Uzman Psikolog Esma Yıldız, mevsimsel depresyonun özellikle sonbahar ve kış aylarında ortaya çıktığını belirtti. Gün ışığından yararlanma süresinin azalmasıyla bazı bireylerde çökkünlük, enerji kaybı, günlük aktivitelere karşı ilgi azalması, aşırı uyuma, iştah artışı, özellikle karbonhidrat tüketme isteği ve sosyal hayattan uzaklaşma gibi belirtiler görülebileceğini ifade etti.

Elazığ Medilines Hospital’da görev yapan Yıldız, mevsimsel duygudurum örüntüsünün ruh sağlığı açısından önemli bir kavram olduğunu vurguladı. Halk arasında mevsimsel depresyon olarak bilinen bu durumun, depresif belirtilerin belirli mevsimlerde ortaya çıkması ve diğer dönemlerde hafiflemesiyle karakterize edildiğini söyledi.

Mevsimsel depresyonun belirtileri ve ayırıcı özellikleri nelerdir?

Yıldız, mevsimsel örüntünün özellikle depresif bozukluklarla ilişkilendirilen klinik bir özellik olduğunu belirtti. Bu durumun en sık sonbahar ve kış aylarında görüldüğünü, gün ışığından yararlanma süresinin azalmasıyla birlikte bazı bireylerde belirgin çökkünlük, enerji kaybı, günlük aktivitelere karşı ilgi azalması, aşırı uyuma, iştah artışı ve sosyal hayattan uzaklaşma gibi belirtilerin ortaya çıkabileceğini aktardı.

Ancak sonbaharda havaların soğumasıyla zaman zaman yaşanan keyifsizliğin tek başına mevsimsel depresyon anlamına gelmediğine dikkat çekti. Mevsimsel depresyonda belirtilerin belirgin olması, kişinin günlük yaşamını ve işlevselliğini etkilemesi ve belirli mevsimlerde tekrarlayan bir seyir göstermesi gerektiğini söyledi. Tanının ruh sağlığı uzmanı tarafından yapılmasının önemine işaret etti.

Mevsimsel depresyon sadece kış aylarında mı görülür?

Yıldız, mevsimsel etkilerin sadece kış aylarıyla sınırlı olmadığını, nadiren ilkbahar ve yaz aylarında da depresif belirtiler görülebileceğini ifade etti. Bu dönemlerde uyku güçlükleri, huzursuzluk, iştah azalması ve enerji değişimlerinin tabloya eşlik edebileceğini belirtti.

Aynı hava koşullarının farklı kişilerde farklı duygusal etkiler yaratabileceğini söyleyen Yıldız, bunun kişilik özellikleri, geçmiş deneyimler, mevcut psikolojik durum, sosyal destek kaynakları ve yaşam şartları gibi faktörlere bağlı olduğunu açıkladı. Örneğin, geçmişte olumsuz yaşantılarla ilişkilendirilen bir mevsimin, o döneme ait duyguların yeniden canlanmasına neden olabileceğini dile getirdi.

Güneşli havaların mutluluk, yağmurlu havaların ise mutsuzlukla özdeşleştirilmesinin hava şartlarını yorumlama biçimini etkilediğini belirten Yıldız, ruh halindeki değişimlerin doğrudan hava durumuna bağlanmaması gerektiğini vurguladı. Çevresel şartlar kadar farkında olunmayan düşünceler ve yaşam olaylarının da duyguların şekillenmesinde rol oynadığını ifade etti.

Mevsimsel depresyonla başa çıkmak için neler yapılabilir?

Mevsim geçişlerinde ruh sağlığını korumak için günlük yaşamda bazı alışkanlıklar geliştirilmesi gerektiğini söyleyen Yıldız, gün ışığından faydalanmayı, fiziksel aktiviteyi ihmal etmemeyi, uyku düzenini korumayı ve sosyal ilişkileri sürdürmeyi önerdi. Kitap okumak, müzik dinlemek, hobi edinmek veya sevilen kişilerle vakit geçirmenin olumlu etkiler yaratabileceğini belirtti.

Duyguların gözlemlenmesinin önemine vurgu yapan Yıldız, ruh halindeki değişimlerin başlangıcı, süresi ve günlük yaşam üzerindeki etkilerinin fark edilmesinin kişinin kendini daha iyi anlamasına yardımcı olacağını söyledi. Bu önerilerin genel ruh sağlığını desteklemeye katkı sağladığını ancak mevsimsel depresyon tanısı alan kişilerin mutlaka profesyonel değerlendirme ve tedavi alması gerektiğini ekledi.

İnsanın doğadan ve çevresinden bağımsız bir varlık olmadığını belirten Yıldız, gün ışığı, mevsimler, uyku düzeni ve çevresel şartların biyolojik ve psikolojik süreçlerle sürekli etkileşim halinde olduğunu ifade etti. Bazı günlerin daha enerjik, bazılarının ise yorgun ve isteksiz hissettirebileceğinin anlaşılabilir olduğunu söyledi.

Önemli olanın bu değişimleri fark etmek ve kendine anlayış göstermek olduğunu vurgulayan Yıldız, her mutsuzluğun depresyon olmadığını, her isteksizliğin ruhsal bozukluk belirtisi sayılmaması gerektiğini belirtti. Ancak uzun süre devam eden, tekrarlayan ve günlük yaşamı olumsuz etkileyen duygu durum değişikliklerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.

Ruh sağlığının yalnızca iyi hissettiğimiz günlerde değil, zorlandığımız dönemlerde de özen gerektiren bir bütün olduğunu ifade eden Yıldız, bazen ihtiyacın biraz gün ışığı, kısa bir yürüyüş veya sevdiklerle kurulan bağlar olabileceğini, bazen de profesyonel destek almanın gerekebileceğini söyledi. Her mevsimin kendine özgü güzelliği olduğu gibi her duygunun da anlaşılmayı ve önemsenmeyi hak ettiğini sözlerine ekledi.

Sık sorulan sorular

Mevsimsel depresyon hangi aylarda daha sık görülür?

Mevsimsel depresyon en çok sonbahar ve kış aylarında ortaya çıkar.

Mevsimsel depresyonun belirtileri nelerdir?

Belirtiler arasında çökkünlük, enerji kaybı, aşırı uyuma, iştah artışı ve sosyal hayattan uzaklaşma bulunur.

Mevsimsel depresyon nasıl tedavi edilir?

Profesyonel değerlendirme sonrası psikoterapi ve diğer tedavi yöntemleri uygulanabilir.