İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Meclisi AK Parti üyesi Abdulkadir Altınhan, 2019-2025 dönemi mali verilerini değerlendirdi. Bu dönemde İBB, İSKİ, İETT ve iştiraklerin toplam 105 milyar dolarlık gelir elde ettiğini belirten Altınhan, belediye bütçesindeki yatırım harcamalarının payının önemli ölçüde azaldığını ifade etti.

İstanbul’un bütçesinde gelir artışı nasıl gerçekleşti?

Altınhan, 2019 yılında İBB’nin bütçe gelirinin 19 milyar 540 milyon lira olduğunu, 2025 yılı sonunda ise bu rakamın 275 milyar 430 milyon liraya çıktığını açıkladı. Böylece yıllık gelirlerin nominal olarak yaklaşık 14 kat arttığını vurguladı. Bu artışta merkezi yönetimden aktarılan kaynakların büyük katkısı olduğunu belirten Altınhan, 2019’da 14 milyar lira olan merkezi yönetim aktarımının 2025’te 245 milyar lirayı geçtiğini söyledi. Ancak belediyenin kendi öz gelirlerini artırmak için taşınmaz kiraları, hafriyat gelirleri ve reklam alanları gibi kaynakların daha etkili yönetilmesi gerektiğini belirtti.

Yatırım harcamalarının bütçe içindeki payı neden azaldı?

2019’da toplam giderlerin 21 milyar 420 milyon lira olduğunu, 2025’te ise 261 milyar 290 milyon liraya yükseldiğini ifade eden Altınhan, aynı dönemde sermaye giderlerinin toplam harcamalar içindeki payının yüzde 40,6’dan yüzde 20,6’ya gerilediğini açıkladı. Toplam giderlerde yüzde 1.120 artış yaşanırken, yatırım harcamalarındaki artışın yüzde 518 seviyesinde kaldığını aktardı. İnsan kaynakları, eğitim, bilgi işlem ve strateji geliştirme birimlerinin bütçelerinde ise yüzde 1.300’ü aşan oranlarda artışlar olduğunu belirten Altınhan, kaynak dağılımında önceliklerin gözden geçirilmesi gerektiğini savundu.

Metro yatırımları ve kredi kullanımı hakkında neler söylendi?

Altınhan, 2025 yılı Sayıştay raporuna dayanarak metro projeleri için sağlanan 4 milyar 755 milyon avroluk kredi tutarının bazı bölümlerinin proje dışı amaçlarla kullanıldığı iddiasını dile getirdi. Kredilerin hangi yatırımlara aktarıldığı ve projelerin gerçekleşme oranlarının kamuoyu ile paylaşılması gerektiğini ifade etti.

Belediyenin tahsil edilmemiş alacakları ve öneriler

İBB’nin tahsil edilememiş alacakları hakkında da bilgi veren Altınhan, 2025 mali yılı verilerine göre belediyenin 1 milyar 784 milyon lira kira alacağı olduğunu belirtti. Ayrıca 2026 yılına devreden tahakkuk etmiş ancak tahsil edilmemiş idari para cezalarının 5 milyar 179 milyon lira seviyesinde olduğunu söyledi. Bu cezaların yaklaşık 3,5 milyar lirasının kaçak hafriyat dökümüyle ilgili olduğunu aktardı. Belediye iştiraklerinden tahsil edilmesi gereken 8 milyar 490 milyon liralık alacakların da bulunduğunu ifade eden Altınhan, bu alacakların hukuki durumlarına göre değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Vadesi geçmiş alacakların sınıflandırılması, kira sözleşmelerinin gözden geçirilmesi ve tahsilat performans raporlarının üç ayda bir İBB Meclisine sunulması önerisinde bulundu.

İBB bütçesi ve hizmetler arasındaki ilişki

Altınhan, İstanbul’un ulaşım, altyapı ve deprem hazırlığı gibi temel ihtiyaçlarına dikkat çekerek, bütçe büyüklüğünün hizmetlerle paralel değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. "İstanbul’un bütçesi katlanarak büyüdü. Gelirler büyüdü. Borçlar dağ gibi büyüdü. Kendi konfor bütçeleriniz büyüdü. Ama ne hikmetse hizmet unutuldu," diyerek, "Para varsa hizmet nerede; hizmet yoksa para nerede?" sorusunu yöneltti. Ayrıca İBB, İSKİ, İETT ve iştiraklerin mali verilerinin bir arada değerlendirileceği "İstanbul’un Bütünleşik Mali Bilançosu"nun hazırlanmasını ve büyük yatırımların maliyet, ilerleme ve tamamlanma tarihlerinin altı ayda bir kamuoyuyla paylaşılmasını önerdi.

Sık sorulan sorular

İBB’nin sermaye giderlerinin bütçe içindeki payı nasıl değişti?

2019’da yüzde 40,6 olan sermaye giderlerinin payı, 2025’te yüzde 20,6’ya düştü.

Metro yatırımları için verilen krediler hakkında ne söylendi?

Toplam 4,75 milyar avroluk kredi tutarının hangi yatırımlara aktarıldığı ve projelerin gerçekleşme oranları açıklanması istendi.

Konuyla ilgili