Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD'de yayın yapan Newsweek dergisine verdiği röportajda, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın İran, İsrail veya başka bir ülkeye karşı kurulmuş bir ittifak olmadığını söyledi. Erdoğan, bu anlaşmanın daha güvenli, barışçıl ve müreffeh bir geleceğin inşası için üstlenilen müşterek sorumluluğun ifadesi olduğunu vurguladı.

Türkiye'nin BM Genel Kurulu'ndaki Öncelikleri Nelerdir?

Erdoğan, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na ilişkin hedeflerini açıklarken, dünyanın ciddi kırılmalar yaşadığını belirtti. Türkiye’nin kuzeyinde Rusya-Ukrayna Savaşı’nın sürdüğünü, güney ve doğuda da çatışmaların devam ettiğini ifade eden Erdoğan, bu durumun bölgesel güvenlik, ekonomi ve istikrarı doğrudan etkilediğini söyledi. Böyle zorlu dönemlerde diplomasinin alanının daraltılmaması gerektiğini, aksine genişletilmesinin uluslararası toplumun ortak sorumluluğu olduğunu dile getirdi.

Türkiye’nin Genel Kurul’daki önceliğinin çatışmaların yayılmasını önlemek, diplomatik kanalları açık tutmak ve tarafların müzakere zemininde buluşmasına katkı sağlamak olduğunu belirtti. Erdoğan, Türkiye’nin Rusya-Ukrayna Savaşı’ndan Orta Doğu’daki gerilimlere kadar tüm taraflarla temas kurabilen ve barış için inisiyatif alabilen bir ülke olduğunu kaydetti.

BM Güvenlik Konseyi Reformu ve Uluslararası Sistem

Dünyanın güç merkezlerinin değiştiğine dikkat çeken Cumhurbaşkanı Erdoğan, yeni güç odaklarının yükseldiğini ve daha fazla ülkenin küresel karar alma süreçlerinde hak ettiği yeri talep ettiğini söyledi. Bu nedenle Birleşmiş Milletler’in bu değişime ayak uydurması gerektiğini belirtti. Erdoğan, Güvenlik Konseyi’nin daha temsili, etkin ve hesap verebilir hale gelmesi gerektiğine inandığını ve Genel Kurul’un iradesinin karar süreçlerine daha güçlü yansıması gerektiğini ifade etti. Uluslararası sistemde sorumluluğun daha adil paylaşıldığı reformların artık ertelenemeyeceğini vurguladı.

İran-ABD Gerilimi ve Türkiye'nin Rolü

Erdoğan, ABD ve İran arasındaki gerilimde tarafları müzakere masasına getirmek gerektiğini belirtti. Kalıcı çözümün ancak bu yolla mümkün olabileceğini söyledi. ABD’nin NATO’daki müttefikleri arasında yer aldığını, İran’ın ise Türkiye’nin komşusu olduğunu hatırlatan Erdoğan, eski ABD Başkanı Donald Trump ile son görüşmelerinde bu gerilimde diplomasiden azami ölçüde faydalanılması gerektiğini dile getirdiğini aktardı. Türkiye’nin, ihtilaf yaşayan taraflarla konuşabilme imkanını gerilimi düşürmek için kullandığını ifade etti.

Erdoğan, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin enerji arzını ve küresel ticareti doğrudan etkilediğini belirterek, önceliklerinin çatışmanın yayılmasını önlemek, ticaret yollarının güvenliğini korumak ve tarafları yeniden müzakere masasına döndürmek olduğunu söyledi.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın Stratejik Önemi

Pakistan ve Suudi Arabistan ile imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın bölgesel caydırıcılığı artırmaya yönelik olduğu ancak herhangi bir ülkeye karşı kurulmuş bir ittifak olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Erdoğan, anlaşmanın BM Şartı’nın 51’inci maddesindeki meşru müdafaa hakkına dayandığını anlattı. Anlaşmanın, üç devletten herhangi birine yapılacak silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılacağını hükme bağladığını söyledi.

Erdoğan, karşılık verilmesinin saldırıya uğrayan ülkenin çağrısı ve ihtiyaçları doğrultusunda şekilleneceğini, bu ihtiyaçların istihbarat, lojistik veya mühimmat desteği olabileceğini kaydetti. Daha ileri askeri destek seçeneklerinin de tehdit boyutuna göre değerlendirilebileceğini belirtti. Bu konuların siyasi ve askeri mekanizmalarca dayanışma içinde kararlaştırılacağını ifade etti. Dolayısıyla Irak, Yemen gibi bölgelerde otomatik askeri senaryoların bugünden yazılmasının doğru olmadığını vurguladı.

