Türk sinemasının önemli isimlerinden Halit Refiğ, Esenler Belediyesi tarafından düzenlenen bir programla anıldı. "Bir Düşünce Adamı Olarak: Halit Refiğ" başlıklı etkinlikte, Refiğ’in sinema anlayışı ve düşünce dünyası farklı yönleriyle ele alındı.

Program, Dr. Kadir Topbaş Kültür Sanat Merkezi’nde gazeteci Bünyamin Yılmaz’ın moderatörlüğünde gerçekleştirildi. Söyleşiye, Halit Refiğ’in eşi Gülper Refiğ, gazeteci-yazar Ali Saydam ve sinemacı Emine Uysal Berger katıldı.

Halit Refiğ’in sanat ve düşünce anlayışı nasıl şekillendi?

Gülper Refiğ, usta yönetmenin Batı merkezli sanat anlayışına karşı kendi kültürünü ve toplumunu anlatan bir sinema oluşturma hedefini vurguladı. Refiğ’in "Kendi sinemamı yapmak istiyorum" diyerek ülkesini tanımaya çalıştığını belirtti. O dönemde köy edebiyatı ve geri kalmış toplumları anlatan eserlerin öne çıktığını, ancak Halit Refiğ’in ülkesinin gerçek yüzünü yansıtmak istediğini dile getirdi. Gülper Refiğ, eşinin ülkesinin onurunu her şeyin üstünde tuttuğunu ve bu duruşu nedeniyle filmlerinin engellendiğini, eserlerinin yakıldığını anlattı.

Halit Refiğ’in mütevazı yaşamından da bahseden Gülper Refiğ, evlerinin iki odalı olduğunu ancak birçok sanatçı ve düşünce insanının orada buluştuğunu ifade etti. Oğuz Atay, Adnan Saygun ve Tomris Uyar gibi isimlerin evlerinde sık sık bir araya geldiğini söyledi. Refiğ’in mutluluğunun sahip olduklarından değil, değerlerinden vazgeçmemesinden kaynaklandığını vurguladı.

Refiğ’in düşünce dünyasına Ali Saydam’ın bakışı

Gazeteci-yazar Ali Saydam, Halit Refiğ ile tanışmasının hayatında önemli bir dönüm noktası olduğunu aktardı. Gençlik yıllarında sinema yazıları yazması için Refiğ’e başvurduğunu, ilk başta olumsuz yanıt alsa da vazgeçmeyerek yeniden kapısını çaldığını anlattı. Saydam, Refiğ’in kendisi için "hayatımdaki son üniversite" olduğunu ifade etti.

Saydam, Refiğ’in sinemayı dünyayı ve toplumu okumak için kullandığını, onun aynı zamanda bir düşünür ve filozof olduğunu düşündüğünü belirtti. Tek Umut Türkiye kitabının da bu açıdan değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Refiğ’in bağımsızlığını ve talepsiz yaşamını mutluluğunun temel nedeni olarak gösterdi.

Doğu ve Batı medeniyetleri üzerine Refiğ’in tespitlerine de değinen Saydam, "Doğu’da aşkı, Batı’da ölümü gördüm" sözünün onun medeniyetler anlayışını özetlediğini dile getirdi.

Emine Uysal Berger’den Halit Refiğ’in sinemasına dair değerlendirmeler

Sinemacı Emine Uysal Berger, Refiğ ile üniversite yıllarında tanıştığını ve onun filmlerini sadece sinema eserleri olarak değil, hayat ve düşünce yansıması olarak gördüğünü anlattı. Berger, Refiğ’in her filminde farklı toplumsal meseleleri derinlemesine ele aldığını belirtti.

Gurbet Kuşları filminde iç göç, Haremde Dört Kadın filminde ise dönemin toplumsal yapısının farklı boyutlarının işlendiğini söyledi. Refiğ’in sinemasında felsefe, psikoloji, dünya tarihi ve Türk müziğinin önemli yer tuttuğunu ifade etti.

Berger, Halit Refiğ’in oyuncuların kariyerlerinde de etkili olduğunu, Cüneyt Arkın, Müjde Ar ve Özgü Namal gibi isimlerin sinema yolculuklarında onun katkısının olduğunu vurguladı. Ayrıca Köpekler Adası filminde insanın doğayla ilişkisi ve yalnızlaşması temalarının güçlü biçimde işlendiğini anlattı.

Genç kuşakların da Refiğ’in filmlerine ilgi gösterdiğini ve zamanla eserlerinin değerinin daha iyi anlaşıldığını sözlerine ekledi.

Sık sorulan sorular

Halit Refiğ Esenler’de nasıl anıldı?

Esenler Belediyesi tarafından düzenlenen 'Bir Düşünce Adamı Olarak: Halit Refiğ' programında hayatı, sinema anlayışı ve düşünceleri ele alındı.

Halit Refiğ’in sinema anlayışı nasıl tanımlandı?

Refiğ sinemayı sadece sanat olarak değil, ülkesini ve toplumunu anlamanın bir yolu olarak gördü.