Gaziantep’in Araban ilçesi Ziraat Odası ve Sarımsak Üretici Birliği Başkanı Hasan Altun, Osmanlı döneminin önemli seyyahlarından Evliya Çelebi’nin 17. yüzyılda kaleme aldığı Seyahatname adlı eserinde Araban Ovası ve Araban Kalesi’nin tarihi, kültürel ve tarımsal zenginliklerine dair önemli bilgiler yer aldığını vurguladı. Altun, Evliya Çelebi’nin bölgeyi ziyaret ederek o dönemde "Raban" olarak anılan Araban ve çevresini detaylı şekilde anlattığını belirtti.

Hasan Altun, Seyahatname’de Araban Ovası’nın verimli toprakları ve Fırat Nehri ile beslenen geniş alanlarıyla dikkat çektiğini ifade etti. Evliya Çelebi’nin, bölgedeki bağ ve bahçelerin çokluğu ile tarımsal üretimin çeşitliliğine övgüyle yaklaştığını aktaran Altun, bu durumun Araban’ın tarih boyunca önemli bir tarım merkezi olduğunu gösterdiğini söyledi. Bölgenin zengin tarımsal yapısının, yerel ekonomiye büyük katkı sağladığını da belirtti.

Altun ayrıca, Araban Ovası’nın stratejik konumuna da değindi. Bölgenin tarih boyunca önemli bir kavşak noktası olduğunu ve bu nedenle çeşitli medeniyetlerin ilgisini çektiğini belirtti. Bu bağlamda, Araban Kalesi’nin sadece askeri bir yapı değil, aynı zamanda bölgenin tarihsel ve kültürel kimliğinin de önemli bir simgesi olduğunu ifade etti. Kalenin, bölgenin savunmasında ve yönetiminde kritik rol oynadığını dile getirdi.

Araban Kalesi’nin tarihinin oldukça eskiye, Tunç Çağı’na kadar uzandığını söyleyen Altun, kalenin ilçe merkezindeki Kale Mahallesi’nde, yaklaşık 35 metre yüksekliğindeki prehistorik bir höyük üzerinde konumlandığını belirtti. Kalenin Orta Çağ’da "Raban" adıyla anılan bölgenin önemli merkezlerinden biri olduğunu ve özellikle 11. ve 12. yüzyıllarda Urfa Haçlı Kontluğu döneminde stratejik bir öneme sahip olduğunu anlattı.

Hasan Altun, kalenin surlarının zaman içinde büyük ölçüde tahrip olduğunu ve sur taşlarının geçmişte çevredeki yapıların inşasında kullanılması nedeniyle günümüzde kalenin büyük ölçüde höyük seviyesine indiğini kaydetti. Bu durumun, kalenin orijinal yapısının korunmasını zorlaştırdığını ancak yine de bölgenin tarihi dokusunu yansıttığını ifade etti.

Kalenin tepesinde bulunan ve daha sonra camiye dönüştürülerek "İç Kale Camii" olarak adlandırılan yapının da Araban’ın tarihi açısından büyük önem taşıdığını belirten Altun, bu caminin uzun yıllar boyunca ilçe halkı tarafından ibadethane olarak kullanıldığını söyledi. Ancak, 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremlerde İç Kale Camii’nin zarar gördüğünü ve bu tarihi yapının korunması için çalışmaların önemini vurguladı.

Hasan Altun’ın açıklamaları, Evliya Çelebi’nin Seyahatname’sinde yer alan Araban Ovası ve Araban Kalesi’nin hem tarihsel hem de kültürel açıdan ne denli değerli olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Bölgenin zengin tarımsal yapısı ve stratejik konumu, tarih boyunca farklı medeniyetlerin ilgisini çekmiş ve bu zenginlikler günümüzde de önemini korumaktadır.