Güneydoğu Anadolu bölgesinin hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri ihracatı, 2026 yılının Ekim ayında 298,3 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bölge, yılın ilk 10 ayında ihracatını yüzde 4,4 artırarak toplamda 3,1 milyar dolara çıkardı. Böylece Türkiye'nin hububat sektörü ihracatında yüzde 30,7 pay alarak lider konumunu sürdürdü.

Miktar bazında da artış yaşandı; on aylık süreçte ihracat miktarı yüzde 2,3 yükselerek 3,6 milyon tona ulaştı. Bu dönemde 1 milyon tonun üzerinde makarna, 621,7 bin ton buğday unu ve 373,7 bin ton ayçiçek yağı ihraç edildi.

Ayçiçek yağı ve makarna ihracatında önemli artış

En fazla gelir sağlayan ürün olan ayçiçek yağı ihracatı, yüzde 27 artışla 621,5 milyon dolara yükseldi. Makarna ihracatı ise yüzde 10,5 artarak 552,4 milyon dolar seviyesine ulaştı. Bu veriler, bölgenin ihracat gelirleri açısından önemli bir büyüme kaydettiğini gösteriyor.

Hububat sektörünün en büyük pazarı Orta Doğu'ya yapılan ihracat 1,3 milyar dolara yaklaşırken, Afrika ülkelerine yapılan ihracat yaklaşık 1,1 milyar dolar olarak kaydedildi.

Küresel ticarette maliyet ve talep dinamikleri

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Yönetim Kurulu Üyesi ve Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri (GAİB) Hububat Birliği Başkanı Celal Kadooğlu, yılın son çeyreğinde küresel ticaretin yüksek faiz ve enflasyonist baskılar nedeniyle tüketim harcamalarının kısıtlandığı bir dönemde olduğunu belirtti. Uluslararası gıda ithalatçılarının, yıl sonu mali kapanışları öncesinde yüksek maliyetli stok taşımaktan kaçındığını ve emtia fiyatlarındaki gevşeme beklentisiyle alımlarını asgari düzeyde tuttuğunu ifade etti.

Orta Doğu hattında Amerika ile İran arasındaki askeri çatışma riskinin azalması ve Brent petrol fiyatlarındaki düşüşün uluslararası taşımacılık maliyetlerini hafiflettiğini dile getiren Kadooğlu, Hürmüz Boğazı ve Körfez geçişlerindeki yüksek savaş riski sigorta primlerinin yatışmasıyla lojistik maliyetlerin yönetilebilir seviyelere çekilmesinin beklendiğini söyledi.

Buna karşın enerji fiyatları ve nakliye giderlerindeki düşüşün Orta Doğu pazarında doğrudan talep artışı anlamına gelmeyebileceğini belirten Kadooğlu, Irak gibi temel ihracat pazarlarının ekonomisinin petrol gelirlerine bağlı olduğunu, petrol fiyatlarının gerilemesinin kamu gelirlerini ve ticari likiditeyi daralttığını, bu nedenle ithalatçıların siparişlerini erteleyebileceğini anlattı.

Bu durumun alıcıların uzun vadeli sözleşmeler yapmak yerine haftalık veya spot siparişlere yönelmesine neden olduğunu vurgulayan Kadooğlu, Güneydoğu Anadolu'nun coğrafi yakınlığı ve esnek kara lojistiği altyapısıyla talebe hızlı yanıt verebilme avantajına sahip olduğunu belirtti. Habur ve çevresindeki gümrük kapılarındaki operasyonel geçiş hızının kesintisiz sürdürülmesi, ticari tahsilat kanallarının öngörülebilirliği ve fiyat baskılarına karşı pazar payının korunması için çalışıldığını ifade etti.

Kaliteli buğdaya erişim ve rekabet koşulları

Kadooğlu, uluslararası tarım piyasalarında hammadde akışının değiştiğine ve Karadeniz bölgesindeki kısıtlamalar nedeniyle alternatif rotaların öne çıktığına dikkat çekti. Rusya'nın Karadeniz'deki aksamalara karşılık Hazar üzerinden İran'a rekor tahıl sevkiyatı yapmasının, bölgedeki hammadde dengeleri ve transit yolların hızla değiştiğinin somut örneği olduğunu söyledi.

Türkiye'nin yüksek hububat üretimi ve Toprak Mahsulleri Ofisi'nin sağladığı hammadde arzının iç piyasa fiyat dengesi açısından olumlu olduğunu ancak bu durumun ihracata yönelik katma değerli üretim yapan gıda sanayicisinin maliyet yükünü otomatik olarak azaltmadığını belirtti. Serbest piyasada makarnalık buğdayın ekmeklik buğdaya göre ton başına belirgin primle fiyatlandığını ve bunun nihai ürün maliyetlerine doğrudan yansıdığını ifade etti.

Ayrıca Irak ve Suriye gibi pazarların kendi un değirmeni yatırımlarını devreye alması ile Mısır gibi rakiplerin bölgesel ticaret anlaşmaları sayesinde Afrika'da daha düşük gümrüklerle faaliyet göstermesinin fiyat rekabetini zorlaştırdığını aktardı.

Güneydoğu Anadolu'nun büyük işleme kapasitesinin ihracatta avantaja dönüştürülebilmesi için sanayicinin kaliteli buğdaya dünya fiyatlarıyla rekabet edebilir şartlarda erişebilmesi ve maliyetlerin dengeli tutulması gerektiğini vurguladı.

Sık sorulan sorular

Güneydoğu Anadolu'nun hububat sektörü ihracatı ne kadar arttı?

Bölgenin hububat sektörü ihracatı yılın ilk 10 ayında yüzde 4,4 artarak 3,1 milyar dolara ulaştı.

En çok gelir hangi ürünlerden elde edildi?

Ayçiçek yağı ihracatı 621,5 milyon dolar ile en fazla gelir sağlarken, makarna ihracatı 552,4 milyon dolar olarak ikinci sırada yer aldı.

Hububat ihracatında en büyük pazarlar hangileri?

Orta Doğu pazarı 1,3 milyar dolar, Afrika ülkeleri ise yaklaşık 1,1 milyar dolarlık ihracatla en büyük pazarlar oldu.

Konuyla ilgili