Antalya'da gerçekleştirilen COP31 kapsamında konuşan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, iklim değişikliğinin yol açabileceği nüfus hareketlerinin sosyal risk haritalarına dahil edilerek daha etkin takip edilebileceğini açıkladı. Bakan, bu sayede göçün aile yapısı, sosyal hizmet ihtiyacı ve yerel kırılganlıklar üzerindeki etkilerinin daha iyi analiz edilebileceğini ifade etti.

İklim Değişikliği ve Nüfus Hareketleri Arasındaki Bağlantı

Türkiye ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, SESRIC ve UNFPA iş birliğiyle "İklim Politikalarının Oluşturulmasında Ayrıştırılmış Demografik Verilerin Kullanımının Yaygınlaştırılması" başlıklı bir oturum yapıldı. Bu oturumda, iklim değişikliğinin farklı nüfus grupları üzerindeki etkileri ve demografik verilerin iklim politikalarında nasıl kullanılabileceği masaya yatırıldı.

Bakan Göktaş, iklim değişikliğinin toplumların demografik yapısını köklü biçimde değiştirdiğini belirtti. "Bugün, iklim politikalarının çoğu zaman gözden kaçan bir boyutunu konuşmak için bir aradayız" diyen Göktaş, sıcaklık artışı, emisyonlar ve afet risklerinin titizlikle ele alındığını ancak bu risklerin en çok kimleri ve ne ölçüde etkilediğinin de en az onlar kadar önemli olduğunu vurguladı. Bu nedenle ayrıştırılmış demografik verilerin iklim eyleminin vazgeçilmez bir aracı olarak görüldüğünü söyledi.

Göktaş, Dünya Bankası’nın öngörülerine göre 2050 yılına kadar 216 milyon kişinin iklim değişikliği nedeniyle kendi ülkesi içinde yer değiştirmek zorunda kalabileceğini aktardı. Bu nüfus hareketinin kırsal alanların nüfusunun azalmasından kentlerin hızlı büyümesine, hane yapılarından bakım düzenine kadar toplumsal yaşamın pek çok yönünü yeniden şekillendirdiğine dikkat çekti.

Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin verilerine göre dünya genelinde 3,3 ila 3,6 milyar insanın iklim değişikliğine karşı yüksek kırılganlık altında yaşadığı bilgisini veren Göktaş, bu kırılganlığın yaş, gelir, hane yapısı ve yaşanılan bölgeye göre farklılık gösterdiğini söyledi. Ayrıştırılmış veriler sayesinde bu farklılıkların hangi bölgelerde yoğunlaştığı ve nasıl müdahale edilmesi gerektiğinin belirlenebileceğini belirtti.

İklim Kaynaklı Sosyal Risklerin Yönetimi

Bakan Göktaş, iklim kaynaklı afetlerin ailelerin yaşam koşullarını, geçim kaynaklarını ve bakım düzenini doğrudan etkilediğini ifade etti. Sosyal koruma sistemlerinin bu riskleri önceden öngörebilen ve ihtiyaçlara hızlı yanıt verebilen yapıda geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.

Örnek olarak, sel riski yüksek bölgelerde evde bakım hizmeti alan bireylerin güvenli tahliyesi ve bakımın sürekliliğinin önceden planlanmasının önemine değindi. Ayrıca, iklim kaynaklı göç alan yerleşim yerlerinde çocuk koruma ve psikososyal destek hizmetlerinin nüfus hareketlerine göre kapasitesinin ayarlanabileceğini söyledi. Geçim kaynaklarını kaybetme riski taşıyan hanelerin belirlenerek sosyal desteklerin zamanında ve doğru kişilere ulaştırılmasının sağlanabileceğini belirtti.

Bu yaklaşımla, iklim değişikliği kaynaklı afetlerin yol açtığı sosyal sorunların derinleşmesini önlemenin mümkün olacağını ifade etti.

Türkiye’de İklim Değişikliğinin Kadınlar Üzerindeki Etkileri

Bakan Göktaş, Türkiye’de iklim değişikliğinin ortaya çıkardığı yeni ihtiyaçların insan odaklı sosyal politika anlayışıyla ele alındığını söyledi. Bu kapsamda, iklim değişikliğinin kadınlar üzerindeki etkilerini araştırmak üzere saha çalışmaları yürütüldüğünü belirtti. Araştırma sonuçlarının kadınların güçlenmesine yönelik politikalara yansıtılacağını ifade etti.

