Tosyalı Holding Yönetim Kurulu Başkanı ve Türkiye Çelik Üreticileri Derneği (TÇÜD) Başkanı Fuat Tosyalı, COP31 kapsamında düzenlenen "Endüstriyel Dayanıklılık Perspektifinden Yeşil Çelik Dönüşümü ve Yenileyici İş Modelleri" panelinde, küresel çelik sektörünün yeşil dönüşümüne dair görüşlerini paylaştı.
Panel, TÇÜD Genel Sekreteri Dr. M. Veysel Yayan’ın moderatörlüğünde gerçekleşti. Fuat Tosyalı’nın yanı sıra Dünya Çelik Birliği Genel Direktörü Clare Broadbent, Avrupa Çelik Birliği Genel Direktörü Axel Eggert ve Ticaret Bakan Yardımcısı Mustafa Tuzcu da konuşmacı olarak yer aldı.
Karbon ölçümü, finansman ve ticaretin entegrasyonu
Tosyalı, karbonun ölçülmesi ve fiyatlandırılmasına karşı olmadıklarını ancak hedeflerin açıklanmasının ötesinde, bu hedeflere nasıl ulaşılacağının da tartışılması gerektiğini belirtti. Sanayicilerin enerji yatırımları, yeni teknoloji kurulumları ve üretim hatlarının dönüşümü için ciddi sermaye harcadığını ifade etti.
Bu süreçte karbonun doğru ölçülmesi, dönüşüm finansmanı ve adil ticaretin birbirinden ayrılamayacağını vurgulayan Tosyalı, "Bu üç başlık birlikte ele alınmalı, birini eksik bıraktığınızda sistem işlemiyor" dedi. Ürün bazında gerçek emisyonun bağımsız olarak doğrulanması gerektiğini dile getirdi.
Üreticilerin kendi ülkelerinde karbon bedeli ödediği durumlarda, uluslararası sistemde de aynı karbon için tekrar ücretlendirme yapılmaması gerektiğini söyledi. Karbon gelirlerinin miktarından önce, bu gelirlerle ne kadar emisyonun azaltıldığına bakılması gerektiğini belirtti.
Temiz enerji, verimlilik, DRI teknolojisi ve uygun olduğunda hidrojen yatırımlarının yapılabilirliğinin asıl önemli soru olduğunu ifade etti. Dönüşüm finansmanının sadece belli coğrafyalarla sınırlı düşünülemeyeceğini, ticaretin de bu dönüşümün ayrılmaz parçası olduğunu söyledi. Sanayicilerin yatırımlarının sürdürülebilir olmasının, düşük karbonlu üretim yapan tesislerin uluslararası pazarlara erişimi ve rekabet gücünü korumasına bağlı olduğunu vurguladı.
İklim politikaları ve ticaret arasındaki çelişki
Tosyalı, iklim politikalarıyla uyumlu olmayan ticaret yaklaşımlarını somut bir çelişki olarak nitelendirdi. Karbon emisyonlarını azaltmayı hedeflerken, temiz çeliğin pazara erişiminin yeni kotalarla engellenmesinin sorun yarattığını söyledi.
Temiz üretime yatırım yapan sanayicilerin bu yatırımları hangi pazar gelirleriyle finanse edeceğine dair itirazını dile getirdi. Teknolojinin tek başına ürünün karbon ayak izini belirlemediğini, kullanılan elektrik ve metalik girdilerin de önemli olduğunu belirtti.
Türkiye’de 2025 verilerine göre ham çeliğin yüzde 72,2’sinin elektrik ark ocağında üretildiğini, AB’de bu oranın yüzde 45,8 olduğunu aktardı. Çin’de ise yüzde 89,4 oranında oksijen konvertörü rotası kullanıldığını söyledi. Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi’nin 2022 raporuna göre AB’nin emisyon oranının Türkiye’ye kıyasla yüzde 31 daha düşük, Çin’in ise neredeyse iki kat daha yüksek olduğunu belirtti.
Tosyalı, asıl sorunun karbon emisyonlarını azaltmak mı yoksa ticareti mi olduğuna dikkat çekerek, düşük karbonlu ve doğrulanmış ürünlerin pazara daha fazla açılması gerektiğini vurguladı. Menşe yerine gerçek performansa bakılması gerektiğini ifade etti.
İklim, sanayi ve ticaret politikalarının birbirine karşı değil, birbirini destekleyecek şekilde kurgulanması gerektiğini söyledi.
