Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Oğuz Uzun, Dünya Zatürre Günü kapsamında önemli uyarılarda bulundu. Zatürrenin sadece akciğerleri etkileyen basit bir enfeksiyon olmadığını belirten Uzun, özellikle ileri yaş ve kronik hastalığı bulunan bireylerde hayati tehlike oluşturabileceğini söyledi.

Prof. Dr. Uzun, tıbbın gelişmesine, güçlü antibiyotiklerin ve aşıların yaygınlaşmasına rağmen zatürrenin halen önemli bir hastalık ve ölüm nedeni olduğunu vurguladı. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2023 yılında dünya genelinde yaklaşık 2,7 milyon kişi alt solunum yolu enfeksiyonları nedeniyle yaşamını yitirdi.

Kimler daha fazla risk altında?

Zatürrenin her yaşta görülebileceğini ancak bazı gruplarda daha ağır seyrettiğini ifade eden Prof. Dr. Uzun, özellikle 65 yaş üzerindeki kişiler, küçük çocuklar, kronik kalp ve akciğer hastalığı bulunanlar, diyabet, böbrek yetmezliği gibi kronik hastalığı olanlar ile bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerin daha yüksek risk altında olduğunu belirtti. Hafif zatürre vakalarında evde tedavi mümkünken, hastaneye yatırılanlarda ölüm riskinin yüzde 5-15 arasında, yoğun bakım gerektiren ağır vakalarda ise yüzde 20-50’ye kadar çıkabildiğini aktardı.

Zatürre belirtileri ve tanı

Zatürrenin en sık görülen belirtileri arasında ateş, titreme, öksürük, balgam, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve halsizlik yer alıyor. Ancak her hastada ateş veya balgam olmayabileceğine dikkat çeken Uzun, özellikle ileri yaştaki hastalarda hastalığın halsizlik, iştahsızlık, bilinç bulanıklığı veya genel durum bozukluğu ile kendini gösterebileceğini söyledi. Bu nedenle belirtilerin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Zatürre tanısının hastanın şikâyetleri, muayene bulguları ve gerektiğinde akciğer grafisiyle konulduğunu belirten Uzun, tedavinin hastalığa neden olan mikroorganizma ve hastalığın şiddetine göre planlandığını ifade etti. Bakteriyel zatürrelerde antibiyotik kullanıldığını, virüs kaynaklı zatürrelerde ise antibiyotiklerin etkili olmadığını kaydetti. Hafif vakaların evde, ağır vakaların ise hastanede tedavi edildiğini sözlerine ekledi.

Mevsimsel riskler ve korunma yolları

Sonbahar ve kış aylarında zatürre görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Uzun, bunun sebebinin insanların kapalı ve kalabalık ortamlarda daha fazla zaman geçirmesi ile grip ve RSV gibi solunum yolu virüslerinin yaygınlaşması olduğunu anlattı. Viral enfeksiyonların doğrudan zatürreye yol açabileceği gibi, bakteriyel zatürre gelişimini de kolaylaştırdığını ifade etti.

Zatürreden korunmada aşılamanın önemine dikkat çeken Uzun, pnömokok ve grip aşılarının uygun kişilere uygulandığında bazı zatürre vakalarının ve ağır enfeksiyonların önlenmesine yardımcı olduğunu söyledi. Ayrıca sigaranın bırakılması, el hijyenine özen gösterilmesi ve kronik hastalıkların kontrol altında tutulmasının koruyucu önlemler arasında olduğunu belirtti.

Belirgin nefes darlığı, dudaklarda morarma, bilinç bulanıklığı veya şiddetli göğüs ağrısı gibi acil belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Uzun, uzayan öksürük, ateş ve özellikle nefes darlığının basit bir üşütme olarak değerlendirilmemesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Sık sorulan sorular

Zatürre kimlerde daha ağır seyreder?

65 yaş üzerindekiler, küçük çocuklar, kronik kalp, akciğer hastalığı olanlar, diyabet ve böbrek yetmezliği gibi kronik hastalığı bulunanlar ile bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler daha risklidir.

Zatürre belirtileri nelerdir?

Ateş, titreme, öksürük, balgam, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve halsizlik en sık görülen belirtilerdir ancak özellikle ileri yaştakilerde ateş olmadan halsizlik ve bilinç bulanıklığı da ortaya çıkabilir.