Antalya'da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi'nde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, yeni örtü karar taslağını kamuoyuna açıkladı. Paris Anlaşması'nın 1,5 derece sıcaklık artışı hedefine bağlılıklarını yineleyen Kurum, Antalya Mutabakatı'nı genel kurulda ilan etmeyi amaçladıklarını belirtti. "Çözüm çıkmadan masadan kalkmayacağız" ifadesini kullanan Bakan, müzakerelerde tarafların uzlaşması halinde bu mutabakatın duyurulacağını aktardı.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31'inci Taraflar Konferansı'nın son günlerine yaklaşılırken, müzakerelerin sonuçlarını ve iklim hedeflerinin uygulanmasına yönelik yol haritasını içeren yeni örtü karar taslağı açıklandı. Kurum, taslağın henüz kesinleşmediğini ifade etti ancak tarafların onayıyla Antalya Mutabakatı'nın yarınki genel kurulda ilan edilmesinin hedeflendiğini söyledi.

Antalya Mutabakatı ve Paris Anlaşması'nın önemi

Bakan Kurum, Paris Anlaşması'nın 1,5 derece hedefinin korunmasının hayatı korumak anlamına geldiğini vurguladı. Bu hedefin, tarım ürünlerinin verimliliği, kıyı şehirlerinin dayanıklılığı, su kaynaklarının korunması ve gelecek nesillerin güvenliği için kritik olduğunu belirtti. Kurum, "Sıcaklıktaki her küçük artış insanların omuzlarındaki yükü artırıyor. Bu nedenle 1,5 derece hedefini korumak, aynı zamanda hayatı korumaktır" dedi.

167 tarafın yeni ulusal katkı beyanı sunmasının önemli bir ilerleme olduğunu aktaran Kurum, emisyon azaltımının hızlandırılması gerektiğini ve toplumların iklim değişikliğine karşı dayanıklılığının artırılacağını ifade etti.

Elektrifikasyon ve enerji hedefleri

Karar taslağında küresel elektrifikasyonun artırılması önemli bir başlık olarak yer aldı. Kurum, nihai enerji tüketiminde elektriğin payının 2035 yılına kadar yüzde 35'e çıkarılması hedefini içeren "35'e 35" çağrısını hatırlattı. Bu hedefin yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması, enerji verimliliği, modern elektrik şebekeleri ve depolama sistemleriyle destekleneceğini belirtti.

Bu hedefin daha temiz hava, güvenli enerji, rekabetçi üretim ve yeni iş alanları anlamına geldiğini söyleyen Kurum, Avrupa Komisyonu'nun desteğinin uluslararası alanda çağrının karşılık bulduğunu gösterdiğini ifade etti. Ayrıca 2030'a kadar küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin üç katına çıkarılması ve enerji verimliliğindeki yıllık iyileşme hızının iki katına yükseltilmesi hedefleri de taslakta yer aldı.

Uyum finansmanı ve uygulama adımları

Kurum, iklim finansmanının ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadele kapasitesini artırması gerektiğini vurguladı. Özellikle en az gelişmiş ülkelerin, küçük ada devletlerinin ve iklim değişikliğinden ağır etkilenen toplumların finansmana erişiminin kolaylaştırılması gerektiğini belirtti. Uyum finansmanının 2035 yılına kadar en az üç katına çıkarılması çağrısını güçlü biçimde desteklediklerini söyledi.

Finansmanın zamanında ulaşmasının önemine dikkat çeken Kurum, onay ve ödeme süreçlerinin hızlandırılması, hibe ve uygun şartlı kaynakların artırılması gerektiğini belirtti. Bu kapsamda "Antalya’dan Addis Ababa’ya Uyum ve Dayanıklılık Finansmanı Yol Haritası" önerisini sunduklarını ve yol haritasının finansman taahhütlerini iklimden etkilenen bölgelerin ihtiyaçlarıyla buluşturmayı amaçladığını aktardı.

Uyum finansmanının üç katına çıkarılmasında hangi yılın başlangıç alınacağına dair tartışmaların sürdüğünü belirten Kurum, sekretaryanın bilimsel veriler ışığında çalışma yapacağını ve konunun kısa sürede karara bağlanmasının hedeflendiğini ifade etti.

