Antalya’da düzenlenen COP31 ECA Finans Zirvesi’nde konuşan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeşil dönüşümün artık bir tercih değil, ekonomik ve finansal açıdan zorunluluk haline geldiğini ifade etti. Şimşek, bu dönüşümün makro finansal istikrar ve rekabetçiliğin temelinde yer aldığını vurguladı.

Zirvenin açılışında Birleşik Krallık İklim Dönüşümü Bakanı Katie White da iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası iş birliğinin önemine dikkat çekti. Türk Eximbank ev sahipliğinde ve Birleşik Krallık İhracat Finansmanı Kuruluşu (UKEF) ortaklığıyla gerçekleştirilen etkinlikte, iklim vizyonu, sürdürülebilir yatırımların finansmanı, dayanıklı tedarik zincirleri ve yeşil dönüşümde uluslararası iş birlikleri masaya yatırıldı.

Yeşil dönüşümün ekonomik ve finansal önemi nedir?

Mehmet Şimşek, dünyada yeni taahhütlerden çok somut projelere ihtiyaç olduğunu belirterek, ihracat kredi kuruluşları arasındaki iş birliğinin bu noktada kritik olduğunu söyledi. Küresel ekonomideki dalgalanmalara rağmen ortak hareket edilmesi gerektiğini belirten Şimşek, "Dünyanın artık daha fazla iddialı taahhüde değil, bunları istihdama ve büyümeye dönüştürecek projelere ihtiyacı var. Bu nedenle iki Eximbank’ın birlikte çalışmasını teşvik etmek istiyorum" dedi.

Şimşek, yeşil dönüşümün rekabetçilik ve makro finansal istikrar açısından önemine dikkat çekerek, Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın ihracat açısından belirleyici olduğunu söyledi. Türkiye’nin ihracatının yüzde 55’inin Avrupa’ya yapıldığını hatırlatan Bakan, "Kendinizi karbonsuzlaştıramazsanız ürünlerinizi de satamazsınız" ifadesini kullandı.

Enerji verimliliği ve güvenli enerji kaynaklarına yönelmenin önemine işaret eden Şimşek, son 20 yılda benzin ve petrol ithalatı için yaklaşık 1 trilyon dolar harcandığını, önümüzdeki 20 yılda da aynı tutarın harcanma ihtimalinin bulunduğunu belirtti. Bu nedenle yeşil dönüşümün artık bir tercih değil, zorunluluk olduğunu vurguladı.

Gelişmekte olan ülkelere iklim finansmanı ve riskler

Şimşek, COP31 kapsamında gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelere 2035 yılına kadar 1,3 trilyon dolarlık destek sunmayı hedeflediğini açıkladı. Ancak sermaye yetersizliğinden ziyade yatırımlara uygun ortamın oluşturulamamasının asıl engel olduğunu söyledi. Gelişmekte olan ülkelerde sermaye maliyetlerinin yüksek olduğunu, öngörülebilirlik ve yasal düzenlemelerin yatırım ortamı için kritik olduğunu belirtti.

Yeşil enerji projelerinin gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında en az iki kat daha maliyetli olduğunu ifade eden Şimşek, bunun büyük kısmının algılanan riskten kaynaklandığını, finans kuruluşlarının risk algısının maliyetleri artırdığını dile getirdi.

İhracat kredi kuruluşları ve kalkınma bankalarının projelerin uygulanması ve uzun vadeli başarısı açısından önemli roller üstlendiğini belirten Şimşek, bu kuruluşların ticari ve siyasi riskleri üstlenerek finansman maliyetlerini düşürebileceğini ve özel sermayenin bu alanlara yönelmesini sağlayabileceğini söyledi.