Sosyal Risk Haritalarında İklim Kaynaklı Göçün Takibi

Türkiye’de sosyal risk haritaları aracılığıyla bölgelerin sosyal yapısı ve ihtiyaçlarının analiz edildiğini vurgulayan Göktaş, bu haritalarda iç ve uluslararası göç hareketlerinin sosyal risk göstergeleri arasında değerlendirildiğini söyledi. İklim değişikliğinin yol açabileceği nüfus hareketlerinin bu göstergelere dahil edilerek sosyal risk haritalarına yansıtılabileceğini belirtti.

Böylece göçün aile yapısı, sosyal hizmet ihtiyacı ve yerel kırılganlıklar üzerindeki etkilerinin daha yakından takip edilebileceğini ve sosyal hizmetlerin değişen demografik koşullara göre planlama kapasitesinin güçlendirileceğini kaydetti.

Aile ve Nüfus On Yılı programında değişen nüfus yapısının dikkate alınarak aile politikalarının geleceğin ihtiyaçlarına göre şekillendirileceğini belirten Göktaş, iklim ve nüfus verilerinin toplanmasında ülkeler arasında ortak standartların geliştirilmesi gerektiğini söyledi. Bu süreçte kişisel verilerin korunması ve mahremiyetin esas alınmasının önemine dikkat çekti. İklim değişikliğinden ağır etkilenen ülkelerin veri analizi ve risk değerlendirme kapasitelerinin artırılmasının öncelik olması gerektiğini ifade etti.

Uluslararası Kuruluşların İklim ve Demografi İlişkisine Bakışı

Oturumda konuşan SESRIC Genel Direktörü Zehra Zümrüt Selçuk, iklim politikalarının hazırlanmasında ayrıştırılmış demografik verilerin kullanılmasının önemine vurgu yaptı. İklim değişikliğinin farklı nüfus grupları üzerindeki etkilerinin yaş, cinsiyet, engellilik durumu ve coğrafi konuma göre ayrıştırılmış verilerle daha iyi belirlenebileceğini söyledi. Bu verilerin sosyal politikaların oluşturulmasında kritik rol oynadığını belirtti.

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) temsilcisi Mariam A. Khan, iklim değişikliğinin etkilerinin toplumun tüm kesimlerinde aynı şekilde hissedilmediğini dile getirdi. Afetlerde engelliler, yaşlılar, kadınlar ve hamilelerin ihtiyaçlarının doğru demografik verilerle belirlenmesinin önemini vurguladı. Kuraklık ve çölleşme gibi sorunların özellikle kadınların ve kız çocuklarının yaşamlarını etkilediğini ifade etti. Ayrıca iklim finansmanı ve afetlere hazırlık çalışmalarında ayrıştırılmış nüfus verilerinin kullanılmasının gerekliliğine işaret etti.

İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Genel Sekreteri İsmail Ould Cheikh Ahmed ise iklim değişikliğine karşı dayanıklılığın sadece altyapı yatırımlarıyla değil, insanların ihtiyaçları gözetilerek geliştirilmesi gerektiğini söyledi. İklim finansmanının yetersiz kaldığını belirten Ahmed, mevcut kaynakların daha etkili kullanılması için güvenilir demografik verilere ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Sık sorulan sorular

İklim değişikliğinin sosyal hizmetlere etkisi nasıl değerlendiriliyor?

İklim kaynaklı afetlerin ailelerin yaşam şartları ve bakım düzenini etkilediği, sosyal koruma sistemlerinin bu risklere karşı hızlı ve etkili şekilde geliştirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Türkiye’de iklim değişikliğinin kadınlar üzerindeki etkileri nasıl ele alınıyor?

Türkiye’de yürütülen saha araştırmalarıyla iklim değişikliğinin kadınlar üzerindeki etkileri inceleniyor ve elde edilen bulgular kadınların güçlenmesine yönelik politikalara yansıtılacak.

Konuyla ilgili