Türkiye-ABD İlişkileri ve Trump Dönemi

Erdoğan, ABD eski Başkanı Donald Trump ile doğrudan ve açık bir iletişim içinde olduğunu söyledi. Bu durumun Türkiye-Amerika ilişkileri ve bölgesel gelişmeler açısından önemli bir imkan olduğunu belirtti. Son görüşmelerinde İran meselesinden bölgesel güvenliğe, Gazze’den ikili ilişkilere kadar geniş bir gündemi ele aldıklarını aktardı. Liderler arasında açık iletişim bulunduğunda görüş farklılıklarının daha kolay yönetildiğini ve ortak çözümler üretildiğini ifade etti.

Türkiye ile ABD arasında uzun yıllara dayanan köklü ve çok boyutlu müttefiklik ilişkileri olduğunu, savunma sanayii, ticaret ve bölgesel güvenlik alanlarında ciddi iş birliği bulunduğunu söyledi. Bu ilişkilerin potansiyelinin daha da geliştirilebileceğini dile getirdi. Muhtemel senaryolar üzerinden ilişkileri konuşmanın doğru olmadığını belirten Erdoğan, İran-ABD durumuna dair Trump ile samimi bir diyalogları olduğunu ve gelişmeleri zamanında açıkça paylaşacaklarını kaydetti.

Türkiye-İsrail İlişkileri ve Bölgesel Gerilimler

Erdoğan, Türkiye-Amerika ilişkilerini başka bir ülke üzerinden tarif etmediğini, Washington’daki muhatabın ABD yönetimi olduğunu söyledi. İsrail’in Türkiye’yi yeni bir tehdit kaynağı olarak göstermeye yönelik söylemleri hatalı bulduğunu belirtti. Bu söylemlerin İsrail’deki iç siyasi süreç ve seçim atmosferiyle bağlantılı olduğunu ifade etti. Türkiye’nin İsrail halkıyla veya herhangi bir toplumla husumeti olmadığını, itirazlarının uluslararası hukuka aykırı politikalara ve bölgede istikrarsızlığı artıran adımlara yönelik olduğunu vurguladı.

İsrail’in Suriye’ye yönelik saldırılarının uluslararası hukuku ihlal ettiğini ve Suriye’nin egemenliğine zarar verdiğini belirten Erdoğan, bu durumun bölgedeki istikrarı zorlaştırdığını söyledi. Suriye’nin bütünlüğünün korunmasının bölgenin menfaatine olduğunu, istikrarın ise İsrail dâhil tüm bölge için barış ve gelişmeye katkı sağlayacağını ifade etti.

Türkiye'nin NATO'daki Konumu ve Bölgesel Güvenlik Yaklaşımı

Türkiye’nin NATO içinde güçlü bir konuma sahip olduğunu belirten Erdoğan, Yunanistan veya başka ülkelerin üçüncü devletlerle ilişkilerinin kendi tercihleri olduğunu söyledi. Türkiye’nin her ikili ilişkiyi kendisine yönelik tehdit olarak görmediğini, ancak milli güvenlik ve çıkarlarına yönelik adımları yakından takip ettiğini ifade etti.

Varsayımsal askeri çatışmaların sonuçlarını bugünden tartışmak yerine, bu ihtimallerin ortaya çıkmasını önleyecek diplomasiye yoğunlaşmanın daha doğru olduğunu vurguladı. Bölgesel güvenliğin, gerilimi düşüren, caydırıcılığı artıran ve uluslararası hukuka dayanan 360 derece güvenlik anlayışı ile müttefiklik ilişkileri ve bölgesel ortaklıklar temelinde inşa edilmesi gerektiğini söyledi.

Terörle Mücadelede Yeni Gelişmeler

Erdoğan, PKK’nın feshedilmesi ve silah bırakma kararlarının Türkiye’nin milli güvenliği açısından önemli bir eşik olduğunu belirtti. Terörün ülke için stratejik hedef olduğunu, on yıllardır can alan ve kaynakları tüketen terör meselesini kalıcı olarak gündemden çıkarmak istediklerini söyledi. Ancak asıl olanın alınan kararların sahada eksiksiz uygulanması olduğunu vurguladı.

Sık sorulan sorular

Mekke Ortak Savunma Anlaşması hangi amaçla yapıldı?

Anlaşma, bölgesel güvenlik ve barışı sağlamak, caydırıcılığı artırmak ve kalıcı istikrarı güçlendirmek amacıyla müşterek sorumluluk ifadesi olarak yapıldı.

Türkiye, İran-ABD gerilimi konusunda nasıl bir tutum izliyor?

Türkiye, gerilimi artıracak adımlardan kaçınarak tarafları müzakere masasına getirmeye çalışıyor ve diplomatik temaslarını sürdürüyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan BM Güvenlik Konseyi hakkında ne düşünüyor?

Erdoğan, Güvenlik Konseyi’nin daha temsili, etkin ve hesap verebilir bir yapıya kavuşması gerektiğini ve reformun ertelenmemesi gerektiğini belirtti.

Konuyla ilgili