Antalya’nın Konyaaltı ilçesinde yer alan Boğaçayı’nda devam eden kirlilik tartışmalarına ilişkin açıklamalar yapıldı. Antalya Büyükşehir Belediyesi, bu yıl Boğaçayı’ndan 320 ton sucul ot ve yaklaşık 4 ton fiziksel atık toplandığını duyurdu. Ancak uzmanlar, sazlıkların kirlilik değil, kuşlar ve balıklar başta olmak üzere birçok canlı için doğal yaşam alanı ve filtre görevi gördüğünü vurguladı.

Boğaçayı’nın ekolojik yapısı ve temizlik çalışmaları nasıl yürütülüyor?

Antalya Büyükşehir Belediyesi Çevre Kurulu Başkanı Yüksek Çevre Mühendisi Lokman Atasoy, Boğaçayı’nda zaman zaman kirlilik ve temizlik yetersizliği iddialarının gündeme geldiğini belirtti. Sazlıkların kirlilik olarak değerlendirilmesinin bilimsel açıdan doğru olmadığını ifade eden Atasoy, Boğaçayı’nın doğal bir dere yapısına sahip olduğunu ve kendini onardığını söyledi. Atasoy, "Boğaçayı aslında iyileşiyor, kendini onarıyor. Doğa kendini tedavi ediyor şu anda. Bu yönüyle bakmamız lazım" dedi.

2018 yılında Boğaçayı Projesi tartışılırken bilim insanları, dip çamuru, yosun ve sucul otların artışı ile haşere ve koku sorunları yaşanabileceği endişelerini dile getirmişti. Bu endişeler kısa sürede gerçekleşti ancak belediye bilim kurulu oluşturarak bilimsel ve teknik yaklaşımla müdahalede bulundu. İlk yıllarda deniz süpürgesiyle temizlik yapılırken, su seviyesinin düşmesiyle sucul ot kesme tekneleri devreye girdi.

Boğaçayı Projesi, denizden yaklaşık 750 metre içeriye uzanan, 200 metre genişliğinde ve 2,5 metre derinliğinde havuz benzeri bir alanı kapsıyor. Su seviyesinin azalması çalışma şartlarını zorlaştırırken, dip çamuru makinelerin girişini güçleştiriyor ve iş sağlığı riskleri oluşturuyor. Bu nedenle daha donanımlı amfibi makineler için çalışmalar sürüyor.

Boğaçayı’nda temizlik haftanın 7 günü devam ediyor. Günde yaklaşık 8 ton atık toplanıyor. Bu yıl 320 ton sucul ot ve 4 ton fiziksel atık kaldırıldı. Atasoy, "Burada sadece sucul otla mücadele etmiyoruz. Şişeler, çamaşır makineleri, lastikler, şişme botlar, koltuklar, sandalyeler her şey var" ifadelerini kullandı. Sucul otlar kesilerek toplanıyor, iş makineleriyle kamyonlara yüklenip bölgeden uzaklaştırılıyor. Bilim kurulunun önerisiyle sazlıklara müdahale edilmiyor.

Uzmanlar sazlıkların önemi ve Boğaçayı’nın biyolojik çeşitliliği hakkında ne diyor?

Atasoy, sıcaklık artışı ve su seviyesinin düşmesiyle sucul otların aşırı çoğalmasının alg ölümleri, oksijensiz ortam, hidrojen sülfür ve koku sorunlarına yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle sucul otların düzenli olarak hasat edilmesi gerektiğini söyledi. Sazlıkların kuş, balık, kurbağa ve böcekler için yaşam alanı olduğunu, filtre görevi gördüğünü vurguladı. Atasoy, "Bu bir kirlilik değildir, buraya ait biyoçeşitliliğin ta kendisidir" dedi.

Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu da sazlıkların balıklar ve kuşlar için yaşam alanı sağladığını, nehir ağızlarındaki bitki örtüsünün atıkların denize ulaşmasını engelleyen doğal filtre olduğunu söyledi. Gökoğlu, plastik atıkların güneş ve dalgalar etkisiyle mikroplastiğe dönüştüğünü belirtti. Antalya kıyılarında yaptığı dalışlarda plastik atıkların kayalara çarparak parçalandığını gözlemlediğini aktardı. Sazlıkların sedimanı tuttuğunu ve bölgedeki yaşamın korunması gerektiğini ifade etti.

Gökoğlu, Boğaçayı’nın kendi haline bırakılması gerektiğini, geçmişte olduğu gibi doğal dengesinin korunmasının önemini vurguladı. "Kuşlar burada üreme ve yavrulama alanı buluyor. Boğaçayı’nı kendi haline bırakalım, kendisi toparlasın" dedi.

Akdeniz Üniversitesi Biyoloji Bölümü doktora öğrencisi ve kuş gözlemcisi Umut Özten, Boğaçayı’nın kuşların üremesi, beslenmesi ve göç sırasında dinlenmesi açısından önemli olduğunu belirtti. Eski kayıtlara göre Boğaçayı ve çevresinde 233 kuş türü tespit edildiğini, Türkiye’de nadir türler dahil yaklaşık 509 kuş türünün bulunduğunu söyledi. Özten, "Türkiye’de görülen kuş türlerinin neredeyse yarısı bu alanda tespit edilmiş durumda. Antalya’nın en önemli kuş alanlarından biri" dedi.

Sazlıkların kuşlar için üreme, saklanma ve avlanma alanı olduğunu, bazı türlerin kamufle olarak balık ve amfibileri avladığını aktardı. Alanın mevcut haliyle korunmasının kuşların yaşam döngüsü için kritik olduğunu vurguladı.

Boğaçayı Projesi ve bölgeye etkileri üzerine meslek odası görüşleri

Jeoloji Mühendisleri Odası Antalya Şube Başkanı Mustafa Karancı, 2018’de Boğaçayı Projesi’nin gündeme geldiğinde meslek odalarının görüş ve itirazlarını dile getirdiğini anlattı. Projenin ilk planlamasında 700 metre uzunluğunda ve 200 metre genişliğinde kapalı bir havuz oluşturulması ve deniz suyunun içeri alınması öngörülmüş, ancak deniz suyunun yeraltı sularını tuzlandıracağı gerekçesiyle bu uygulamadan vazgeçilmişti.

Karancı, mevcut çalışmanın yaklaşık 750 metre uzunluğunda ve 200 metre genişliğinde geniş bir havuz oluşturduğunu belirtti. Yukarıdan gelen sedimanter malzemenin denize ulaşmasının Konyaaltı Plajı’nın oluşumunda etkili olduğunu ifade ederek, yapılan müdahalelerin bu plajın kaybına yol açabileceği uyarısında bulundu. "Konyaaltı Plajı’nı da kaybediyor noktasındayız" dedi.

Sık sorulan sorular

Boğaçayı’nda toplanan sucul ot ve atık miktarı ne kadar?

Bu yıl Boğaçayı’ndan 320 ton sucul ot ve yaklaşık 4 ton fiziksel atık toplandı.

Sazlıklar Boğaçayı’nda neden kirlilik olarak görülmemeli?

Uzmanlar sazlıkların kuşlar ve balıklar için yaşam alanı olduğunu ve doğal filtre görevi gördüğünü belirtiyor.

Boğaçayı Projesi kapsamında temizlik nasıl yapılıyor?

Bilim kurulunun önerileri doğrultusunda temizlik kontrollü şekilde yürütülüyor, sucul otlar kesilerek toplanıyor.

Konuyla ilgili