Türkiye’de yetişkin nüfusta diyabet görülme sıklığı yüzde 20’ye yükseldi. Acıbadem Eskişehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Deniz Gökalp, her üç diyabet hastasından birinin hastalığının farkında olmadığını belirtti. Diyabet, sadece kan şekeri yüksekliğiyle sınırlı kalmayıp kalp, böbrek, göz ve sinir sistemini etkileyerek önemli bir halk sağlığı sorunu haline geldi.

Diyabetin Türkiye’deki Yaygınlığı ve Farkındalık Durumu

Prof. Dr. Gökalp, Türkiye’de diyabetin giderek arttığını vurgulayarak, "On beş yıl önce yetişkinlerde diyabet oranı yüzde 14 civarındayken bugün yaklaşık yüzde 20’ye ulaşmıştır" dedi. Ayrıca, hastaların üçte birinin hastalığının farkında olmadığını ifade etti. Dünya genelinde ise her 10 yetişkinden birinin diyabetle yaşadığı ve Türkiye’de yaklaşık 10 milyon yetişkinin diyabet hastası olduğu bildirildi.

Diyabetin küresel bir sağlık sorunu olduğuna işaret eden Gökalp, her 6 saniyede bir kişinin diyabet nedeniyle hayatını kaybettiğini söyledi. Eskiden diyabetin daha çok gelişmiş ülkelerde görüldüğünü, ancak günümüzde hastaların yüzde 75’inin düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşadığını belirtti.

Diyabetin Nedenleri ve Risk Faktörleri Nelerdir?

Diyabetin pankreastan insülinin yetersiz salgılanması veya insülinin dokulardaki etkisinin azalması sonucu ortaya çıktığını anlatan Prof. Dr. Gökalp, Tip 1 ve Tip 2 diyabet arasındaki farkları açıkladı. Tip 1 diyabette bağışıklık sistemi kaynaklı beta hücre hasarı nedeniyle insülin eksikliği gelişirken, Tip 2 diyabette insülin direnci veya insülin salgılanmasındaki bozukluk etkili oluyor.

Özellikle Tip 2 diyabet için fazla kilo ve obezitenin önemli risk faktörleri olduğunu belirten Gökalp, karın çevresindeki yağlanma, fiziksel hareketsizlik, yaşın ilerlemesi, ailede diyabet öyküsü ve sağlıksız beslenmenin hastalık riskini artırdığını vurguladı.

Diyabet Tedavisinde Yeni Yaklaşımlar ve Teknolojik Gelişmeler

Diyabet tedavisinde artık sadece kan şekeri değerlerine değil, hastanın eşlik eden sağlık sorunlarına da odaklanıldığını belirten Prof. Dr. Gökalp, tedavilerin bireyselleştirildiğini söyledi. Hastanın kalp hastalığı, fazla kilo, böbrek ve karaciğer fonksiyonları dikkate alınarak uygun tedavi seçenekleri belirleniyor.

Son yıllarda böbreklerden glukoz atılımını artıran SGLT2 inhibitörleri ve iştahı etkileyen GLP-1 analogları gibi ilaçların, kilo kontrolüne katkı sağlamanın yanı sıra kalp ve damar sağlığı açısından da fayda sağladığını ifade etti.

Tip 1 diyabet tedavisinde kullanılan "yapay pankreas" sistemini açıklayan Gökalp, bunun gerçek bir organ olmadığını, insülin pompası, glukoz sensörü ve doz hesaplayan yazılımdan oluşan akıllı bir sistem olduğunu söyledi. Bu sistem, kan şekeri seviyesine göre insülin dozunu otomatik ayarlayarak hastaların yaşamını kolaylaştırıyor.

Diyabet yönetiminde önemli bir gelişme olarak sürekli glukoz izleme sistemleri de öne çıkıyor. Kol üzerine takılan küçük bir sensör sayesinde glukoz değerleri düzenli olarak ölçülüp cep telefonlarıyla takip edilebiliyor. Ancak bu sistemlerin parmak ucundan ölçümü tamamen ortadan kaldırmadığı, tedavi ve takip yöntemlerinin diyabet tipi, yaş ve bireysel ihtiyaçlara göre belirlenmesi gerektiği belirtildi.

Sık sorulan sorular

Türkiye’de diyabet görülme sıklığı ne kadar?

Yetişkin nüfusta diyabet görülme oranı yaklaşık yüzde 20’ye ulaşmıştır.

Diyabet hastalarının ne kadarı hastalığının farkında değil?

Her üç diyabet hastasından biri hastalığını bilmemektedir.

Yapay pankreas nedir ve nasıl çalışır?

Yapay pankreas, insülin pompası, glukoz sensörü ve doz hesaplayan yazılımdan oluşan, pankreasın insülin salgılama işlevini taklit eden bir sistemdir.

Konuyla ilgili