Dünyanın en büyük sodalı gölü olan Van Gölü, mikrobiyalit oluşumlarıyla uluslararası bilimsel bir araştırmanın odağı haline geldi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenen projede, Van Gölü’nün çeşitli noktalarından mikrobiyalitlerden numuneler alındı.

Proje, Van Gölü’ndeki mikrobiyalitlerde bulunan karbonat nanokürelerin kökenini ve oluşum süreçlerini incelemeyi hedefliyor. Elde edilen veriler, öncelikle Türkiye’deki Salda Gölü’nden alınan örneklerle karşılaştırılacak. Ayrıca, Mars’tan 2029 yılında getirilecek örneklerle de benzerlik ve farklılıkların ortaya konması amaçlanıyor.

Van Gölü mikrobiyalitlerinden numune alma süreci nasıl gerçekleşti?

Projenin yürütücüsü Doç. Dr. Çetin Yeşilova, saha çalışmalarında önce göl yüzeyinden, ardından tekneyle daha derin noktalardan örnekler toplandığını açıkladı. Numuneler, glutaraldehit ile koruma altına alınarak laboratuvar analizleri için hazırlandı. Yeşilova, "İlk etapta kendi ulaşabildiğimiz alanlardan örnekler aldık, ardından derin kesimlere tekneyle giderek numune topladık. Bu örnekler Falcon tüplerinde uygun koşullarda muhafaza edildi" dedi.

Projenin temel amacı, mikrobiyalitlerdeki karbonat nanokürelerin kökenini belirlemek. Bu verilerle Salda Gölü ve Mars’taki Jezero Krateri’nden alınacak örnekler arasında karşılaştırmalar yapılacak. Mars örneklerinin 2029’da gelmesiyle korelasyon çalışmaları başlayacak.

Uluslararası işbirliği ve bilim insanlarının katkıları

Projede İtalya, Çin ve Polonya’daki üniversite ve araştırma kurumlarıyla işbirliği yürütülüyor. Pamukkale Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ezher Tagliasacchi, farklı disiplinlerden bilim insanlarının bir araya geldiği uluslararası bir çalışma olduğunu belirtti. Tagliasacchi, mikrobiyalitlerin bulunduğu alanların tespit edilip yüzeyden ve sudan örnekler alındığını söyledi.

Tagliasacchi, mikrobiyalitlerde farklı renkli katmanların çeşitli mikroorganizma topluluklarını temsil ettiğini vurguladı. "Karbonatlaşmış beyaz kısımlar karbonat, pembe renkli alanlar sülfür bakterileri, açık yeşil bantlar siyanobakteriler ve üstte algler yer alıyor" dedi. Numuneler farklı ülkelerde detaylı analizlere tabi tutulacak.

Tagliasacchi, araştırmanın temel sorularından birinin karbonat nanokürelerin biyolojik mi yoksa inorganik süreçlerle mi oluştuğunu ortaya koymak olduğunu ifade etti.

Van Gölü ve Salda Gölü mikrobiyalitleri Mars araştırmaları için neden önemli?

Polonya Varşova Üniversitesi’nden Prof. Dr. Miroslaw Slowakiewicz, saha çalışmasının Mars araştırmaları açısından önemine dikkat çekti. Türkiye’deki Van ve Salda göllerinin Mars’taki Jezero Krateri ile karşılaştırma için uygun doğal ortamlar olduğunu söyledi.

Slowakiewicz, Van Gölü’nün pH değerinin yaklaşık 10 olduğunu ve bu yüksek alkaliniteye uyum sağlamış mikroorganizmaların yaşadığını belirtti. Mikrobiyalitlerin mikroorganizmaların çökelmeye katkısıyla oluştuğunu, Van Gölü’nde kalsiyum karbonatın, Salda Gölü’nde ise hidromanyezitin baskın olduğunu aktardı.

Çalışmada 200 nanometreden küçük yapılar incelenecek. Slowakiewicz, "Bu boyut, tipik bir virüsün büyüklüğüne eşdeğer. Bu sayede canlı formlarda gerçekte nelerin yaşandığını görebileceğiz" dedi.

Van Gölü mikrobiyalitleri, Salda Gölü’ndekilerden farklı özellikler taşıyor. Özellikle gölün derin bölgelerinden yükselen suların yüzeye ulaştığı alanlarda hızlı çökelme süreçleri gözlemleniyor.

Van’ın Gevaş ilçesine bağlı Altınsaç Mahallesi kıyısında, dalış rehberi Serkan Ök ve Polonyalı bilim insanı Bruno Garrett su altından mikrobiyalit örnekleri alarak araştırmaya katkı sağladı.

Sık sorulan sorular

Van Gölü mikrobiyalitlerinden ne amaçla örnek alınıyor?

Karbonat nanokürelerin kökeni ve oluşum mekanizmalarını araştırmak ve elde edilen verileri Salda Gölü ile Mars örnekleriyle karşılaştırmak amaçlanıyor.

Mars örnekleri ne zaman karşılaştırmaya dahil edilecek?

Mars’tan getirilecek örneklerin 2029’da bilim dünyasına açılmasıyla birlikte karşılaştırmalar yapılacak.

Van Gölü mikrobiyalitlerinde hangi mikroorganizmalar bulunuyor?

Pembemsi sülfür bakterileri, açık yeşil siyanobakteriler ve üstte algler gibi farklı mikroorganizma grupları tespit edildi.