Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından Malatya’da gerçekleştirilen kapsamlı yeniden inşa ve dönüşüm sürecini Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında düzenlenen ‘COP31 Dirençli Şehirler’ panelinde anlattı.

Malatya’nın deprem sonrası dönüşümünde hangi çalışmalar yapıldı?

Başkan Er, Malatya’nın sadece yıkılan binalarının yeniden yapılmadığını, aynı zamanda iklim değişikliğine uyum, çevresel sürdürülebilirlik ve afetlere dirençli şehirleşme anlayışıyla geleceğe hazırlandığını vurguladı. Deprem sonrası yeniden inşa sürecinde devlet kurumları, yerel yönetimler ve diğer paydaşların koordineli çalışmasıyla 125 bin 19 bağımsız bölüm inşa edildi. Bu rakam; devlet eliyle yapılan 91 bin 732 konut ve 13 bin 533 ticari birim ile yerinde dönüşümle gerçekleştirilen 19 bin 754 bağımsız bölümü kapsıyor.

Malatya’da 69 rezerv alanı ilan edilerek yaklaşık 400 hektarlık alanda 26 bin 983 konut yapıldı. Rezerv alan uygulamasının amacı, vatandaşların kendi mahallelerinde, komşularıyla ve akrabalarıyla yaşamlarını sürdürebilmelerini sağlamak olarak açıklandı.

Ekonomik ve sosyal altyapı nasıl güçlendiriliyor?

Başkan Er, Malatya’nın ekonomik yapısının yeniden düzenlendiğini belirtti. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile iş birliği içinde şehir merkezindeki sağlıksız üretim alanları şehir dışındaki yeni sanayi bölgelerine taşınıyor. Mobilya, kereste, mermer, metal, hurdacılık, tekstil ve gıda sektörlerinde yedi ayrı sektörel kümelenme planlandı. Ayrıca 600 dönümlük küçük sanayi sitesi, toptan satış ve teşhir merkezine dönüştürülmek üzere projelendirildi.

Kamu hizmetlerinin kesintisiz devamı için 11 yeni hizmet binası inşa edildi; bunların dokuzu itfaiye binası. Bu yatırımların maliyeti 4,4 milyon avro olarak açıklandı. Akçadağ ve Darende belediye hizmet binaları da 6 milyon avroluk yatırımla yeniden yapıldı.

Kültürel yapıların restorasyonu sürerken, 2,3 milyon avro maliyetle 16 çok amaçlı salon vatandaşların kullanımına sunuldu. Orduzu Bahçebaşı bölgesinde 4 bin konut inşa edilirken, Kapıkaya bölgesinde 11 milyon avroluk yatırımla yeni bir atık depolama alanı oluşturuldu. Bu alandan gaz ve elektrik enerjisi üretimi sağlanıyor. Eski atık depolama alanı ise 250 dönümlük yeşil alana dönüştürülerek ağaçlandırma çalışmaları başlatıldı.

Altyapı ve çevresel sürdürülebilirlik projeleri nelerdir?

Depremin ardından Malatya’da yaklaşık 10 milyon ton enkaz oluştu. Bu enkaz 10 milyon avroluk destekle ayrıştırılarak geri dönüşüme kazandırıldı. Başkan Er, ayrıca 80 hektarlık yani 800 bin metrekarelik yeni bir millet bahçesi ve yaşam alanı oluşturduklarını belirtti. Bu alanlar, deprem enkazından elde edilerek çevresel sürdürülebilirlik açısından önem taşıyor.

Altyapı yatırımlarına da değinen Başkan Er, içme suyu, kanalizasyon ve yağmur suyu projeleriyle Malatya’yı geleceğe hazırladıklarını söyledi. Şehirde günlük 64 bin 800 metreküp yeraltı suyu drene edilerek tarımsal sulamada kullanılıyor. Yeraltı su kaynakları zengin olan Malatya’da bu kaynaklar etkin şekilde değerlendiriliyor.

Kanalizasyon altyapısı için 45 milyon avroluk yatırımla 572 kilometre hat inşa ediliyor. Yağmur suyu altyapısı için de 4,7 milyon avro bütçeyle 33 kilometrelik hat yapımı sürüyor. Ani yağışlara karşı altyapı güçlendirilirken çevre sağlığının korunması hedefleniyor. İçme suyu yatırımları kapsamında 136 milyon avroluk projeyle 2 bin 50 kilometre içme suyu hattı, 383 depo, 271 sondaj ve 170 su kaynağı Malatya’ya kazandırıldı.

Depremde hasar gören Merkez Atıksu Arıtma Tesisi ise 1,8 milyon avroluk yatırımla yeniden faaliyete geçirildi. Günlük 135 bin metreküp arıtma kapasitesine sahip tesis, 720 bin kişiye hizmet veriyor.

Malatya’da sosyal yaşam ve kültürel faaliyetler nasıl destekleniyor?

Başkan Er, sosyal yaşamı güçlendirmek için şehir kütüphanesinin 7/24 hizmet verdiğini, 13 yeni kütüphane, 15 gençlik merkezi ve 43 spor tesisinin yapımının sürdüğünü açıkladı. 2027 yılında 20 yeni spor tesisinin daha hizmete sunulması planlanıyor. Gençlerin eğitim, kültür, sanat ve spor olanaklarına kolay erişimi hedefleniyor.

Malatya’da Arslantepe Yarı Maratonu, Beydağı Dağ Bisikleti Yarışması, Kültür Yolu ve Gastronomi Festivali, Kayısı Fuarı ve Festivali, Kitap Fuarı gibi etkinlikler düzenleniyor. Kitap kafeler, kültür merkezleri ve uluslararası festivallerle şehrin sosyal ve kültürel hayatı canlandırılıyor.

Başkan Er, konuşmasını Malatya’nın yeniden inşasında destek veren Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Emine Erdoğan, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, kamu kurumları, yerel yönetimler ve uluslararası kuruluşlara teşekkür ederek tamamladı. Malatya’nın sadece yeniden ayağa kalkan değil, enerjisini üreten, çevreye duyarlı ve sürdürülebilir ulaşım sistemine sahip örnek bir şehir olarak inşa edildiğini belirtti.

Sık sorulan sorular

Malatya’da deprem sonrası kaç bağımsız bölüm inşa edildi?

Devlet eliyle 105 bin 265 bağımsız bölüm inşa edilirken, yerinde dönüşümle 19 bin 754 bölüm daha yapılarak toplam 125 bin 19 bağımsız bölüme ulaşıldı.

Malatya’da rezerv alan uygulaması ne amaçla yapıldı?

Rezerv alanlar, sadece konut üretmek için değil, vatandaşların kendi mahallelerinde komşuları ve akrabalarıyla yaşamlarını sürdürebilmeleri için planlandı.

Şehirde altyapı yatırımları nasıl ilerliyor?

Malatya’da içme suyu, kanalizasyon ve yağmur suyu altyapısı için toplamda yüz milyonlarca avro değerinde yatırımlar yapılarak binlerce kilometre hat inşa edildi.

Konuyla ilgili