Meme kanseri, kadınlarda en sık rastlanan kanser türü olarak öne çıkıyor. Acıbadem Hastanesi'nin açıklamasına göre, meme kanseri tanısı alan kadınların medyan yaşı 54 olup, yaklaşık her 10 kadından biri 45 yaşından önce teşhis alıyor. Hayat boyu bir kadının meme kanserine yakalanma riski ortalama yüzde 13 seviyesinde, yani her 8 kadından biri bu hastalıkla karşılaşabiliyor.
Son yıllarda meme kanseri görülme oranlarında yıllık yüzde 1'lik bir artış gözlemleniyor. Bu artış özellikle 50 yaş altındaki kadınlarda yüzde 1,4 olarak daha yüksek seyrediyor. Bu durum, genç kadınların aşırı kilo, daha az çocuk sahibi olma veya 30 yaşından sonra ilk çocuk sahibi olma gibi risk faktörlerine daha fazla maruz kalmalarıyla ilişkilendiriliyor.
Meme Kanseri Risk Faktörleri Nelerdir?
Meme kanseri riskini etkileyen faktörler arasında değiştirilebilir ve değiştirilemeyen unsurlar yer alıyor. Obezite, beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivite düzeyi gibi yaşam tarzı faktörleri riski artırabilir. Yaş, etnik köken, hamilelik durumu ve genetik yapılar ise değiştirilemeyen riskler arasında bulunuyor.
Menopoz sonrası dönemde artan yağ dokusu, vücuttaki östrojen seviyelerini yükselterek meme kanseri riskini artırabiliyor. Özellikle menopoz sonrası kilo alımı riski yükseltirken, menopoz öncesi dönemde fazla kilo riski azaltabiliyor. Ayrıca, yüksek insülin seviyeleri de meme kanseri dahil bazı kanser türleriyle ilişkilendiriliyor.
Fiziksel aktivitenin meme kanseri riskini düşürdüğü düşünülüyor. Haftada en az 300 dakika orta düzeyde aktivite öneriliyor. Alkol tüketimi ise meme kanseri riskini artıran önemli bir faktör olarak öne çıkıyor. Günde 2 alkollü içecek tüketimi, riski günde 1 içeceğe göre daha fazla yükseltiyor. Sigara kullanımı da meme kanseri riskini artırabileceği yönünde bulgular içeriyor.
Doğum kontrol hapları ve hormon replasman tedavisi uzun süre kullanıldığında meme kanseri riskinde artış gözleniyor. Gebelikle ilgili olarak ise hiç hamile kalmamak veya 35 yaşından sonra ilk gebeliği yaşamak riski yükseltirken, çok sayıda gebelik veya genç yaşta ilk gebelik riski düşürüyor. Emzirmenin de meme kanseri riskini bir miktar azalttığı belirtiliyor.
Ailede meme kanseri öyküsü, özellikle birinci derece akrabalarda bulunması riski artırıyor. Meme kanserlerinin yüzde 5-10'u genetik mutasyonlara bağlı olup, BRCA1 ve BRCA2 gen mutasyonları en bilinenler arasında. Bu mutasyonlara sahip bireylerde meme kanseri riski yüzde 40-80 arasında değişiyor. Ayrıca Li-Fraumeni, Cowden ve Bannayan-Riley-Ruvalcaba sendromları da riski yükselten genetik durumlar olarak sayılıyor.
Meme dokusu yoğunluğu da önemli bir risk faktörü. 40 yaş üzeri kadınlarda yoğun meme dokusu, yağlı dokusuna kıyasla yaklaşık 4 kat daha yüksek meme kanseri riski taşıyor. Bu nedenle yoğun meme dokusu olan kadınlarda taramaya daha erken başlanması öneriliyor.
Erken Teşhis İçin Görüntüleme Yöntemleri
Meme kanseri teşhisinde kullanılan başlıca yöntem mamografidir. Düşük dozlu X-ışını ile yapılan mamografi, erken evrede asemptomatik tümörleri tespit etmek için altın standarttır. İnceleme için en uygun dönem adet döngüsünün 5-12. günleri arasındadır. Tarama mamografisi, 40 yaş ve üzeri asemptomatik kadınlarda yılda bir veya en geç iki yılda bir yapılmalıdır.
Düzenli mamografi çektiren kadınlarda meme kanseri daha erken evrede tespit edilmekte, agresif tedavi gereksinimi azalmakta ve meme kanserinden ölüm oranları yüzde 25-30 oranında düşmektedir. Mamografi, meme kanseri ölüm oranlarını azaltan evrensel olarak kabul edilmiş tek tarama yöntemidir.
Tarama mamografisi, kişisel meme kanseri öyküsü, ailede güçlü meme kanseri geçmişi, BRCA gen mutasyonu veya erken yaşta göğüs bölgesine radyoterapi uygulanması gibi yüksek risk faktörleri olanlarda destekleyici görüntüleme yöntemleriyle birlikte kullanılabilir. Bu durumda ultrasonografi ve manyetik rezonans görüntüleme (MR) gibi ek yöntemler önerilmektedir.
Son yıllarda dijital meme tomosentezi olarak bilinen 3 boyutlu mamografi yaygınlaşmıştır. Özellikle yoğun meme dokusu olan kadınlarda kanser tespitini artırırken, yanlış pozitif sonuçları ve gereksiz tekrar çağrılmaları azaltmaktadır. Ancak 3 boyutlu mamografiler genellikle 2 boyutlu mamografiye göre daha maliyetlidir.
Mamografi sırasında ağrı veya rahatsızlık hissedilebilir. Ayrıca mamografi her zaman tüm meme kanserlerini tespit edemeyebilir; yanlış negatif ve yanlış pozitif sonuçlar görülebilir. Yanlış pozitif sonuçlar, iyi huylu lezyonların kanser şüphesiyle ek testlere yönlendirilmesine neden olabilir.
Erken teşhis, daha küçük tümörlerin bulunmasını sağlar ve daha az agresif tedavi gerektirir. Bu nedenle şikayetlerin başlamasını beklemeden düzenli tarama yaptırmak hayati önem taşımaktadır.
Sık sorulan sorular
Meme kanseri riskini artıran başlıca faktörler nelerdir?
Obezite, az fiziksel aktivite, alkol kullanımı, genetik mutasyonlar, geç yaşta ilk gebelik ve yoğun meme dokusu gibi faktörler meme kanseri riskini artırmaktadır.
Meme kanseri taraması için en uygun yöntem nedir?
Mamografi, erken evrede asemptomatik tümörleri tespit etmek için altın standarttır ve 40 yaş üzeri kadınlarda düzenli yapılması önerilir.
3 boyutlu mamografinin avantajları nelerdir?
Dijital meme tomosentezi olarak da bilinen 3 boyutlu mamografi, yoğun meme dokusunda kanser tespitini iyileştirir ve yanlış pozitif çağrılmaları azaltır.
Konuyla ilgili
Kaynak: İHA




