Konargöçer Sarıkeçili Yörüklerinden 73 yaşındaki Ali Uçar, "Kuş Ali" lakabıyla tanınıyor ve atalarından miras kalan devecilik geleneğini sürdüren son kişi olarak dikkat çekiyor. Mersin’in Aydıncık ilçesinde kışlayan, yaz aylarını ise Konya’nın Hadim ilçesindeki Aladağ Mantarlık Yaylası’nda geçiren Uçar, çocukluğundan beri devam ettirdiği konargöçer yaşamını sürdürüyor.

Uçar, 15 yaşından itibaren develerle iç içe olduğunu ve bu mesleğin kendisine atalarından kaldığını ifade ediyor. "Develere karşı ayrı bir sevgim var" diyen Uçar, eskiden Sarıkeçili Yörüklerinde deveciliğin yaygın olduğunu ancak günümüzde herkesin traktör ve arabalara yöneldiğini, develerin ise kendisinde kaldığını belirtiyor. Onun elinde halen 10’dan fazla deve bulunuyor ve bu geleneği ölünceye kadar yaşatacağını söylüyor.

Sarıkeçili Yörüklerinin göç geleneği nasıl işliyor?

Sarıkeçili Yörükleri, her yıl Nisan ayında kışlaklarından yaylaya göç ediyor. Uçar ve ailesi, Mersin Aydıncık’tan yola çıkarak Mayıs başlarında Konya Hadim’deki Aladağ Mantarlık Yaylası’na ulaşıyor. Burada hava koşullarına bağlı olarak yaklaşık 6 ay kalıyorlar. Ekim veya Kasım aylarında ise tekrar kışlaklarına dönüyorlar. Uçar, bu göç sürecinin hava şartlarına göre değişiklik gösterebildiğini ifade ediyor.

Geçmişte develer göç sırasında en önemli yük taşıma aracıydı. Ancak günümüzde traktörler bu görevi üstlenmiş durumda. Uçar, "Eskiden yaylaya giderken develere yüklerimizi sarardık. Şimdi yükte kullanmıyoruz. Diğer yörüklerde de develer kalmadı" diyerek değişen yaşam koşullarını anlatıyor. Buna rağmen develerin halen alıcısının olduğunu, adaklık, kurbanlık ya da turistik amaçlarla talep gördüğünü belirtiyor.

Yörük kültüründe hayvancılık ve yaşam biçimi

Sarıkeçili Yörüklerinde kıl keçisi hayvancılıkta önemli bir yer tutuyor. Uçar, koyunların eskiden var olduğunu ancak göç şartlarına daha dayanıklı olduğu için keçilerin tercih edildiğini belirtiyor. "Göçlerde en dayanıklı hayvan keçidir" diyerek keçinin konargöçer hayat için vazgeçilmez olduğunu vurguluyor.

Yörüklerin yaşamında kıl çadırlar da büyük önem taşıyor. Uçar, "Kıl çadır olmazsa olmaz. Biz kıl çadır olmadan yaşayamayız. Her konduğumuz yere kıl çadır kurarız. Kurulumu çok kolay, beş dakikada hazır olur" diyerek geleneksel yaşam biçiminin temelini anlatıyor. Yörük hayatı, çadır, hayvan ve göç üçgeninde şekilleniyor.

Ali Uçar’ın eşi Hatice Uçar da 70 yaşında ve kendisi de doğduğundan beri konargöçer hayatı sürdüren bir yörük kızı. Çocuklarını kıl çadırlarda büyüttüğünü, evleri olsa da içinde kalmadıklarını belirtiyor. Hayvanların başından ayrılmadıkları için şehir hayatına uyum sağlayamadıklarını ifade ediyor. "Evimiz olsa ne olacak? Keçiler olunca onların başından ayrılamıyoruz, dağın başındayız" diyerek yaşam biçimlerini özetliyor.

Hatice Uçar, konargöçer hayatın zorluklarına rağmen alıştıklarını söylüyor. "Böyle doğduk, böyle yaşıyoruz. Zor da olsa alışkınız" diyor. Hastalansalar bile hayvanlarını bırakıp gidemiyorlar. "Bugün, yarın iyi oluruz diye düşünüyoruz" ifadesiyle sorumluluklarını anlatıyor.

Yörüklüğün kendileri için aileden gelen bir kültür olduğunu belirten Hatice Uçar, babasının da yörük olduğunu ve evlendikten sonra da aynı hayatı sürdürdüğünü aktarıyor. Sarıkeçili yörükleri yaylada hayvanlarını ormanın izin verdiği alanlarda otlatıyor ve farklı bölgelere dağılarak yaşıyorlar. Her aile kendi bölgesinde konargöçer hayatını devam ettiriyor.

Ali ve Hatice Uçar çifti, kıl çadırları, keçileri ve develeriyle atalarından miras kalan bu kültürü yaşatmaya devam ediyor. Zorlu koşullara rağmen konargöçer yaşam biçimini benimseyen aile, Sarıkeçili Yörüklerinin asırlık geleneklerini gelecek nesillere aktarmaya çalışıyor.

Sık sorulan sorular

Ali Uçar devecilik geleneğini ne zamandır sürdürüyor?

Ali Uçar 15 yaşından beri devecilik yapıyor ve bu geleneği atalarından devraldı.

Sarıkeçili Yörükleri göçlerini ne zaman gerçekleştiriyor?

Yörükler Nisan ayı başında kışlaklarından yaylaya göç ediyor, yaklaşık 6 ay yaylada kalıyor ve Ekim veya Kasım ayında dönüş yapıyor.

Develer günümüzde yük taşımada kullanılıyor mu?

Artık develer yük taşımada kullanılmıyor, yükler traktörlerle taşınıyor ve deve sayısı azaldı.