıkarıldı. Zeminin tesviye edilmesinin ardından kırma taş ve ince topraktan oluşan bir temel hazırlandığı, bunun üzerine küçük dere çakıllarından oluşan bir tabaka serildiği belirlendi.

Döşemenin yapımında seramik parçaları, kireç ve diğer malzemelerin de kullanıldığı tespit edildi. Keşifler, Kültepe’de Helenistik Dönemin yapı ve döşeme tekniklerinin daha ayrıntılı incelenmesine imkân sağlayacak.

Dört kültür tabakası yerleşimin değişimini aydınlatacak

Kültepe’de ilk kez belirlenen, birbirini izleyen dört Helenistik kültür tabakası, yerleşimin bu dönemdeki oluşum ve dönüşüm sürecinin katmanlar üzerinden takip edilmesine imkan tanıyor.

Her tabakadan ele geçirilen buluntuların mimari kalıntılardaki değişimlerle birlikte incelenmesiyle, Kültepe’nin Helenistik Dönem kronolojisinin daha ayrıntılı biçimde ortaya konulması hedefleniyor.

Bugüne kadar büyük ölçüde Tunç Çağı’na yoğunlaşan kazı ve araştırmalar nedeniyle daha sınırlı bilgiye sahip olunan Helenistik Döneme ilişkin yeni keşifler, yerleşimdeki mekansal kullanım biçimlerinin anlaşılmasına da katkı sağlayacak.

Yaklaşık 23 bin 500 tablet dünya belleğinde

MÖ 3. binyıldan Roma Dönemine kadar varlığını sürdüren Kültepe-Kaniş, Anadolu’nun önemli siyasi, ekonomik ve kültürel merkezleri arasında yer alıyor. Hitit İmparatorluğu’nun yükselişinden önce Kaniş (Neşa) Krallığı’na başkentlik yapan yerleşim, Hitit kültürünün doğduğu başlıca merkezlerden biri olarak kabul ediliyor.

Yerleşimin Yukarı Şehir bölümünde kraliyet sarayları ve tapınaklar, Aşağı Şehir’de ise ticaret merkezi ve yerleşim alanı niteliğindeki karum bulunuyor. Özellikle Eski Asurlu ve Anadolulu tüccarlara ilişkin buluntularıyla tanınan Kültepe’de ele geçirilen yaklaşık 23 bin 500 çivi yazılı kil tablet, UNESCO Dünya Belleği Kütüğü’nde yer alıyor.

2014 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınan Kültepe’nin toplam alanının bugüne kadar yaklaşık yüzde 5’i kazıldı.

Araştırmalar daha alt tabakalarda sürecek

Ortak proje kapsamında, Helenistik kültür tabakalarına yönelik çalışmaların ardından Kaniş Krallığı’ndan Hitit Dönemine uzanan arkeolojik kalıntıların bulunduğu daha alt tabakalarda sistematik araştırmalar yürütülmesi planlanıyor.

Ortak kazılar ve çok disiplinli araştırmalarla, Kültepe’nin farklı dönemlerine ilişkin bilimsel verilerin artırılması ve Türkiye ile Güney Kore arasındaki kültürel miras alanındaki akademik iş birliğinin geliştirilmesi hedefleniyor.