Türkiye’de sağlık harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki oranı yüzde 4,3 olarak ölçülürken, OECD ülkelerinde bu oran ortalama yüzde 9,1 seviyesinde bulunuyor. Bu durum, Türkiye sağlık sisteminin sınırlı kaynaklara rağmen yüksek hacimde sağlık hizmeti sunabildiğini ortaya koyuyor. Ancak yaşlanan nüfus ve kronik hastalıkların artması sağlık hizmetlerine olan talebi yükseltiyor, bu da sistemin sürdürülebilirliği açısından önemli bir sorun teşkil ediyor.

Araştırmacı Tıp Teknolojileri Üreticileri Derneği (ARTED), PwC Türkiye ile birlikte hazırladığı "Tıbbi Teknolojiler Ekosisteminde Sürdürülebilirlik" raporunu İstanbul’da kamuoyuna tanıttı. Raporda Türkiye’de tıbbi teknolojiler alanındaki ekosistem, araştırma-geliştirmeden üretim, lojistik, dağıtım, sağlık hizmeti sunumu, finansman, düzenleme ve denetim ile paydaş iş birliklerine kadar kapsamlı biçimde incelendi. Çalışma, kamu kurumları ve sektör paydaşlarının görüşleri de dikkate alınarak hazırlandı.

Türkiye’de artan sağlık ihtiyacı ve kaynak kullanımı

Rapordaki verilere göre, Türkiye’de 2019 yılında 7,55 milyon olan 65 yaş ve üzeri nüfus, 2024 yılında 9,11 milyona yükseldi. Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki payı ise yüzde 9,1’den yüzde 10,6’ya çıktı. Bu demografik değişim, sağlık hizmetlerine olan talebin artmasına neden oluyor. Ayrıca 2023’te 4,6 milyar dolar büyüklüğünde olan tıbbi cihaz pazarı, 2028’de 6,4 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Bu gelişmeler, mevcut kaynakların sadece verimli değil, aynı zamanda daha iyi sağlık sonuçları üretecek şekilde kullanılmasının gerekliliğini ortaya koyuyor.

ARTED Yönetim Kurulu Başkanı Gürdal Şahin, toplantıda yaptığı konuşmada, sağlıkta değer yaklaşımının temelinin hasta sonuçlarıyla kullanılan kaynakların birlikte değerlendirilmesi olduğunu vurguladı. Şahin, "ARTED olarak biz yüksek fiyatı değil, yüksek değeri savunuyoruz" diyerek, bir tıbbi teknolojinin değerinin yalnızca satın alma fiyatıyla ölçülemeyeceğini belirtti. Şahin, ürünlerin klinik sonuçları, hasta güvenliği, kullanım kolaylığı, bakım süreçleri ve sağlık sistemine toplam maliyeti gibi faktörlerin de değerlendirmeye alınması gerektiğini söyledi.

Sağlık teknolojilerinin değerini nasıl ölçebiliriz?

Şahin, tıbbi teknolojilerin erken tanı, etkin tedavi, komplikasyonların önlenmesi ve sağlık profesyonellerinin zamanının daha iyi kullanılmasına sağladığı katkıların karar süreçlerinde daha çok dikkate alınması gerektiğini ifade etti. PwC Türkiye iş birliğiyle hazırlanan raporda yer alan uluslararası örnekler, sağlık teknolojilerinin sadece fiyat temelinde değil, değer kriterleriyle değerlendirilmesinin önemini ortaya koyuyor. Bu örnekler Türkiye’de doğrudan ihale ağırlığı önerisi getirmemekle birlikte, fiyat ve değerin birlikte ele alınabileceği modelleri gösteriyor.

ARTED Genel Sekreteri Ferda Bayşu ise, 2026-2027 Sağlıkta Değer Yol Haritası’nı tanıtarak, raporun sadece mevcut durumu analiz etmek için değil, sağlık ekosisteminde ortak bir anlayış ve iş birliği zemini oluşturmak için hazırlandığını belirtti. Bayşu, "Bu raporu bir masanın üzerinde bırakmayacağız" diyerek, çözümün paydaşlarla birlikte geliştirileceğini vurguladı.

Bayşu, sağlıkta değer yaklaşımının hayata geçirilmesinde kamu, sağlık profesyonelleri, akademi, sağlık hizmet sunucuları, hasta temsilcileri ve sektörün birlikte hareket etmesinin önemine dikkat çekti. Yol haritası kapsamında değerin tanımlanması, ölçülmesi, pilot uygulamalarla gösterilmesi ve karar mekanizmalarına taşınması hedefleniyor.

Ferda Bayşu, yol haritasının merkezine hastaları koyduklarını belirterek, "İster finansman ister satın alma ister teknoloji ister inovasyon konuşalım, bütün bu sistemin varlık nedeni hastalarımız için daha iyi sağlık sonuçları üretmektir" dedi. Bayşu, raporun bir son değil, başlangıç olduğunu ifade etti.

Toplantının kapanışında, ARTED Yönetim Kurulu Başkanı Gürdal Şahin, sağlıkta değerin tek bir kurumun veya paydaşın gündemi olamayacağını belirtti. Şahin, sağlık sisteminin finansal sürdürülebilirliği, hastaların yenilikçi teknolojilere erişimi ve kamu kaynaklarının etkin kullanımı hedeflerinin birbirini tamamlayan unsurlar olduğunu söyledi.

ARTED, "Sağlıkta Değer" yaklaşımı ile Türkiye’nin sınırlı kaynaklarla yüksek hacimde sağlık hizmeti sunma kapasitesini daha güçlü klinik sonuçlar, yüksek kalite, yenilikçi teknolojilere sürdürülebilir erişim ve etkin kaynak kullanımıyla desteklemeyi amaçlıyor.

Sık sorulan sorular

ARTED sağlıkta sürdürülebilirlik için hangi yaklaşımı öneriyor?

ARTED, sağlık teknolojilerinin fiyatının yanı sıra hasta sonuçları ve sağlık sistemine katkısı ile birlikte değerlendirilmesini öneriyor.

Türkiye’de yaşlı nüfusun artış oranı nedir?

2019-2024 arasında 65 yaş ve üzeri nüfus yüzde 20,7 artarak 9,11 milyona yükselmiştir.

Konuyla ilgili