Belediyeler Birliği (MBB) ve Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Akın, 7-8 Ekim tarihlerinde İstanbul’da düzenlenen Avrupa Büyükşehirler Ağı (EMA) Forumu’nda metropoliten alanların yeni dönemdeki önemine dikkat çekti. Avrupa’nın farklı kentlerinden gelen üst düzey temsilcilerin katıldığı forumda, şehirlerin geleceği ve karşılaştıkları zorluklar ele alındı.

EMA Forumu’nda hangi konular konuşuldu?

Akın, EMA Forumu’nun bu yılki temasının “Metropoliten Geleceğin Yönetişimi: Politikalar, Fonlar ve İklim Kaynaklı Su Riskleri” olduğunu belirtti. Bu başlık altında iki temel konunun tartışıldığını aktardı: Avrupa’nın önümüzdeki dönemde uygulayacağı politikalar ve finansman araçları ile metropoliten alanların bu süreçlerdeki rolü; iklim değişikliğinin kentlerde yarattığı etkiler ve özellikle iklim kaynaklı su riskleri. Akın, bu konuların birbirinden ayrı değil, doğrudan ilişkili olduğunu vurguladı.

Metropoliten alanların stratejik rolü nedir?

Akın, metropoliten alanların sadece politikaları uygulayan ya da fonlardan yararlanan yapılar olarak görülmemesi gerektiğini söyledi. Bu alanların, politikaların tasarımında, uygulanmasında ve izlenmesinde stratejik aktörler olarak tanınmasının önemine işaret etti. Kentlerin sorunların en yoğun hissedildiği yerler olduğunu, bu nedenle çözüm ve karar süreçlerinde güçlü aktörler olmaları gerektiğini ifade etti. Avrupa kentlerinin aynı anda kuraklık, su kıtlığı, seller ve aşırı hava olayları gibi krizlerle karşı karşıya olduğunu belirten Akın, bu sorunların sadece çevre politikaları veya altyapı hizmetleriyle sınırlı kalmadığını, ekonomi, gıda sistemleri, kamu sağlığı, mekansal planlama ve toplumsal adaleti doğrudan etkilediğini dile getirdi.

Bu zorluklarla başa çıkmak için bütüncül bir yaklaşım gerektiğini aktaran Akın, su havzalarının idari sınır tanımadığını, altyapı ağlarının tek bir belediyenin sınırları içinde kalmadığını söyledi. Mekânsal planlama kararlarının başka bölgelerdeki su kaynaklarını, tarımsal üretimi veya taşkın riskini etkilediğini belirtti. Bu nedenle iklim kaynaklı su risklerine parçalı çözümlerle yanıt vermenin mümkün olmadığını vurguladı. Metropoliten ölçeğin bu noktada önemli bir imkan sunduğunu ifade eden Akın, su yönetimi, iklim uyumu, mekânsal planlama, altyapı yatırımları ve sosyal politikaların ortak stratejik bir çerçevede ele alınmasının metropoliten yönetişimin güçlü bir avantajı olduğunu söyledi.

Türkiye’nin büyükşehir yönetim modeli nasıl işliyor?

Türkiye’nin büyükşehir yönetiminde özgün ve dinamik bir mirasa sahip olduğunu anlatan Akın, 1980’lerde başlayan ve 2004’te kapsamlı bir reformla olgunlaşan büyükşehir belediye sisteminin güçlü altyapı yönetimi ve büyükşehir ile ilçe belediyeleri arasında entegre hizmet modelini merkezine aldığını belirtti. Ülkede 30 büyükşehirde iki kademeli yerel yönetim yapısının uygulandığını, büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri arasında görev ve sorumlulukların paylaşıldığını anlattı. Bu modelin ulaşım, altyapı, çevre, planlama ve su yönetimi gibi belediye sınırlarını aşan alanlarda koordinasyon ihtiyacından doğduğunu, üst ölçekli planlama ve yönetim yetkisinin büyükşehirlere verildiğini kaydetti. Akın, bu yapının daha hızlı karar alınmasını, dayanıklı altyapılar kurulmasını, kaynakların rasyonel kullanılmasını ve kentlerin daha etkili yönetilmesini sağladığını ifade etti.

Marmara Bölgesi metropoliten yönetişim için neden önemli?

