Kurtköy Özel Ersoy Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Uz. Dr. Zehra Akmaz, kalp atışlarının kişi tarafından hızlı, güçlü veya düzensiz hissedilmesiyle ortaya çıkan çarpıntının, çoğunlukla stres, kafein veya uykusuzluk gibi günlük faktörlerden kaynaklandığını belirtti. Ancak bazı durumlarda kalp ritmi veya başka sağlık sorunlarına bağlı olabileceğini ifade etti.

Uz. Dr. Akmaz, çarpıntının kısa süreli olup kendiliğinden geçtiği ve başka şikayetlere eşlik etmediği atakların genellikle zararsız olduğunu söyledi. Buna karşılık, sık tekrarlayan, uzun süren ya da baş dönmesi, göğüs ağrısı gibi belirtilerle birlikte görülen çarpıntıların mutlaka hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Çarpıntının nedenleri ve belirtileri nelerdir?

Kalp atışının bilinçli olarak hissedilmesi tıpta "palpitasyon" olarak adlandırılır. Kişiler bu durumu göğüste hızlı vuruşlar, kalpte tekleme ya da boyunda atım hissi şeklinde tarif edebilir. Sağlıklı bir yetişkinde kalp dinlenme halinde dakikada 60-100 kez atar ve genellikle fark edilmez.

Çarpıntının en sık nedenleri arasında stres, kaygı, kafein, egzersiz, uykusuzluk, yorgunluk ve sıvı kaybı bulunur. Stres anında salgılanan adrenalin kalp hızını artırırken, kahve, siyah çay, enerji içecekleri, sigara ve alkol de kalp atışını hızlandırabilir. Fiziksel efor kalp hızını artırması beklenen bir durumdur. Ayrıca yetersiz uyku sinir sistemini etkileyerek kalp ritminde dalgalanmalara yol açabilir. Sıvı kaybı, ishal veya aşırı terleme kan hacmini azaltarak kalbin daha hızlı çalışmasına neden olur. Vücut sıcaklığındaki artış da metabolizmayı hızlandırarak nabzı yükseltir. Hamilelik ve menopoz gibi hormonal değişimler de kalp atışının belirginleşmesine yol açabilir.

Çarpıntı hangi sağlık sorunlarının belirtisi olabilir?

Uz. Dr. Akmaz, bazı çarpıntıların kalp ritim bozuklukları ya da vücudun genel durumuyla ilgili hastalıkların belirtisi olabileceğini söyledi. Ritim bozuklukları arasında ekstrasistol, atriyal fibrilasyon ve supraventriküler taşikardi (SVT) bulunur. Ekstrasistol, kalbin erken atımları olup genellikle zararsızdır ancak değerlendirilmesi gerekir. Atriyal fibrilasyon özellikle ileri yaşta ve kalp hastalığı olanlarda görülür, inme riskini artırdığı için tedavi gerektirir. SVT ise aniden başlayıp biten hızlı ve düzenli kalp atışlarıdır ve gençlerde de görülebilir.

Kalp dışı nedenler arasında ise tiroid bezinin fazla çalışması (hipertiroidi), kansızlık (anemi), bazı ilaçlar ve elektrolit dengesizlikleri yer alır. Hipertiroidide kilo kaybı, terleme, el titremesi ve sinirlilik gibi ek belirtiler görülür. Kansızlıkta kalp daha hızlı çalışarak oksijen ihtiyacını karşılamaya çalışır. Bazı soğuk algınlığı ilaçları, bronş genişleticiler ve tiroid hormon ilaçları kalp atışını etkileyebilir. Kan şekeri düşüklüğü ve potasyum, magnezyum gibi minerallerdeki dengesizlikler de ritim bozukluklarına yol açabilir.

Anksiyete ile kalp kaynaklı çarpıntı nasıl ayırt edilir?

