Çocuklarda gıda alerjileri, bağışıklık sisteminin bazı gıdalarda bulunan proteinleri zararlı olarak algılaması ve aşırı tepki vermesi sonucunda ortaya çıkar. Acıbadem Bayındır İçerenköy Hastanesi Çocuk Hastalıkları Uzmanı Dr. Öznur Yılmaz Gondal, ebeveynlerin çocuklarının yedikleri gıdalardan sonra gelişen belirtileri dikkatle izlemeleri gerektiğini vurguladı.

Gıda alerjisinin belirtileri genellikle ciltte başlar. Dr. Gondal, ürtiker olarak da bilinen kurdeşenin, gıda alerjisinde en sık rastlanan cilt reaksiyonlarından biri olduğunu söyledi. Alerjen gıdanın tüketilmesinden birkaç dakika ila iki saat içinde ciltte kabarık, kızarık ve yoğun kaşıntılı plakların ortaya çıkmasının bu duruma işaret edebileceğini belirtti.

Ayrıca çocuklarda atopik dermatit olarak adlandırılan kaşıntılı döküntüler, ciltte kuruluk ve hassasiyet gibi belirtilerle birlikte göz kapakları, dudaklar, dil veya boğazda şişlikler de gıda alerjisiyle ilişkili olabilir. Dr. Gondal, bu belirtilerin aileler tarafından gözlenmesi gerektiğini ifade etti.

Gıda alerjisi sadece cildi değil diğer sistemleri de etkiler mi?

Gıda alerjisi, bağışıklık sisteminin verdiği yanıtla farklı organlarda da belirtiler gösterebilir. Sindirim sistemi belirtileri özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda sık görülür. Karın ağrısı, gaz sancısı ve bazen şiddetli ishal gibi şikayetler ortaya çıkabilir.

Solunum sistemi belirtileri ise burun tıkanıklığı ve hapşırmadan başlayarak nefes darlığı ve hava yolu tıkanıklığına kadar ilerleyebilir. Astımı olan çocuklarda solunum belirtilerine karşı daha dikkatli olunması gerektiğini belirten Dr. Gondal, bu durumların aileler tarafından yakından takip edilmesini önerdi.

Anafilaksi nedir ve nasıl müdahale edilmelidir?

Anafilaksi, gıda alerjisinin en ağır ve hayati risk taşıyan formudur. Dr. Gondal, anafilaksinin çok hızlı gelişebileceğini ve aynı anda cilt, solunum, dolaşım ve sindirim sistemlerini etkileyebileceğini söyledi. Ani nefes darlığı, dudak veya boğazda şişlik, baş dönmesi ve baygınlık gibi belirtiler anafilaksi şüphesi uyandırır.

Bu durumda zaman kaybetmeden müdahale edilmesi gerektiğini vurgulayan Dr. Gondal, bilinen ağır alerjisi olan çocuklarda hekim tarafından reçete edilen otomatik adrenalin enjektörünün her zaman erişilebilir olması gerektiğini belirtti. Müdahalenin ardından en yakın acil servise başvurulması önem taşır.

Gıda alerjisi belirtilerinin çoğunlukla alerjen gıdanın tüketilmesinden birkaç dakika sonra başladığını ve genellikle ilk iki saat içinde belirgin hale geldiğini söyleyen Dr. Gondal, bazı sindirim sistemi kaynaklı reaksiyonlarda belirtilerin ortaya çıkmasının birkaç saat sürebileceğini ifade etti. Bu nedenle ebeveynlerin çocuğun yediklerini ve gelişen belirtileri not etmeleri tanı sürecine yardımcı olur.

Gıda alerjisinde beslenme ve önlemler nasıl olmalıdır?

Tekrarlayan alerjik reaksiyonların şüpheli olduğu durumlarda beslenme günlüğü tutulması önerilir. Dr. Gondal, bu kayıtların hangi gıdanın ne zaman tüketildiği ve belirtilerin ne zaman başladığı hakkında bilgi verdiğini söyledi. Böyle durumlarda Çocuk Hastalıkları Uzmanına başvurulmalı, gerekirse Çocuk Alerji Uzmanı tarafından değerlendirme yapılmalıdır.

Ailelerin hekim önerisi olmadan katı eliminasyon diyetleri uygulamaması gerektiğini vurgulayan Dr. Gondal, alerjen besinlerin diyetten çıkarılması sırasında çocuğun büyüme ve gelişiminin gözetilmesinin önemine dikkat çekti. Süt, yumurta, buğday, kuru yemişler, soya, balık, deniz ürünleri ve susam gibi besinler çocukluk çağında en sık alerjiye yol açan gıdalardandır.

Örneğin inek sütü çıkarıldığında kalsiyum, D vitamini ve protein; yumurta çıkarıldığında protein, B12 vitamini, folik asit ve demir; balık ve deniz ürünleri çıkarıldığında ise omega-3 yağ asitleri, iyot ve selenyum alımının dengelenmesi gerekir. Özellikle iki yaş altındaki çocuklarda yulaf ve pirinç sütü gibi bitkisel sütlerin anne sütü veya formül mamanın yerini tutmadığı hatırlatıldı.

Beslenme planının mutlaka hekim ve gerektiğinde beslenme uzmanı kontrolünde hazırlanması gerektiğini söyleyen Dr. Gondal, bu sayede çocuğun büyüme ve gelişiminin desteklenebileceğini ifade etti.

Gıda alerjisi olan çocuklarda sadece alerjen gıdanın tüketilmemesi yeterli değildir. Çapraz bulaşma riskine karşı da önlem alınmalıdır. Alerjen gıdanın hazırlandığı tencere, bıçak ve kesme tahtalarının iyice temizlenmeden kullanılmaması gerektiğini belirtti.

Paketli ürünlerin etiketlerinin dikkatle okunması da önemlidir. Dr. Gondal, süt tozu, peynir altı suyu, kazein, albümin ve soya lesitini gibi alerjen içeriklerin etiketlerde aranması gerektiğini söyledi.

"Gıda alerjisinde amaç yalnızca alerjen besini çocuğun diyetinden çıkarmak değil, aynı zamanda büyüme ve gelişme için gerekli enerji ve besin ögelerinin eksiksiz karşılanmasını sağlamaktır. Bu nedenle beslenme düzeninin uzman kontrolünde planlanması önemlidir."

Sık sorulan sorular

Gıda alerjisi çocuklarda hangi belirtilerle ortaya çıkar?

Gıda alerjisi ciltte kızarıklık, kaşıntı, kurdeşen, sindirim sistemi şikayetleri ve solunum problemleri şeklinde belirtiler gösterebilir.

Anafilaksi nedir ve nasıl müdahale edilmelidir?

Anafilaksi, hızlı gelişen ağır alerjik reaksiyondur; nefes darlığı, dudak ve boğaz şişliği gibi belirtilerle ortaya çıkar ve acil adrenalin enjektörü kullanımı ile müdahale edilmelidir.

Gıda alerjisi şüphesi olan çocuklarda beslenme nasıl düzenlenmelidir?

Alerjen besin diyetten çıkarılırken büyüme ve gelişme dikkate alınmalı, beslenme planı hekim ve beslenme uzmanı kontrolünde yapılmalıdır.

Konuyla ilgili