Zayıflama iğneleri, obezite tedavisinde son dönemde popülerlik kazanırken, sağladıkları yüksek oranda kilo kaybı kadar beraberinde getirdiği bazı risklerle de gündeme geliyor. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölüm Başkanı Doç. Dr. Merve Bayram, bu tedavilerin vücut kompozisyonu ve metabolizma üzerindeki etkilerine dair önemli uyarılarda bulundu.

Zayıflama iğneleriyle sağlanan kilo kaybı ne kadar sürdürülebilir?

Doç. Dr. Bayram, zayıflama iğnelerinin obezite tedavisinde yeni bir dönemi başlattığını belirterek, bu ilaçlarla ortalama yüzde 15 ila 20 arasında kilo kaybı sağlandığını ifade etti. Bu oran, geçmişte sadece obezite ameliyatlarında görülebilen bir başarı düzeyiydi. Ayrıca, kalp-damar hastalığı bulunan hastalarda bu ilaçların kalp krizi ve inme gibi ciddi komplikasyon riskini azalttığına dair araştırmalar olduğunu aktardı. Ancak tedavi sonrasında kilo koruma konusu kritik bir sorun olarak öne çıkıyor. Bayram, "Verilen kiloların yaklaşık üçte ikisi, ilacı bıraktıktan sonraki bir yıl içinde geri alınabiliyor" diyerek, obezitenin uzun vadeli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurguladı.

Kas kaybı ve metabolik etkiler nelerdir?

Hızlı kilo kaybının sadece yağ dokusundan olmadığını belirten Doç. Dr. Bayram, bu süreçte önemli oranda kas kaybı yaşanabileceğine dikkat çekti. "Kilo kaybının yüzde 25-40’ı yağsız doku olabilir" diyen Bayram, direnç egzersizleri ve yeterli protein alımı olmadığında kas kaybının daha da artabileceğini söyledi. Kas kaybının sadece estetik bir sorun olmadığını, dinlenme metabolik hızını, insülin duyarlılığını, kemik sağlığını ve yaşlılıkta düşme riskini doğrudan etkilediğini belirtti. Bayram, "Sarkopenik obezite denilen durum, kilo verilmesine rağmen kişinin hem yağlı hem güçsüz kalmasıdır" ifadesini kullandı.

Yüzdeki hızlı kilo kaybının yüz hatlarının keskinleşmesi, yanakların çökmesi ve ani yaşlanma görünümüne yol açtığını anlatan Bayram, bu değişimin vücut kaslarında da yaşandığını ancak aynada fark edilmediğini söyledi.

Beslenme yetersizlikleri ve sindirim sorunları

Zayıflama iğnelerinin iştahı baskılamasının günlük enerji alımını 500 ila 1000 kalori azaltabildiğini belirten Doç. Dr. Bayram, bunun sadece kalori değil, besin çeşitliliği ve önemli besin öğelerinin alımında da azalmaya yol açtığını ifade etti. Azalan iştah nedeniyle et, kuru baklagil ve sebze tüketiminin zorlaştığını ve yeterli protein alımının güçleştiğini söyledi. Bu durumun haftalarca sürmesi halinde kas kütlesi ve gücünün korunmasının zorlaştığını belirtti. Ayrıca porsiyonların küçülmesiyle demir, B12 vitamini, folat, kalsiyum ve lif alımının yetersiz kalabileceğini aktardı.

Hızlı kilo kaybının safra taşı riskini artırabileceğini, halsizlik ve saç dökülmesi gibi şikâyetlerin beslenme eksikliklerinden kaynaklanabileceğini ifade eden Bayram, tedavi sırasında bulantı, kusma, kabızlık ve karın ağrısı gibi sindirim sistemi sorunlarının ortaya çıkabileceğini söyledi. Bulantının yemek yemeyi zorlaştırdığını, kusmanın sıvı kaybına neden olduğunu belirtti. Şiddetli ve geçmeyen karın ağrısı veya tekrarlayan kusma durumlarında tıbbi yardım alınması gerektiğini vurguladı.

