Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya’da düzenlenen toplantıda, iklim değişikliğiyle mücadelede ülkeler arası bilgi paylaşımının önemine dikkat çekti. Memişoğlu, ‘‘Her ülke aynı sorunu çözmek için yeniden zaman kaybetmesin. Ortak bilgi, yerel ihtiyaca uygun uygulamalara dönüşsün’’ dedi.

Toplantıya Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus da katıldı. Memişoğlu, konuşmasında İbn Sina’nın hekimliğin amacını ‘‘sağlığı korumak ve kaybedildiğinde yeniden kazandırmak’’ olarak tarif ettiğini anımsatarak, bu mirasın çağdaş bilimsel verilerle desteklenmesi gerektiğini vurguladı. ‘‘Sağlıklı İnsan, Sağlıklı Gezegen’’ anlayışıyla suyun korunması, temiz hava savunusu ve iklim için harekete geçmenin insanı yaşatma görevinin bir parçası olduğunu belirtti.

Türkiye’nin İklim ve Sağlık Politikaları Nasıl Şekilleniyor?

Memişoğlu, Türkiye’nin iklim değişikliğiyle mücadeleyi devlet politikası olarak ele aldığını ifade etti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2053 net sıfır emisyon hedefinin bu yaklaşımın temelini oluşturduğunu söyledi. Ulusal azaltım ve uyum eylem planlarıyla hedeflerin sektörlere yayıldığını belirtti. Ayrıca, Emine Erdoğan’ın öncülüğünde başlatılan Sıfır Atık hareketinin kaynakları koruma sorumluluğunu günlük hayata taşıyan önemli bir adım olduğunu aktardı.

Sağlık Bakanlığı’nın 2015’te yayımladığı ulusal programla iklimin sağlık üzerindeki etkilerini sistemli biçimde ele aldığını anlatan Memişoğlu, bu birikimin 2026–2030 İklim Değişikliği ve Sağlık Eylem Planı’yla geliştirildiğini bildirdi. ‘‘Koruyan, Geliştiren ve Üreten Sağlık’’ anlayışının merkezinde hastalık ortaya çıkmadan insanı korumanın yer aldığını söyledi.

Memişoğlu, içme ve kullanma sularından yılda yaklaşık 175 bin numune alarak güvenli su için izleme çalışmalarının sürdüğünü belirtti. Aşırı sıcaklara karşı hazırlanan sağlık eylem planıyla meteorolojik uyarıların yerelde koruyucu sağlık önlemlerine dönüştürülmesinin amaçlandığını aktardı. Hava kalitesi, meteoroloji ve sağlık verilerinin birlikte değerlendirildiği dijital altyapının geliştirildiğini, böylece tehlikenin nerede büyüdüğünün ve kimleri daha fazla etkileyebileceğinin zamanında tespit edilmesinin hedeflendiğini söyledi.

Sağlık sistemlerinin ‘‘Dinamik ve Dayanıklı’’ olması gerektiğini ifade eden Memişoğlu, bu sistemlerin değişen tehlikeyi erken fark edip önlemlerini güncelleyebileceğini belirtti. Ayrıca sağlık tesislerinin çevresel etkilerini azaltmak için ‘‘yeşil hastane’’ yaklaşımını yaygınlaştırdıklarını, enerji ve su kullanımını verimli hale getirip atıkları azalttıklarını anlattı.

Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi ve DSÖ’nün Mesajları

Memişoğlu, COP31 kapsamında önerdikleri Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi ile ülkelerin bilgi ve tecrübelerinin kalıcı iş birliğine dönüştürülmesini amaçladıklarını belirtti. ‘‘Bir ülkede geliştirilen başarılı bir çözüm, başka bir ülkede hayat kurtarabilsin’’ diyerek, ortak bilginin yerel ihtiyaçlara uygun uygulamalara dönüşmesi gerektiğini vurguladı. Antalya’dan güçlü bir irade, işleyen bir iş birliği ve izlenebilir adımlar bırakmayı hedeflediklerini söyledi. Çocuklara bırakılacak mirasın içilebilir su, temiz hava ve güvenli bir dünya olması gerektiğini ifade etti.

DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus ise iklim krizinin aynı zamanda bir sağlık krizi olduğunu dile getirdi. İklim değişikliğinin atmosfer, kutuplar ve deniz seviyeleri üzerindeki etkilerinin belirgin olduğunu, bunun birçok kişi için uzak bir tehdit olmaktan çıktığını söyledi. İklim değişikliğinin halihazırda hastalıklara yol açtığını, sağlık hizmetlerini aksattığını belirtti. Seller, taşkınlar, kuraklıklar ve hava kirliliğinin hastalıkların temelini oluşturduğunu ifade etti.

Ghebreyesus, sağlık sistemlerinin bu tür darbelere karşı hazırlıklı olması gerektiğini, bunun da tesislerin sürekli çalışması anlamına geldiğini söyledi. Ülkelerin artık plandan uygulamaya geçmesi gerektiğini vurguladı. İklim değişikliğiyle mücadelede sadece sağlık bakanlığı uygulamalarının yeterli olmadığını, enerji, ulaşım, gıda, su, konut ve şehir planlaması gibi alanların da sürece dahil edilmesi gerektiğini belirtti. Bu alanların birlikte planlanması ve ulusal katkı planlarına adapte edilmesinin önemine işaret etti.

İklim eyleminin sadece bir maliyet olmadığını, daha sağlıklı bireylere, dayanıklı toplumlara ve ekonomilere yatırım olduğunu ifade eden Ghebreyesus, Antalya’da birçok çözümün bulunduğunu, COP31’in bu deneyimleri ileriye taşıyabileceğini ve gelecekteki konferanslara ışık tutabileceğini söyledi. Sağlık eylem planının bunun başlangıcı, COP31’in ise uygulama aşaması olduğunu belirtti.

Sık sorulan sorular

Sağlık Bakanı Memişoğlu COP31'de hangi konuları vurguladı?

Memişoğlu, iklim değişikliğiyle mücadelede ortak bilgi paylaşımı, yerel ihtiyaçlara uygun uygulamalar ve sağlık sistemlerinin dayanıklılığına dikkat çekti.

Türkiye iklim değişikliği ve sağlık alanında ne tür planlar yapıyor?

Türkiye, 2026–2030 İklim Değişikliği ve Sağlık Eylem Planı ile iklimin sağlık üzerindeki etkilerini sistemli şekilde ele alıyor ve yeşil hastane uygulamalarını yaygınlaştırıyor.

DSÖ Genel Direktörü iklim değişikliği konusunda ne söyledi?

Ghebreyesus, iklim krizinin sağlık krizi olduğunu belirterek, ülkelerin planlardan uygulamaya geçmesi ve sağlık dışındaki sektörlerin de sürece dahil olması gerektiğini ifade etti.

Konuyla ilgili