Akın, Marmara Bölgesi’nin metropoliten yönetişimin canlı bir laboratuvarı olduğunu söyledi. Altı büyükşehre ev sahipliği yapan bölgenin 26 milyonun üzerinde nüfusu ile Türkiye nüfusunun yaklaşık üçte birini barındırdığını belirtti. Marmara’nın sanayi, ticaret, üretim, göç ve inovasyonun en yoğun yaşandığı coğrafyalardan biri olduğunu vurguladı. Bu nedenle Marmara’yı “metropollerin metropolü” olarak tanımladığını ifade etti. Akın, bu yoğunluk ve büyüklüğün beraberinde önemli bir gerçeği getirdiğini; Marmara’da bir kentin geleceğinin diğerinden bağımsız düşünülemeyeceğini söyledi. Bir kentin ulaşım kararının diğerini, çevre politikasının komşusunu, havzadaki gelişmenin ise birden fazla şehri doğrudan etkilediğini anlattı.

Belediyeler Birliği’nin bu noktada özel bir rolü olduğunu belirten Akın, altısı büyükşehir olmak üzere 190’dan fazla üyeye sahip birliğin farklı ölçeklerdeki belediyeleri bir araya getirdiğini, deneyim ve bilgi paylaşımını desteklediğini ve tek bir belediyenin sınırları içinde çözülemeyecek meselelerin bölgesel ölçekte tartışılabileceği güçlü bir iş birliği zemini oluşturduğunu söyledi. Marmara’nın geleceğini birlikte düşünen, planlayan ve ortak sorunlara birlikte hareket eden güçlü bir bölgesel anlayışla şekillendirmeyi hedeflediklerini ifade etti.

Balıkesir’in metropolleşmedeki rolü nedir?

Balıkesir’in bütüncül ve bölgesel metropolleşmenin son derece stratejik bir halkası olduğunu vurgulayan Akın, ilin hem Marmara hem Ege Denizi’ne kıyısı olan eşsiz coğrafyası, geniş kırsal alanları, güçlü tarımsal üretimi, hızla gelişen yenilenebilir enerji kapasitesi ve şehir merkezini aynı idari yapı içinde barındıran bir metropol olduğunu belirtti. Su meselesinin Balıkesir Büyükşehir Belediyesi için öncelikli alanlardan biri olduğunu dile getirdi. Şehirde yürütülen su yönetimi çalışmalarının sadece kent merkezlerinin içme suyu ihtiyacıyla sınırlı olmadığını, su güvenliğinin tarımsal sulama, havza koruma, kuraklıkla mücadele ve ekosistemlerin korunması gibi bütüncül bir mesele olarak ele alındığını söyledi.

Akın, doğal varlıkları ve ekosistemleri korurken kentsel ve bölgesel kalkınmayı sürdürülebilir kılmayı amaçladıklarını ifade etti. Balıkesir’de edinilen tecrübenin Marmara ölçeğinde görülen tabloyu da yansıttığını belirtti. Kentsel krizlerin sınır tanımadığını, çözümlerin de sınırların ötesinde birlikte geliştirilmesi gerektiğini söyledi. Avrupa’daki metropollerin bir araya gelerek tecrübelerini paylaşmasını, birbirinden öğrenmesini ve ortak çözümler geliştirmesini önemli bulduğunu kaydetti. Başarılı uygulamaların yanı sıra karşılaşılan güçlüklerin, çözüm bekleyen meselelerin ve ihtiyaç duyulan iş birliklerinin de konuşulması gerektiğini belirtti. Böylece farklı metropoliten deneyimlerin ortak bir birikime dönüşebileceğini ve kentlerin geleceğine birlikte yön verilebileceğini ifade etti.

Sık sorulan sorular

EMA Forumu bu yıl hangi konuları ele aldı?

Forumu teması metropoliten yönetişim, politikalar, fonlar ve iklim kaynaklı su riskleri olarak belirlendi.

Ahmet Akın metropoliten alanların rolünü nasıl tanımladı?

Akın, metropoliten alanların politikaların tasarımında, uygulanmasında ve izlenmesinde stratejik aktörler olması gerektiğini ifade etti.

Türkiye’de büyükşehir yönetimi nasıl bir yapıya sahip?

Türkiye’de 30 büyükşehirde iki kademeli yerel yönetim modeli uygulanıyor; büyükşehir ve ilçe belediyeleri görev paylaşımı yapıyor.

Konuyla ilgili