Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Mühendislik Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Ege Denizi’nde bulunan Helen Yayı’nın tamamen kırılması durumunda 8’in üzerinde büyüklükte bir depremin Türkiye’nin büyük bölümünde hissedilebileceğini açıkladı.

Kutoğlu, geliştirdikleri otomatik hasar belirleme yazılımı ile Helen Yayı’nın kırılması senaryosunu incelediklerini ve bu büyüklükteki bir depremin etkilerinin sadece Ege Bölgesi ile sınırlı kalmayacağını belirtti.

Helen Yayı’nın Kırılması Türkiye’de Nasıl Etkiler Yaratacak?

Helen Yayı, deniz altında bulunan büyük bir dalma batma zonu olarak tanımlanıyor. Prof. Dr. Kutoğlu, Japonya açıklarındaki benzer fay sistemleri gibi Helen Yayı’nın da 8’in üzerinde büyüklükte deprem ve tsunami oluşturma potansiyeline sahip olduğunu ifade etti. Bu tür bir depremin Türkiye’de yaratacağı etkiler üzerine literatürde kapsamlı bir çalışma bulunmadığını belirten Kutoğlu, kendi geliştirdikleri modelle ülke genelinde olası hasarları hesapladıklarını söyledi.

Model sonuçlarına göre, Helen Yayı’nın bütünüyle kırılması halinde meydana gelecek deprem Türkiye’nin hemen hemen tamamında hissedilecek. Depremin oluşturacağı sarsıntı kuvveti, yer çekimi kuvvetinin beşte biri kadar olacak ve bu seviyede zayıf ve kötü durumdaki binalarda hasar meydana gelebilir. Ağır hasar oluşması için ise sarsıntının yer çekimi kuvvetinin en az yarısına ulaşması gerektiği belirtildi.

Hasar Riski Hangi Bölgelerde Yoğunlaşacak?

Hazırlanan haritada en yüksek sarsıntı ve hasar riskinin kırmızı renkle işaretlenen bölgelerde toplandığı görülüyor. Bu alanlar ağırlıklı olarak Ege Bölgesi’nde bulunurken Marmara ve İç Anadolu’ya kadar uzanıyor. Konya Havzası da bu riskli bölgeler arasında yer alıyor. Ortak özellikleri ise ovalar ve çöküntü alanlarından oluşan zayıf zeminlere sahip olmalarıdır.

Prof. Dr. Kutoğlu, Türkiye’de Helen Yayı’ndan daha yıkıcı sonuçlar doğurabilecek karasal fayların da bulunduğunu ve kentsel dönüşüm çalışmalarında zemin özelliklerinin öncelikli olarak dikkate alınması gerektiğini vurguladı. Kentsel dönüşümün öncelikle kırmızı ile işaretlenen zayıf zeminli alanlarda yapılmasının önemine dikkat çekti.

Tsnumi Riski ve Ege Kıyılarında Olası Etkileri

Helen Yayı’nın kırılması halinde tsunami oluşma ihtimali de değerlendirildi. Dünya Tsunami Merkezi’nin hesaplamalarına göre, Ege kıyılarında tsunami dalga yüksekliği 1 ila 2 metre arasında değişebilir. Kıyı eğiminin çok düşük olduğu bölgelerde ise deniz suyunun 25 ila 30 metre kadar iç kesimlere ilerleyebileceği belirtildi.

Ancak Kutoğlu, bu büyüklükteki tsunami dalgasının büyük ölümlü hasara yol açabilecek seviyede olmadığını ifade etti. Bu nedenle tsunami riskinin sınırlı olduğu ancak yine de kıyı bölgelerinde dikkat edilmesi gerektiği vurgulandı.

Sık sorulan sorular

Helen Yayı’nda meydana gelebilecek deprem büyüklüğü nedir?

Fay tamamen kırılırsa 8’in üzerinde büyüklükte deprem oluşabilir.

Deprem Türkiye’nin hangi bölgelerinde hissedilir?

Deprem Türkiye’nin neredeyse tamamında hissedilecek, özellikle zayıf zeminli bölgelerde hasar riski yüksek olacak.

Helen Yayı kırılırsa tsunami riski nedir?

Ege kıyılarında 1 ila 2 metre arasında tsunami dalga yüksekliği oluşabilir, deniz suyu kıyı eğimi düşük bölgelerde 25-30 metre içeriye ilerleyebilir.