Trabzon’un yaklaşık 800 yıllık doğal afet geçmişini ortaya koyan kapsamlı bir araştırmada, 1850-2025 yılları arasında yaşanan 123 doğal afette toplam 693 kişinin yaşamını yitirdiği tespit edildi. Araştırma, kentte en fazla can kaybına sel ve taşkınların neden olduğunu ortaya koyarken, en eski afet kaydının ise Trabzon’u kuşatan Selçuklu ordusunun sel felaketine yakalanması olduğu belirlendi.

Trabzon’un afet geçmişi nasıl belgelendi?

Trabzon Büyükşehir Belediyesi eski daire başkanı Fatih Erol ile coğrafyacı Mustafa Topsakal tarafından hazırlanan "Geçmişten Günümüze Trabzon’da Doğal Afetler" adlı kitap, yeni bilgi ve belgelerle güncellenerek kentin afet envanterini ortaya koyuyor. Araştırmacılar, kitabın yayımlanmasının ardından meydana gelen afetlerin yanı sıra tarihi kaynaklarda sonradan tespit edilen olayları da çalışmaya ekleyerek kapsamı genişletiyor.

Çalışmada, Trabzon’da yüzyıllar boyunca yaşanan sel, heyelan, çığ, fırtına ve deprem gibi afetler tarihleri, meydana geldikleri yerler ve can kayıplarıyla birlikte inceleniyor. Ayrıca afetlerin neden olduğu göç hareketlerine de dikkat çekiliyor.

Sel ve taşkınlar en fazla can kaybına yol açtı

Güncellenen envantere göre, 1850-2025 yılları arasında can kaybı bilgisi bulunan 123 afetin 40’ı sel ve taşkınlardan oluşuyor. Bu afetlerde 387 kişi hayatını kaybetti. Heyelan ve kaya düşmelerinde 46 olayda 142, çığlarda 19 olayda 85, fırtına ve diğer doğa olaylarında 17 olayda 76, depremde ise bir olayda 3 kişi yaşamını yitirdi. Böylece toplam can kayıplarının yaklaşık yüzde 56’sı sel ve taşkınlardan kaynaklandı.

Olay sayısı açısından ise heyelan ve kaya düşmeleri 46 kayıtla ilk sırada yer aldı.

Trabzon’daki en büyük afetler ve tarihi olaylar

Trabzon’un kayıt altına alınabilen en büyük felaketi, 1929 yılında meydana gelen Solaklı selidir. Bu olayda 148 kişi hayatını kaybetti. Onu 1988’de 64 can kaybıyla Çatak heyelanı, 1990’daki bir selde 56, 1998 Beşköy selinde ise 50 kişi yaşamını yitirdi. Sadece bu dört afet, toplam can kaybının yaklaşık yüzde 46’sını oluşturuyor.

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, Trabzon’un bilinen en eski afet kaydının yaklaşık 800 yıl öncesine dayanmasıdır. Tarihi kaynaklar, 1223 veya 1228 yıllarında Trabzon’u kuşatan Selçuklu ordusunun şiddetli yağış sonrası meydana gelen sel felaketine yakalandığını aktarıyor. Sur dışındaki askerlerden bazıları sel sularına kapılarak boğuldu. Bu olay, Trabzon’da tespit edilen en eski doğa kaynaklı afet olarak kayıtlara geçti.

Çığ ve diğer afetlerin etkileri

1860-2015 yılları arasında yaşanan 19 çığ olayında 85 kişi hayatını kaybetti. Bunlar arasında 1862 ve 1924 Akçaabat çığları, 1932 Maçka çığı ve 2009 Zigana çığı öne çıkıyor. Çaykara’nın Kavlatan bölgesinde ise 1940’tan 2015’e kadar birçok çığ felaketi can kaybına neden oldu.

Envanterde ayrıca 1919 Gülcemal kazasında 30, 1936 ve 1962 yıllarındaki fırtınalarda toplam 28, 1939 Erzincan depremiyle ilişkili olarak Trabzon’da 3 kişinin öldüğü bilgisi yer aldı.

Afet envanteri neden önemli?

Araştırmacılar, 1850-2025 yılları arasında belirlenen 693 can kaybının Trabzon’un tarih boyunca yaşadığı afetlerde hayatını kaybedenlerin kesin toplamı olmadığını belirtiyor. Geçmiş dönemlerde yaşanan bazı afetlerin kayıtlarına ulaşılamadığı, bazı olaylarda ise can kaybı sayısının bilinmediği ifade ediliyor.

Yeni tarihi belgeler ve güncel afet kayıtlarıyla genişletilen çalışma, Trabzon’un afet geçmişini ortaya koymanın yanı sıra yerel yönetimler, şehir plancıları, mühendisler ve afet yönetimi alanında çalışan kurumlar için önemli bir kaynak oluşturuyor.

Sık sorulan sorular

Trabzon’da en çok can kaybına neden olan afet türü hangisidir?

Sel ve taşkınlar, 1850-2025 yılları arasında toplam can kaybının yaklaşık yüzde 56’sını oluşturarak en fazla can kaybına neden olmuştur.

Trabzon’un bilinen en eski doğal afet kaydı nedir?

1223 veya 1228 yıllarında Trabzon’u kuşatan Selçuklu ordusunun sel sularına kapılması, bilinen en eski doğal afet kaydıdır.

Araştırmada hangi afet türlerine ilişkin can kaybı bilgileri yer almaktadır?

Sel, heyelan, çığ, fırtına ve deprem gibi afet türlerine ilişkin can kaybı bilgileri detaylı olarak ele alınmıştır.

Konuyla ilgili