Teknolojideki hızlı ilerlemeyle yapay zekâ araçlarının kullanımı hukuk alanında da artıyor. Bu gelişmelerin hukukçular üzerindeki etkisi, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Bilişim Hukuku Dergisi’nde yayımlanan bir araştırmayla incelendi. Çalışmada, Erzurum’da görev yapan avukat, hâkim ve akademisyenlerle derinlemesine görüşmeler yapılarak yapay zekânın hukuk pratiğindeki yeri ele alındı.
Hukukçular yapay zekâyı nasıl değerlendiriyor?
Araştırma sonuçları, yapay zekânın hukuk alanında hız ve verimlilik sağladığını ortaya koydu ancak insani değerlerin yerini alamayacağı vurgulandı. Avukatlar, özellikle duruşma süreçleri ve müvekkil görüşmelerinde empati, vicdan ve duygusal zekânın kritik olduğunu belirterek yapay zekâya karşı en katı tutumu sergiledi. Hâkimler ise teknik detaylar ve hesaplamalarda yapay zekâdan yararlanılabileceğini kabul etmekle birlikte, yargılamada vicdani kanaat unsurunun öneminden dolayı teknolojiye mesafeli yaklaştı. Akademisyenler ise etik ilkeler gözetildiği sürece yapay zekâ araçlarının eğitim ve bilimsel araştırmalarda kullanılabileceğini ifade etti.
Yapay zekânın hukukta avantajları ve sınırlamaları
Çalışmada, yapay zekânın kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai alacakları ve sosyal güvenlik ödemeleri gibi karmaşık hesaplamalarda hızlı ve doğru sonuçlar vererek zaman tasarrufu sağladığı belirtildi. Ancak avukatlık ve hâkimlik gibi insan ilişkisine dayalı mesleklerde yapay zekânın insanın yerini alamayacağı net biçimde ifade edildi. Müvekkil ile güven ilişkisi kurulması ve hâkim kararlarında vicdani kanaatin rolü, yapay zekânın ikame edemeyeceği unsurlar olarak öne çıktı.
Sonuç bölümünde, hukuk pratiğinde yapay zekânın "hibrit" bir modelle kullanılmasının hem verimlilik hem de adalet açısından faydalı olacağı önerildi. Bu modele göre yapay zekâ, hesaplama, veri analizi ve belge hazırlama gibi teknik görevlerde destek sağlarken, karar alma süreçleri, müvekkil ilişkileri ve vicdani kanaat insan odaklı yürütülmeli. Ayrıca, geleceğin hukukçularının yapay zekâ ve dijital araçları etkin ve bilinçli kullanabilmeleri için hukuk eğitiminde bu teknolojilere dair farkındalığın artırılması gerektiği vurgulandı.
"Yapay zekâ hukuk alanında önemli bir yardımcı araç olarak değer kazanacak, ancak insanın duygusal zekâ ve vicdani yetilerini tamamlayıcı bir rol üstlenecektir. İnsan faktörü ve duygusal zekâ her zaman adaletin sağlanmasında belirleyici olmaya devam edecektir."
Sık sorulan sorular
Hukukçular yapay zekâyı hangi alanlarda kullanmayı uygun görüyor?
Hukukçular, yapay zekânın hesaplama, veri analizi ve belge hazırlama gibi teknik görevlerde faydalı olduğunu düşünüyor.
Avukatlar yapay zekâ kullanımına nasıl yaklaşıyor?
Avukatlar, duruşma ve müvekkil görüşmelerinde duygusal zekâ ve vicdanın önemini vurgulayarak yapay zekâ kullanımına katı yaklaşıyor.
Araştırma hukukta yapay zekânın geleceği için ne öneriyor?
Araştırma, yapay zekânın teknik destek için kullanılmasını, karar alma ve vicdani süreçlerin ise insan odaklı yürütülmesini öneriyor.
Kaynak: İHA