Kamu ve özel sektör iş birliği, Türk Eximbank’ın rolü

Şimşek, kamu harcamalarının özel sektör yatırımlarının önüne geçmemesi gerektiğini, kamu olarak kolaylaştırıcı rol üstlenip riski paylaşmaları gerektiğini vurguladı. Yatırımcılara öngörülebilirlik sağlanmasının önemine dikkat çekerek, Türkiye’nin ulusal eylem planı, yeşil dönüşüm finansman çalışmaları, yeni kanunlar, net sıfır hedefi, vergi sistemi, karbon piyasası ve sürdürülebilir raporlama gibi adımlarla yatırımcılara güçlü sinyaller verdiğini belirtti.

Türk Eximbank’ın küresel tedarik zincirlerine sağladığı katkıya değinen Şimşek, kurumun finansmanın yanı sıra know-how, endüstriyel tasarım ve üçüncü pazarlardaki tecrübesini de yatırımcılarla buluşturduğunu söyledi. Eximbank ekibinin somut sonuçlar ürettiğini ifade ederek tebrik etti.

İklim finansmanında uygulama boşlukları olduğuna da işaret eden Şimşek, fizibilite, izin süreçleri ve lisanslama alanlarında önceliklerin bulunduğunu, COP31’de bu konuların pratik çözümlerle ele alındığını belirtti. İklim Uygulama Köprüsü projesiyle ülkelerin iklim ve kalkınma önceliklerini finansmana hazır projelere dönüştürmesinin hedeflendiğini söyledi.

Ortak finansman modelleri ve sürdürülebilir büyüme

Şimşek, ortak finansman modellerinin yaygınlaştırılması gerektiğini, bunun istisna değil kural olarak benimsenmesi gerektiğini ifade etti. İhracat kredileri ve ticari kredilendirme kuruluşlarının devlet garantileri, risk paylaşımı ve özel sermayenin harekete geçirilmesi temelinde önceliklendirilmesi gerektiğini söyledi. Kamu ve özel sektörün hızlı karar alarak iş birliğini artırmasının önemine dikkat çekti.

Büyüme, istihdam ve sosyal refahın öncelikli hedefler olması gerektiğini belirten Şimşek, gelişmekte olan ekonomiler için güvenilir ve sürdürülebilir işler, yatırımlar ve altyapı oluşturmanın yanı sıra üretim kapasitesinin iklim krizine karşı dirençli hale getirilmesinin gerekliliğine vurgu yaptı.

Birleşik Krallık’tan uluslararası iş birliği çağrısı

Birleşik Krallık İklim Dönüşümü Bakanı Katie White da konuşmasında, iklim değişikliğiyle mücadelede ve sürdürülebilir dönüşümde uluslararası iş birliğinin kritik önem taşıdığını dile getirdi. White, COP31’in sadece konuşmaların değil, yeni ortaklıkların kurulduğu ve projelerin önündeki engellerin birlikte ele alındığı bir platform olmasını umduğunu söyledi.

Türkiye ile Birleşik Krallık arasındaki iş birliğinin derinleşmesini beklediğini belirten White, iklim finansmanının vaat edilen dönüşüm ile sahadaki somut dönüşüm arasındaki köprü olduğunu ifade etti ve bu köprünün hızla inşa edilmesi gerektiğini vurguladı.

Sık sorulan sorular

Yeşil dönüşüm neden artık tercih değil zaruret olarak görülüyor?

Şimşek, yeşil dönüşümün ekonomik istikrar ve rekabetçilik için zorunlu olduğunu, özellikle Avrupa Birliği’nin karbon düzenlemeleri nedeniyle önem kazandığını belirtti.

COP31 kapsamında gelişmekte olan ülkelere ne kadar destek hedefleniyor?

2035 yılına kadar gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelere 1,3 trilyon dolar destek sunması hedefleniyor.

İhracat kredi kuruluşlarının iklim finansmanındaki rolü nedir?

Bu kuruluşlar ticari ve siyasi riskleri üstlenerek projelerin finansmanını daha az riskli ve maliyetli hale getirebilirler.