Memorial Kayseri Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü'nden Op. Dr. Ali Can Yalı, zayıflama iğnelerinin safra kesesi üzerindeki etkileri hakkında açıklamalarda bulundu. Son yıllarda kilo kontrolünde kullanılan bu ilaçların, sağladıkları belirgin kilo kaybı nedeniyle yaygınlaştığını belirten Yalı, bu tedavilerin bazı yan etkilerinin de gündeme geldiğini ifade etti.
Özellikle safra kesesinde taş bulunan hastaların, zayıflama iğnesi kullanımı konusunda sıkça sorular yönelttiğini aktaran Yalı, bu ilaçların iştahı baskılayarak ve tokluk hissi vererek egzersiz ve diyet programlarına kıyasla daha yüksek oranda kilo kaybı sağladığını söyledi. Kilo kontrolünde kullanılan ilaçların önemli bir kısmını GLP-1 reseptör agonistlerinin oluşturduğunu belirten Yalı, bu ilaçların kilo kaybına yardımcı olduğunu ve 2022 yılında yayımlanan bir meta-analize göre safra kesesi ve safra yolu hastalıklarında göreceli risk artışı sağladığını açıkladı.
Yalı, "Bu çalışmalar, bu ilaçların kullanımının safra kesesi hastalıklarında yaklaşık yüzde 37 oranında göreceli risk artışı gösterdiğini ortaya koydu. Ancak bu, ilacı kullanan her üç kişiden birinde safra taşı oluşacağı anlamına gelmemektedir. Risk, ilacı kullanmayanlara kıyasla artmaktadır" dedi.
Hızlı kilo kaybı safra taşı oluşumunu tetikliyor mu?
Op. Dr. Yalı, hızlı kilo kaybının safra taşı oluşumu için zemin hazırlayabileceğini belirtti. Bunun birkaç nedeni olduğunu söyleyen Yalı, hızlı kilo verme sürecinin safranın kolesterol açısından yoğunlaşmasına yol açarak taş oluşumuna neden olabileceğini kaydetti. Bu durumun hızlı kilo verilen diyetler ve obezite cerrahisi sonrası da görüldüğünü ifade etti.
Ayrıca bazı GLP-1 temelli ilaçların safra kesesinin boşalma fonksiyonunu etkileyebileceği, safranın kesede daha uzun süre kalmasının taş oluşumunu kolaylaştırabileceği üzerinde durulduğunu belirtti. Ancak tüm ilaçlarda bu mekanizmaların aynı düzeyde etkili olduğunun kesin olmadığını vurguladı.
Safra kesesi taşı olanlar zayıflama iğnesi kullanabilir mi?
Yalı, safra kesesinde taş bulunmasının zayıflama iğnesi kullanımına mutlak engel olmadığını ancak hastanın geçmişte safra kesesi ağrısı, akut kolesistit, safra kanalına taş düşmesi veya taş kaynaklı pankreatit gibi durumlarının mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Hiçbir şikayeti olmayan hastalarla tekrarlayan safra kesesi ağrısı yaşayanların aynı şekilde değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.
Özellikle safra taşına bağlı şikayetleri olan hastaların tedavi öncesinde genel cerrahi uzmanı tarafından değerlendirilmesinin uygun olduğunu ve gerektiğinde cerrahi tedavi seçeneğinin gündeme gelebileceğini ifade etti.
İlaçların kişiye özel belirlenmesi gerektiğini vurgulayan Yalı, "Yalnızca zayıflama iğnesi kullanacak olması, şikayeti olmayan her safra taşı hastasının ameliyat edilmesini gerektirmez. Ancak zayıflama iğnesi kullanırken ortaya çıkan her karın ağrısı basit bir yan etki olarak görülmemelidir" dedi.
Yalı, özellikle sağ üst karında şiddetli veya uzun süren ağrı, tekrarlayan kusma, ateş ya da sarılık gibi durumların safra kesesi ve yollarına ait komplikasyonlar açısından gecikmeden tıbbi değerlendirme gerektirdiğini belirtti.
Zayıflama iğnelerinin uygun hastalarda obezite tedavisinde önemli faydalar sağladığını ancak bilimsel araştırmaların, özellikle GLP-1 reseptör agonistlerinin safra taşı ve bazı safra kesesi hastalıklarının görülme riskini artırdığını gösterdiğini söyledi. Bu nedenle safra kesesinde taş bulunan hastaların tedavi kararının kişiye özel ve hekim kontrolünde verilmesi gerektiğini vurguladı.
Sık sorulan sorular
Zayıflama iğneleri safra kesesi taşı riskini nasıl etkiler?
GLP-1 reseptör agonistleri içeren zayıflama iğneleri, hızlı kilo kaybı ve safranın kesede uzun kalması nedeniyle safra taşı oluşum riskini artırabilir.
Safra kesesinde taş varsa zayıflama iğnesi kullanmak mümkün mü?
Safra kesesinde taş bulunması tek başına zayıflama iğnesi kullanımına engel değildir ancak hastanın geçmişteki safra kesesi şikayetleri değerlendirilmelidir.
Zayıflama iğnesi kullanırken hangi belirtiler acil müdahale gerektirir?
Sağ üst karında şiddetli ağrı, tekrarlayan kusma, ateş veya sarılık gibi durumlar derhal tıbbi değerlendirme gerektirir.
Kaynak: İHA




