Van'da el yapımı bağlama yapımının önemli ustalarından biri olan Tevhid Topal, 1979 yılından bu yana süregelen mesleki deneyimiyle dikkat çekiyor. Erzurum'da babası İbrahim Topal'dan, halk arasında Aşık Dermani olarak tanınan ustadan öğrendiği bağlama yapım sanatını, 1992 yılında Van'a taşıyarak burada devam ettiriyor. Topal, yarım asrı aşkın süredir sürdürdüğü bu geleneksel el sanatında, seri üretimden uzak durarak tamamen el işçiliğine dayalı üretim yapıyor. Bu yaklaşım, bağlamalarının dayanıklılığını ve kullanım ömrünü önemli ölçüde artırıyor.
Atölyesinde ürettiği bağlamaların yaklaşık 30 yıl boyunca kullanılabildiğini belirten Topal, bu süreyi seri üretim bağlamalarla kıyasladığında aradaki farkın oldukça belirgin olduğunu ifade ediyor. Seri üretim bağlamaların genellikle 2-3 yıl gibi kısa bir sürede kullanılamaz hale geldiğini söyleyen usta, "Bizim yaptığımız bağlamalar yaklaşık 30 yıl dayanıyor" diyerek el emeğinin ve kaliteli malzemenin önemine vurgu yapıyor. Müşterilerinin yıllar sonra bakım için enstrümanlarını tekrar atölyesine getirmesi, bu uzun ömrün somut bir göstergesi olarak öne çıkıyor.
Tevhid Topal'ın mesleki yolculuğu, sadece bağlama yapımıyla sınırlı kalmıyor. Aynı zamanda bağlama çalarak mesleğin farklı yönlerini genç kuşaklara aktarmayı da sürdürüyor. Atölyesinde birçok öğrenci, usta ve çırak yetiştirerek bu geleneksel sanatın yaşatılmasına katkıda bulunuyor. Van ve çevre illerden yoğun sipariş alan Topal, Türkiye'nin farklı bölgelerine ve yurt dışına da bağlama göndererek sanatını geniş kitlelere ulaştırıyor. Bu durum, hem bölgesel hem de uluslararası düzeyde el yapımı bağlama sanatının değerini gösteriyor.
Topal, el yapımı bağlamaların uzun ömürlü olmasının yanı sıra, bakımının da önemine dikkat çekiyor. Yaptığı bağlamalar 15, 20 hatta 30 yıl sonra bile atölyesine bakım için getiriliyor ve yeniden kullanılabilir hale getiriliyor. Bu, hem enstrümanın kalitesini hem de ustanın işine olan bağlılığını ortaya koyuyor. "Seri üretim yapılan enstrümanlara genellikle ‘kullan at’ diyorum" ifadesiyle, seri üretimin kalitesizliğine dikkat çekiyor.
Gençlere meslek kazandırma konusunda da hassasiyet gösteren Topal, günümüzde gençlerin daha çok kazanç odaklı meslek seçiminde bulunduğunu belirtiyor. Oysa kendisi ve babası işi aşkla yaptıklarını, başka bir şey düşünmediklerini ifade ediyor. Gençlerin kolaycılığa kaçtığını söyleyen usta, mesleğe olan bağlılığını ve sevgiyle yapılan işin önemini vurguluyor. Bu yaklaşım, hem mesleğin geleceği hem de kültürel mirasın devamı açısından büyük önem taşıyor.
Sonuç olarak, Van'daki el yapımı bağlama ustası Tevhid Topal, yarım asrı aşkın deneyimi ve el emeğiyle ürettiği bağlamalar sayesinde, hem kaliteli hem de uzun ömürlü enstrümanlar ortaya koyuyor. Onun mesleki anlayışı ve gençlere verdiği önem, bu geleneksel sanatın yaşatılmasına ve gelecek nesillere aktarılmasına büyük katkı sağlıyor.
Foto Galeri (5 fotoğraf)
Kaynak: İHA