Kaygı bozukluğu ve panik ataklarda hızlı kalp atışı sık görülür. Bu durumda kişi kalp kaynaklı olup olmadığını merak ederek kaygısı artabilir. Anksiyete kaynaklı ataklar genellikle stresli durumlarda başlarken, ritim bozuklukları dinlenirken veya uykudan uyanınca da ortaya çıkabilir. Anksiyetede el ve ayaklarda karıncalanma, hızlı nefes alma, titreme ve yoğun korku hissi daha yaygındır. Ritim bozukluklarında ataklar aniden başlayıp bitebilir, nabzın belirgin düzensizliği veya bayılma hissi kalp sorununu düşündürür. Kaygı bozukluğu olanlarda ritim bozukluğu da bulunabileceği için sadece kaygıya bağlamadan önce kalp değerlendirilmelidir. Kalp normal ise ruh sağlığı uzmanından destek alınabilir.

Çarpıntı tanısı ve tedavi yöntemleri nelerdir?

Tanı için EKG, ritim holter, efor testi, ekokardiyografi ve kan testleri kullanılır. EKG kalbin elektriksel aktivitesini kaydeder, ritim holter 24-48 saat kalp ritmini izler. Efor testi egzersizle tetiklenen belirtileri değerlendirir. Ekokardiyografi kalp yapısını ve fonksiyonunu inceler. Kan testleri tiroid hormonları, kan sayımı, elektrolitler ve kan şekeri gibi değerleri kontrol eder. Hangi testlerin yapılacağına hekim karar verir.

Tedavi altta yatan nedene göre belirlenir. Zararsız nedenlerde kafein azaltılması, uyku düzeni, yeterli sıvı alımı ve stres yönetimi önerilir. Tiroid hormon fazlalığı veya kansızlık gibi durumlarda ilgili tedavi uygulanır. Ritim bozukluklarında ilaç tedavisi veya girişimsel yöntemler kullanılabilir.

Acil müdahale gerektiren çarpıntı belirtileri nelerdir?

Bayılma, göğüs ağrısı, göğüste baskı veya sıkışma, ağrının kola, çeneye ya da sırta yayılması, belirgin nefes darlığı, çok hızlı ve düzensiz nabız, konuşma bozukluğu, yüzde kayma veya bir kolda güçsüzlük gibi inme belirtilerinde 112 acil servisi aranmalıdır. Ayrıca ataklar sık tekrarlıyorsa, uzun sürüyorsa, bilinen kalp hastalığı varsa veya ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü bulunuyorsa kardiyoloji uzmanına başvurulmalıdır.

Kalp sağlığını desteklemek için öneriler

Uz. Dr. Akmaz, kalp ritmini olumsuz etkileyen tetikleyicilerin azaltılmasının belirtileri hafifletmeye ve genel kalp sağlığını korumaya yardımcı olduğunu belirtti. Kahve, çay ve enerji içeceği tüketiminin özellikle akşam saatlerinde azaltılması önerilir. Günlük yeterli su içilmeli, sıcak havalarda ve egzersiz sonrası sıvı ihtiyacı artırılmalıdır. Düzenli uyku saatleri belirlenmeli, yatmadan önce ekran süresi kısaltılmalıdır. Sigara bırakılmalı, alkol sınırlanmalıdır. Orta yoğunlukta düzenli fiziksel aktivite yapılmalı, nefes egzersizleri ve gevşeme teknikleriyle stres yönetilmelidir. Atakların süresi ve tetikleyicileri not edilerek muayenede hekime bilgi verilmelidir.

Sık sorulan sorular

Çarpıntı genellikle hangi sebeplerle ortaya çıkar?

Stres, kafein tüketimi, uykusuzluk, sıvı kaybı ve egzersiz gibi günlük etkenler çarpıntının en sık nedenlerindendir.

Hangi durumlarda çarpıntı için doktora başvurmak gerekir?

Çarpıntı sık tekrarlıyor, uzun sürüyor veya baş dönmesi, göğüs ağrısı gibi ek belirtiler varsa tıbbi değerlendirme gereklidir.

Acil yardım çağrılması gereken çarpıntı belirtileri nelerdir?

Bayılma, göğüs ağrısı, nefes darlığı, çok hızlı ve düzensiz nabız ile inme belirtileri acil müdahale gerektirir.

Konuyla ilgili