Almanya’da sosyal medya platformları üzerinden yayılan sahte reklamlar nedeniyle açılan dava, uluslararası dijital hukukta önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Mahkeme, platformların kurucu portallarını doğrudan sorumlu tutarak, bu alanda emsal teşkil edecek bir karar verdi.

Mahkemenin kararı dijital platformların sorumluluğunu nasıl etkiliyor?

Bilişim Uzmanı Hakan Topuzoğlu, Türkiye’de de sahte reklamlar nedeniyle tanınmış kişilerin mağduriyet yaşadığını belirtti. Topuzoğlu, "Bugüne kadar sosyal medya portalları üzerinden verilen reklamlarda sorumluluğun platformlara ait olması gerektiğini savunuyorduk. Almanya’da açılan dava sonucunda mahkeme, platformların sadece para cezası değil, mağdurlara tazminat ödemesi gerektiğine hükmetti" dedi. Ayrıca, böyle bir düzenlemenin Türkiye’de de uygulanmasının önemli olduğunu vurguladı.

Topuzoğlu, platformların reklamları daha dikkatli incelemek zorunda kalacağını ve sahte reklamlardan doğan zararların karşılanacağını ifade etti.

Almanya mahkemesinin somut tespitleri ve hukuki gerekçeleri

Avukat Kübra Pekel, mahkeme kararının dijital hukukta çarpıcı ve emsal teşkil eden bir gelişme olduğunu söyledi. Pekel, sosyal medya platformlarının sadece iletişim aracı değil, aynı zamanda büyük bir ticaret ve reklam pazarı olduğunu belirtti. Ancak bu pazarda sahte ve yanıltıcı reklamların finansal kayıplar ve kişisel veri ihlallerine yol açtığını aktardı.

Facebook ve Instagram gibi platformların, üçüncü tarafların verdiği sahte reklamlara karşı kendilerini "pasif aracı" olarak koruduklarını anlatan Pekel, mahkemenin bu anlayışı yıktığını söyledi. Mahkeme, Ağustos 2024’te yaklaşık 260 sahte reklam ihlalinin bildirildiği bir olayda, platformun bu içerikleri 62 gün boyunca kaldırmadığını tespit etti.

Mahkeme, Avrupa Birliği Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında platformun "bilgi eksikliği" savunmasını reddetti. Pekel, "Platformlar kendi algoritmaları ve reklam araçlarıyla içeriğin kimin göreceğini kontrol ediyor ve bu sahte reklamlardan gelir elde ediyor" dedi.

Uluslararası dijital hukukta yeni sorumluluklar ve öneriler

Pekel, mahkemenin Avrupa Adalet Divanı’nın Haziran ayındaki emsal kararına atıfta bulunarak üç temel yükümlülük getirdiğini açıkladı. Bunlar; sahte reklamların derhal kaldırılması, mağdurlara tazminat ödenmesi ve sahte reklamlardan elde edilen gelirlerin şeffaf şekilde açıklanmasıdır. Karar temyiz aşamasında olsa da dijital hukukta tarihi bir eşik olarak görülüyor.

Pekel, sahte reklamlarda sorumluluğun ikili olduğunu belirtti. Öncelikle, reklamı veren dolandırıcılar doğrudan ceza ve tazminat yükümlülüğüne sahip. İkincisi ise sosyal medya platformlarıdır. Platformlar, sahte içerik kendilerine bildirildiğinde bunu makul sürede kaldırmaz ve bu içerikten gelir elde ederse, "özen yükümlülüğünü" ihlal etmiş sayılır ve zarardan ortak sorumlu tutulur.

Vatandaşlara da önemli bir uyarıda bulunan Pekel, sosyal medyada sponsorlu reklamlara güvenmeden önce ilgili markanın resmi internet sitesinin bağımsız olarak kontrol edilmesini önerdi. Ayrıca sahte reklamla karşılaşıldığında platforma ihbarda bulunulması ve adli mercilere başvurarak hukuki sürecin başlatılması gerektiğini söyledi.

Sık sorulan sorular

Almanya mahkemesi sosyal medya platformlarını hangi gerekçeyle sorumlu tuttu?

Mahkeme, platformların sahte reklamları makul sürede kaldırmadığını ve bu reklamlardan ticari gelir elde ettiğini belirterek sorumluluğu kabul etti.

Bu karar uluslararası dijital hukukta ne anlama geliyor?

Karar, dijital platformların pasif aracı konumundan çıkarılarak aktif sorumluluk üstlenmelerini zorunlu kılan tarihi bir eşik olarak değerlendiriliyor.

Türkiye’de sahte reklamlar nedeniyle kimler mağdur oldu?

Türkiye’de sosyal medya üzerinden yayılan sahte reklamlar nedeniyle tanınmış yüzler ve firmalar mağduriyet yaşadı.