Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Antalya'da düzenlenen COP31 Dünya Liderler Zirvesi'nde yaptığı konuşmada iklim krizine karşı küresel çabaların yetersiz olduğunu söyledi. Guterres, fosil yakıtların dinozorlar gibi tarihe karışması gerektiğini vurguladı ve bunun otomatik olarak gerçekleşmeyeceğini belirtti.

İklim Krizinde Mevcut Durum ve Fosil Yakıtların Rolü

Guterres, iklim kriziyle mücadelede gerçeklerin açıkça ortaya konması gerektiğini ifade etti. 2025 yılında emisyonların tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşacağını, son dört yılın ise kayıtlara geçen en sıcak yıllar olduğunu söyledi. Fosil yakıt çıkarlarının gezegenimizi yok ederken büyük kazançlar elde etmeye devam ettiğini belirtti. İklim felaketlerinin dünya genelinde insanların hayatlarını, geçim kaynaklarını ve ekonomileri olumsuz etkilediğini ifade etti.

Paris Anlaşması'nın küresel sıcaklık artışını 1,5 derece ile sınırlandırma hedefinin bilimsel veriler ışığında aşılmasının kaçınılmaz olduğunu ancak bunun kalıcı bir durum olmaması için mücadele edilmesi gerektiğini söyledi. Guterres, bu aşımın ne kadar yıkıcı olacağının liderlerin kararlarına bağlı olduğunu vurguladı.

Yenilenebilir Enerji ve Fosil Yakıtlardan Çıkış

Son 10 yılda yenilenebilir enerji alanında önemli ilerlemeler kaydedildiğine dikkat çeken Guterres, güneş enerjisinin dünya elektriğinin önemli bir kısmını karşıladığını belirtti. Elektrikli otomobil satışlarının da arttığını ve temiz enerjinin birçok bölgede yeni elektrik üretimi için en ucuz kaynak haline geldiğini söyledi.

Fosil yakıt ithalatına bağımlı ülkelerde yaşayan insanların fiyat şoklarına maruz kaldığını ifade eden Guterres, fosil yakıtlardan çıkışın bilimle uyumlu, adil ve hızlı şekilde gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtti. Ancak fosil yakıtların sona erdirilmesinin önünde lobilerin ve çıkar gruplarının engeller oluşturduğunu söyledi: "Fosil yakıtların lobisi var, stratejileri bilimsel gerçekleri çarpıtmak ve eylemleri geciktirmek."

Küresel Emisyon Azaltımı ve İklim Adaleti

Guterres, küresel emisyonların yılda yüzde 6 oranında azaltılması gerektiğini ancak mevcut ulusal planların bu hedefin en fazla üçte birini karşılayabildiğini ifade etti. Bu durumun yüzyıl sonunda sıcaklık artışının 2,5 dereceyi aşmasına yol açacağını ve kritik eşiklerin aşılacağını söyledi.

İklim değişikliğiyle mücadelede ekonomik adaletin önemine değinen Guterres, gelişmekte olan ülkelerin temiz enerji yatırımlarına erişimde zorluk yaşadığını, bu ülkelerin küresel temiz enerji yatırımlarının beşte birinden daha azını alabildiğini belirtti. Bu nedenle yeni bir İklim Adaleti Mutabakatı'na ihtiyaç olduğunu ve gelişmiş ülkelerin emisyonlarını daha hızlı azaltıp finansman sağlaması gerektiğini vurguladı.

Yeni Kömür Projeleri ve Enerji Politikaları

Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın Emisyon Açığı Raporu'na göre, 2035 yılına kadar yenilenebilir enerji kapasitesinin üç kat artırılması, kömürden elektrik üretiminin yüzde 75 azaltılması gerekiyor. 2040 yılına kadar kömürden elektrik üretiminin neredeyse tamamen sona erdirilmesi ve petrol ile doğal gaz kullanımının üçte bir oranında azaltılması hedefleniyor.

Guterres, bu hedeflere ulaşmak için yeni kömür projelerine ve fosil yakıt altyapılarına hayır demenin şart olduğunu, metan emisyonlarının keskin şekilde azaltılması gerektiğini söyledi. Ayrıca ormanların, okyanusların ve biyolojik çeşitliliğin korunmasının önemine dikkat çekti.

İklim Finansmanı ve Gelişmekte Olan Ülkeler

İklim değişikliğine uyumun artık hayatta kalma meselesi olduğunu belirten Guterres, erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılması ve toplumların sel, kuraklık gibi afetlere karşı korunmasının gerekliliğini vurguladı. Finansmanın yeterli, uygun maliyetli ve kolay erişilebilir olması gerektiğini söyledi.

Gelişmiş ülkelerin 2035 yılına kadar yılda en az 300 milyar dolar iklim finansmanı sağlaması gerektiğini, bu miktarın gelişmekte olan ülkelere ulaşmasının önemini belirtti. Çok taraflı kalkınma bankalarının taahhütlerinin ötesine geçmesi, özel yatırımların artırılması ve kırılgan ülkelere uygun destek mekanizmalarının geliştirilmesi çağrısında bulundu.

Kirletenlerin Bedel Ödemesi ve Küresel İş Birliği

Fosil yakıt şirketlerinin elde ettiği karlarla iklim değişikliğine bağlı zararların karşılanması için ayrılan kaynaklar arasında büyük fark olduğunu söyleyen Guterres, dünyanın en büyük dokuz petrol şirketinin son çeyrekte 95 milyar dolar kar elde ettiğini ancak Kayıp ve Zarar Fonu'na yalnızca yaklaşık 600 milyon dolar aktarıldığını belirtti. Bu durumun kabul edilemez olduğunu ve kirletenlerin bedelini ödemesi gerektiğini vurguladı.

Küresel iş birliğinin önemine değinen Guterres, ticaret engelleri, teknoloji tekelleri ve jeopolitik rekabetin enerji dönüşümünü zorlaştırabileceğini söyledi. Ülkelerin tek başına çözemeyeceği konularda iş birliği yapmasının şart olduğunu belirtti.

Guterres'ten Son Mesaj

Konuşmasını iklim mücadelesinde yer alanlara seslenerek tamamlayan Guterres, onların bu mücadelenin vicdanı olduğunu söyledi. Gelecek yıl BM Genel Sekreterliği görevinden ayrılacağını ancak gerçeği söylemekten ve mücadeleden vazgeçmeyeceğini ifade etti. İklim kriziyle ilgili gerçekleri söylemeye ve gerekli eylemleri talep etmeye devam edeceğini belirtti.

Sık sorulan sorular

Guterres fosil yakıtlar hakkında ne dedi?

Fosil yakıtların dinozorlar gibi tarihe karışması gerektiğini ve bunun kendiliğinden olmayacağını, fosil yakıt lobilerinin engel olduğunu söyledi.

COP31 zirvesinde iklim finansmanı ile ilgili neler vurgulandı?

Gelişmekte olan ülkelerin iklim finansmanına erişiminin artırılması gerektiği, 1,3 trilyon dolarlık hedefin bu ülkelere ulaşması gerektiği belirtildi.

Küresel emisyon azaltımı için ne kadar hız gerekiyor?

Emisyonların her yıl yaklaşık yüzde 6 oranında azaltılması gerekiyor ancak mevcut ulusal planlar bu hedefin çok gerisinde kalıyor.

Konuyla ilgili