Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) Myanmar’ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine dair nihai kararını açıkladı.

Yüksel, TBMM’de düzenlediği basın toplantısında, UAD’nin Gambiya’nın Myanmar aleyhine açtığı davada, 2017 yılında Arakan eyaletinde gerçekleştirilen operasyonlar sırasında Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırım yapıldığına hükmettiğini belirtti.

Uluslararası Adalet Divanı’nın Myanmar kararı ne anlama geliyor?

Divanın kararı, Arakanlı Müslümanların maruz kaldığı katliam, cinsel şiddet, köylerin tahrip edilmesi ve vatandaşlıktan mahrum bırakılmaları gibi ağır insan hakları ihlallerinin uluslararası hukuk tarafından resmen tanınması anlamına geliyor.

Yüksel, bu kararın soykırım mağduru Arakanlı Müslümanların yaşadığı ihlallerin uluslararası hukukta güçlü biçimde kabul edilmesi ve adalet arayışlarının karşılık bulması açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.

Divanın Myanmar’ın soykırım suçundan doğrudan sorumlu olduğuna hükmetmesinin, kuruluşundan bu yana verilen ilk benzer karar olduğunu ifade eden Yüksel, Bangladeş’te halen 900 binden fazla Arakanlı Müslümanın kamplarda yaşadığını hatırlattı.

Kararın hukuki dayanakları ve deliller

Yüksel, 2017’deki operasyonlarda yaklaşık 10 bin kişinin hayatını kaybettiği, çocukların ağır şiddete maruz kaldığı ve yaygın cinsel şiddetin uygulandığını belirten Divan’ın, Arakanlı Müslümanların yaşam koşullarının sistematik şekilde yok edildiğini tespit ettiğini aktardı.

Vatandaşlık, eğitim, sağlık ve temel hizmetlere erişim gibi hakların sınırlandırılması ve doğumların engellenmesi gibi ayrımcı uygulamaların da soykırım kapsamına alındığını söyledi.

Divan, operasyonların özellikle Arakanlı Müslümanları hedef aldığını, köylerin yaklaşık yüzde 40’ının yıkıldığını ve boşaltılan bölgelere başka toplulukların yerleştirildiğini ortaya koydu.

Çocukların öldürülmesinin, grubun gelecekteki varlığının hedeflendiğini gösteren önemli deliller arasında yer aldığına dikkat çekildi.

Kıdemli General Min Aung Hlaing ve diğer üst düzey askeri yetkililerin Arakanlı Müslümanlara yönelik nefret söylemlerinin koordineli biçimde yayıldığı ve bu açıklamaların soykırım kastının belirlenmesinde önemli olduğu vurgulandı.

2016 yılında 80 binden fazla Arakanlı Müslümanın yerinden edilmesinin de göz önüne alınarak, 2017’deki fiillerin sistematik bir politikanın parçası olduğu sonucuna varıldı.

Divan, terörle mücadele iddiasının soykırım kastını ortadan kaldırmayacağını, operasyonların amacından çok gerçekleştirilen fiillerin niteliğinin belirleyici olduğunu ifade etti.

Delillerin tamamı değerlendirildiğinde, Myanmar’ın eylemlerinin Arakanlı Müslümanları kısmen yok etme kastı taşıdığı sonucuna varıldı.

Kararın uluslararası hukuk ve diğer davalar için önemi

Yüksel, kararın sadece Myanmar ve Arakan’la sınırlı kalmadığını, hukuki tespitlerin Gazze’deki Filistin halkına yönelik soykırım iddialarının değerlendirilmesinde de önemli bir içtihat oluşturduğunu söyledi.

Bu kapsamda, soykırım kastının ispatı, terörle mücadele gerekçesinin sorumluluğu ortadan kaldırmaması, üst düzey yetkililerin açıklamalarının önemi, sivillerin hedef alınması ve devletlerin soykırımı önleme yükümlülükleri gibi temel hukuki ölçütlerin kararda ortaya konduğunu belirtti.

Karar ayrıca, delillerin korunması, etkili soruşturma yürütülmesi ve mağdurların tazminat hakkı gibi konularda da önemli sonuçlar içeriyor.

Yüksel, bu hukuki ölçütlerin uluslararası hukukta önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti.

Sık sorulan sorular

Uluslararası Adalet Divanı Myanmar hakkında ne karar verdi?

Divan, Myanmar’ın 2017’de Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine hükmetti.

Soykırım kararı hangi davanın sonucudur?

Gambiya’nın Myanmar aleyhine açtığı Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi ihlali davasının sonucudur.

Kararın uluslararası hukuk açısından önemi nedir?

Karar, soykırım kastının kanıtlanması, devletlerin yükümlülükleri ve mağdur tazminatı gibi önemli hukuki ölçütler içeriyor.

Konuyla ilgili