Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (5510) kapsamında, boşandığı halde eski eşiyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edilen eş ve çocukların gelir ve aylıkları kesiliyor. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, bu konuda emsal bir karar vererek, boşanma tarihinden itibaren gerçek ya da hileli boşanma farkı gözetmeksizin, birlikte yaşamanın tespit edilmesi halinde maaşların kesilmesinin zorunlu olduğunu vurguladı.
Yargıtay boşanma sonrası birlikte yaşama durumunu nasıl değerlendirdi?
Yargıtay kararında, boşanmanın samimi olup olmadığının araştırılmasının yargının görevi olmadığı belirtildi. Kanunda, eşinden boşandığı halde eski eşiyle birlikte yaşayanların gelirlerinin kesileceği açıkça ifade edildiği hatırlatıldı. Kararda, boşanmanın gerçek iradesine ya da hileli olup olmamasına bakılmaksızın, 1 Ekim 2008’den itibaren birlikte yaşamanın tespit edilmesi halinde aylıkların kesilmesinin zorunlu olduğu ifade edildi.
Kararda şu ifadelere yer verildi: "Kanun koyucu, sosyal güvenlik kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla boşanma, haksız yere hak elde etme ya da muvazaalı boşanma gibi durumları düzenlememiştir. Bu nedenle, boşanmanın gerçekliği ya da samimiyeti araştırılmamalıdır. Kesinleşmiş boşanma kararının geçerliliği sorgulanmamalıdır."
Yetim aylığı alan kadının davası ve mahkeme süreci
2002 yılında vefat eden babasından dolayı yetim aylığı alan genç bir kadın, 2001 yılında boşandığı eşinden dolayı aylığının kesilmesi üzerine SGK’ya itiraz etti. SGK, kadının eski eşiyle birlikte yaşadığını tespit ederek 26 Ekim 2008 tarihinde aylığını kesti ve yersiz ödemeleri borç olarak kaydetti.
Kadın, SGK işleminin iptali için İş Mahkemesi’ne başvurdu ancak dava reddedildi. 2022 yılında yeniden SGK’ya başvuran kadın olumsuz yanıt alınca tekrar İş Mahkemesi’ne müracaat etti. Mahkeme, yapılan emniyet araştırması ve tanık ifadeleri sonucunda davanın kabulüne karar verdi, ancak yetim aylığının ödenmesi talebini reddetti. Ayrıca, başvuru tarihinden itibaren ödenmeyen aylıkların yasal faiziyle birlikte tahsil edilmesine hükmetti.
SGK’nın itirazı üzerine Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetti. Ancak SGK avukatı kararı temyiz edince dosya Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’ne taşındı.
Yargıtay mahkeme kararını bozdu
Yargıtay, mahkemenin kararının eksik inceleme ve araştırmaya dayandığını belirtti. Mahkemenin, davacının ve eski eşinin nüfus kayıtlarındaki adresleri araştırarak birlikte yaşama durumunu tespit etmesi gerektiğini vurguladı. Kolluk kuvvetleri aracılığıyla, muhtar, komşu, kapıcı gibi kişilerin dinlenerek birlikte yaşama olgusunun ortaya konması gerektiğini ifade etti.
Yargıtay, bu araştırma ve inceleme yapılmadan verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına oy birliğiyle hükmetti.
Bu karar, boşanmasına rağmen eski eşiyle birlikte yaşadığı tespit edilenlerin sosyal güvenlik gelirlerinin kesilmesinin zorunlu olduğunu netleştirdi. Ayrıca, boşanmanın gerçekliği ya da samimiyeti yargı tarafından araştırılmayacak ve birlikte yaşama tespiti esas alınacak.
Sık sorulan sorular
Yargıtay hangi durumda sosyal güvenlik gelirlerinin kesilmesini kararlaştırdı?
Boşanmış ancak eski eşiyle fiilen birlikte yaşayanların gelirlerinin kesilmesi gerektiğine hükmetti.
Boşanmanın samimi olup olmadığı Yargıtay kararında nasıl değerlendirildi?
Yargıtay, boşanmanın samimi ya da hileli olup olmadığının araştırılmaması gerektiğini belirtti.
Yetim aylığı alan bir kişi neden maaşının kesilmesiyle karşılaştı?
Sosyal güvenlik kurumları, kişinin boşandığı eşiyle birlikte yaşadığını tespit ederek yetim aylığını kesti.
Kaynak: İHA




