Marmara Denizi’nde orkinosların sayısında son yıllarda belirgin bir artış yaşanıyor. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. İsmail Burak Daban, bu artışı müsilaj sonrası deniz kirliliğinin azalması ve küçük pelajik balıkların çoğalmasıyla ilişkilendirdi.

Doç. Dr. Daban, devletin müsilaj eylem planı çerçevesinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın endüstriyel tesisler ve belediyelerle iş birliği içinde denetim faaliyetlerini yoğunlaştırdığını, ayrıca caydırıcı cezalar uygulandığını söyledi. Bu uygulamaların denizel kirliliği azalttığını ve bunun da sağlıklı küçük pelajik balıkların büyümesini ve çeşitlenmesini mümkün kıldığını belirtti.

Orkinosların Marmara’daki tarihî varlığı ve göç davranışı

Orkinosların uzun mesafeler kat ederek göç eden balıklar olduğunu aktaran Daban, dünya üzerinde iki büyük üreme alanı bulunduğunu, bunların Meksika Körfezi ve Akdeniz olduğunu ifade etti. Her yıl Mayıs-Haziran aylarında üremek için Akdeniz’e sürüler halinde giriş yapan orkinosların, 24 santigrat derece ve üzerindeki su sıcaklığını tercih ederek üreme alanlarını seçtiğini anlattı.

Tarihî kayıtlara göre İstanbul Boğazı Dalyanlarında 1915 yılında yılda yaklaşık 500 ton orkinos avlandığını belirten Daban, M.S. 73 yılında doğa tarihi yazarı Plinius’un orkinosların Karadeniz’e kadar üremek için göç ettiğine dair notları olduğunu aktardı. Bu bilgiler, Karadeniz ve Marmara’da orkinosların görülmesinin sürpriz olmadığını gösteriyor. Orkinoslar üreme döneminden sonra beslenmek amacıyla bir süre bölgede kalıyor, su sıcaklığı düştüğünde ise Atlantik Okyanusu’na geri dönüyor.

Deniz kirliliği azalması ve küçük pelajik balıkların çoğalması orkinosları etkiledi

Orkinosların beslenme kaynakları arasında hamsi, çaça, sardalye, palamut, kolyoz ve uskumru gibi küçük pelajik balıkların bulunduğunu belirten Daban, bu balıkların bol olduğu yerlerde orkinosların da yoğun olarak bulunduğunu söyledi. Müsilaj sonrası deniz kirliliğinin azalmasının, küçük pelajik balıkların sağlıklı büyümesini sağladığını ve bunun da orkinosların bölgeye toplanmasına yol açtığını ifade etti.

Denizel kirliliğin azalmasının sürdürülebilir olması gerektiğinin altını çizen Daban, müsilajın oluşumunda azot ve fosfor girdilerinin etkili olduğunu, bu nedenle ileri biyolojik arıtma tesislerinin kurulmasının zorunlu hale geldiğini vurguladı. Bu tesislerin tam kapasiteyle çalıştırılması durumunda denizel kirliliğin önüne geçilebileceğini ve müsilaj gibi olumsuz durumların engellenebileceğini söyledi.

Ayrıca küçük pelajik balıkların aşırı avlanmasının önüne geçilmesi gerektiğini belirten Daban, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın hamsi kota uygulaması gibi önlemlerle stokların sürdürülebilirliğinin sağlanabileceğini ve böylece orkinos gibi avcı türlerin de bol miktarda görülmesinin mümkün olacağını kaydetti.

Sık sorulan sorular

Marmara Denizi’nde orkinosların artış sebebi nedir?

Deniz kirliliğinin azalması ve küçük pelajik balıkların çoğalması orkinosların bölgeye toplanmasına neden oldu.

Orkinoslar hangi tür balıklarla beslenir?

Orkinoslar hamsi, çaça, sardalye, palamut, kolyoz ve uskumru gibi küçük pelajik balıklarla beslenir.

Müsilaj sonrası deniz kirliliği nasıl azaldı?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın müsilaj eylem planı kapsamında yapılan denetimler ve caydırıcı cezalar denizel kirliliği azalttı.

Konuyla ilgili