Metabolizma yavaşlaması ve kilo geri alımı riski

Uzun süre çok düşük kalorili beslenmenin metabolizmayı yavaşlatabileceğini belirten Doç. Dr. Bayram, vücudun enerji kısıtlamasına uyum sağladığını, yağsız doku azalması ve dinlenme metabolik hızının beklenenden fazla düşmesi gibi etkiler ortaya çıkabileceğini anlattı. Bu duruma adaptif termogenez denildiğini söyledi. İlaç bırakıldığında ise iştah artarken metabolizma hızının düşük ve kas kütlesinin azalmış olmasının kilo geri alımını kolaylaştırdığını ifade etti. Bu nedenle iştah azalmış olsa bile yeterli protein içeren, kişinin tolere edebileceği bir beslenme düzeninin önemli olduğunu belirtti.

Psikolojik etkiler ve yeme davranışları

Doç. Dr. Bayram, zayıflama iğnelerinin yeme davranışları üzerinde de etkili olabileceğini söyledi. İştah baskılanmasının aşırı kısıtlama, öğün atlama ve açlık-tokluk sinyallerine güvenin kaybı gibi riskleri tetikleyebileceğini belirtti. İlaç bırakıldığında ise tıkınırcasına yeme ve kontrol kaybı yaşanabileceğini, özellikle ergenler ve genç kadınlarda bu durumun dikkatle izlenmesi gerektiğini vurguladı. Tedavi öncesinde yeme bozukluğu açısından tarama yapılmasının ve süreç boyunca yeme davranışlarının takip edilmesinin önemine değindi.

Diyetisyen desteği ve sürdürülebilir beslenme

Zayıflama iğnelerinin tek başına kalıcı kilo kontrolü sağlamadığını belirten Doç. Dr. Bayram, tedavi sürecinde diyetisyen desteğinin kritik olduğunu söyledi. İlaçların iştahı azalttığını ancak ne yenileceğini belirlemediğini ifade etti. Kilo kaybının etkileyici sonuçlarının, beslenme ve fiziksel aktivite desteğiyle birlikte uygulanan programlarda elde edildiğini aktardı. Porsiyon küçülürken yeterli protein alımının kas koruması için önemli olduğunu, bulantı varsa öğünlerin kişinin tüketebileceği şekilde düzenlenmesi gerektiğini söyledi. Kabızlık durumunda su ve lif alımının değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Ayrıca kişinin günlük hayatına uyum sağlayan, sürdürülebilir bir beslenme düzeni oluşturulmasının önemine dikkat çekti. Kilo koruma planının hedef kiloya ulaşıldığında değil, tedavi başlangıcında yapılması gerektiğini vurguladı.

Tedavi öncesi ve sürecinde dikkat edilmesi gerekenler

Doç. Dr. Bayram, zayıflama iğnesi kullanan veya kullanmayı düşünen bireylere önerilerde bulundu. Tedavi öncesinde mutlaka hekim değerlendirmesi ve ilk günden itibaren diyetisyen takibinin gerekliliğini belirtti. Protein kaynaklarının öğünlerde yeterli miktarda yer alması, düzenli sıvı tüketimi, lif alımının desteklenmesi ve kasları güçlendiren egzersizlerin günlük yaşama dahil edilmesi gerektiğini söyledi. Bayram, "Zayıflama iğneleri obezite tedavisinde güçlü bir araçtır ancak önemli olan sadece kaç kilo verildiği değil, bu kilonun nasıl verildiği ve sonrasında nasıl korunduğudur" dedi. Ayrıca, ağırlık kaybının kalitesini ve kalıcılığını belirleyen en önemli unsurun, ilaç tedavisine eşlik eden doğru beslenme yaklaşımı olduğunu vurguladı.

Sık sorulan sorular

Zayıflama iğneleriyle verilen kilo ne kadar kalıcı?

Araştırmalara göre verilen kilonun yaklaşık üçte ikisi ilacı bıraktıktan sonraki bir yıl içinde geri alınabiliyor.

Zayıflama iğneleri kas kaybına neden olur mu?

Evet, hızlı kilo kaybında kaybedilen ağırlığın yüzde 25-40’ı kas dokusundan oluşabiliyor, bu da metabolizmayı olumsuz etkiliyor.

Tedavi sırasında beslenme açısından nelere dikkat edilmeli?

Yeterli protein, vitamin ve mineral alımı sağlanmalı, bulantı ve kusma gibi şikayetler varsa beslenme planı kişiye göre düzenlenmeli.

Konuyla ilgili