Hammadde tedarikinde çeşitliliğin önemi
Fuat Tosyalı, temiz üretim, rekabetçi maliyet ve tedarik güvenliğinin aynı strateji kapsamında ele alınması gerektiğini belirtti. Tek bir hammadde kaynağına bağımlılığın risklerine dikkat çekti.
Türkiye’de üretimin büyük bölümünün elektrik ark ocaklarında gerçekleştiğini ve hurdanın yeniden üretime kazandırıldığını söyledi. Bu yaklaşımın döngüsel ekonomi ve karbon emisyonlarının azaltılması açısından değerli olduğunu vurguladı.
Ancak tüm çelik ihtiyacının hurdayla karşılanamayacağını, cevherden üretimin de devam etmesi gerektiğini belirtti. Hem hurda bazlı üretimin geliştirilmesi hem de cevherden üretimin temiz teknolojilerle dönüştürülmesinin zorunlu olduğunu söyledi.
Türkiye’nin 2025’te yaklaşık 18,7 milyon ton demir-çelik hurdası ithal ettiğini ve bunun sanayi ile tedarik güvenliği açısından önemli olduğunu aktardı. Kaliteli hurdaya talebin artması ve bazı ülkelerin hurdalarını içerde tutma eğiliminde olması nedeniyle tek hammadde kanalına aşırı bağımlılığın doğru olmadığını belirtti.
İki yönlü strateji önerdi: yurt içindeki hurdanın daha iyi toplanması, ayrıştırılması, izlenmesi ve kalitesinin artırılması; ayrıca DRI, HBI ve Cold DRI gibi alternatif metalik hammaddelere erişimin güçlendirilmesi.
Türkiye-Avrupa iş birliği ve küresel sanayi ağı
Tosyalı, farklı coğrafyalarda birbirine entegre güçlü bir sanayi ağı kurulmasının önemine işaret etti. Tosyalı Holding’in bu anlayışla yatırımlar yaptığını örneklerle anlattı.
Cezayir’de enerji verimliliği yüksek iki DRI tesisi bulunuyor. Bu tesisler geleneksel soğuk şarj düzenine kıyasla yüzde 20’ye varan enerji avantajı sağlıyor. İkinci tesis hidrojen kullanımına uygun teknolojiyle kuruldu. Libya’daki Cold DRI yatırımı da bu zincirin parçası olarak konumlandırıldı.
Her yatırımın her coğrafyada yapılamayacağını, enerji varlığı, doğal gaz ve elektrik fiyatları, cevhere erişim ve lojistik altyapısının rekabetçi olması gerektiğini vurguladı. Türkiye’nin üretim, teknoloji ve istihdamını geliştirirken ekonomik olarak doğru coğrafyalarda ortak yatırımlarla hammadde ve enerji güvenliğini sağlaması gerektiğini belirtti.
Türkiye’nin değer zincirinin merkezinde kalmasının önemine dikkat çekti. Bu açıdan Türkiye ile Avrupa Birliği arasında güçlü iş birliği fırsatları olduğunu söyledi. Türkiye’nin düşük karbonlu üretim kapasitesinin Avrupa’nın sanayi ve teknoloji gücüyle birleşmesinin her iki tarafın rekabetçiliğini artıracağını ifade etti.
AB’nin Türkiye’ye yeşil çelik üreten paydaş ülke olarak pozitif ayrımcılık yapmasını, kotaların artırılmasını beklediklerini dile getirdi. Avrupa’nın tüm üretimi kendi sınırlarına çekmek yerine güvenilir, rekabetçi ve düşük karbonlu tedarik zincirleri oluşturması gerektiğini belirtti.
Son olarak, yeşil dönüşümün birbirine rağmen değil, birlikte başarılması gerektiğini vurguladı.
Sık sorulan sorular
Fuat Tosyalı COP31 panelinde hangi konuları ele aldı?
Çelik sektörünün yeşil dönüşümü, karbon ölçümü, finansman, adil ticaret ve uluslararası iş birliği konularını değerlendirdi.
Fuat Tosyalı, hammadde tedariki konusunda ne önerdi?
Hurda bazlı üretimin yanı sıra cevherden üretimin de temiz teknolojilerle desteklenmesi gerektiğini belirtti.
Foto Galeri (1 fotoğraf)
Kaynak: İHA