Divan toplantısı ve ülkeler arası uzlaşı

Yaklaşık 4,5-5 saat süren Divan toplantısında ülkelerin görüşlerinin alındığını ve bu görüşlerin örtü karar taslağına yansıtılmaya çalışıldığını belirten Kurum, ülkelerin açık yüreklilikle kendilerini ifade ettiğini söyledi. Ortak hareket etmenin, saygı çerçevesinde birbirini dinlemenin önemine vurgu yaptı.

Kurum, "Bütün ülkelerin beklentilerini, önceliklerini ve endişelerini dinledik. Taslağı şekillendirirken bu fikirlerden faydalandık. Umuyoruz ki her ülkenin kendisini görebileceği bir karar metni ortaya çıktı. Bu son metin değil, gelen görüşleri almaya devam edeceğiz. Nihayetinde ortak uzlaşıyla Antalya Mutabakatı'nı genel kurulda ilan edeceğiz" dedi.

Finansman ve proje uygulama sorunları

Bir gazetecinin finansman konusundaki eleştirisine yanıt veren Bakan Kurum, somut uygulamaların hayata geçirildiğini savundu. Mevcut taahhütlerin henüz tam olarak gerçekleştirilmediğini ve bunların 1,5 derece hedefine yeterli olmadığını belirtti. Kaynakların en iyi şekilde kullanılmasının önemine işaret etti.

Avrupa Birliği temsilcilerinin görüşmelerinde "Para var ama kullandıramıyoruz" ifadesinin öne çıktığını aktaran Kurum, bunun sebebinin hazır ve uygulanabilir proje eksikliği olduğunu söyledi. Azaltım veya uyum alanında proje eksikliğinin finansmanın etkin kullanılmasını engellediğini belirtti.

Bu soruna çözüm olarak İklim Uygulama Köprüsü mekanizmasını hayata geçirdiklerini ifade eden Kurum, yerel yönetimlerin iklim değişikliğine uyum kapasitesini artırmaya yönelik Sürdürülebilir Kentsel Dirençlilik Finansman Faaliyeti (SURFF) kapsamında çalışmalar yürüttüklerini açıkladı. Ulaşım, altyapı, kanalizasyon ve üstyapı alanlarında yerel yönetimlerin doğru projeyi doğru finansmanla yönetebilmesi için bu uygulamayı hayata geçirdiklerini söyledi.

Antalya Mutabakatı'nın etkisi ve fosil yakıt tartışmaları

Kurum, iklim hedefleri ile uygulama arasındaki farkın giderilmesinin önemine değindi. Paris Anlaşması'nın yeniden tartışılmasının fayda sağlamayacağını belirterek, Antalya Mutabakatı ve örtü kararının uygulanması halinde emisyonlarda yaklaşık yüzde 30 azalma sağlanabileceğini ifade etti.

Fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ilişkin örtü karar taslağında açık ifadelerin yer almaması eleştirilerine yanıt veren Kurum, Dubai'deki COP28'de fosil yakıtların azaltılması yönünde karar alındığını hatırlattı. Elektrifikasyonda yüzde 35 hedefinin fosil yakıtlardan uzaklaşmayı gerektirdiğini belirtti. Somut ve gerçekçi çalışmalarla ilerlemenin önemini vurguladı.

Türkiye'nin biyometan hedefleri ve ekosistem koruma

Kurum, karbon yakalama, kullanma ve depolama teknolojilerinin özellikle emisyon azaltımının zor olduğu sanayi sektörlerinde önemli olduğunu söyledi. Bilimsel temeli olan uygulanabilir çözümlerden yararlanılması gerektiğini belirtti.

Metan emisyonlarının azaltılması, Sıfır Atık projesi ve döngüsel ekonominin taslakta yer aldığını aktaran Kurum, Emine Erdoğan himayesinde yürütülen Sıfır Atık çalışmalarına dikkat çekti. Türkiye'nin 2040 yılına kadar 1,5 milyar metreküp biyometan üretmeyi hedeflediğini duyurdu.

Dağlık bölgeler, buzullar, okyanuslar ve kırılgan ekosistemlerin korunmasına yönelik bilimsel iş birliğinin güçlendirilmesinin taslakta yer aldığını belirten Kurum, iklim gözlemleri ve yerel uyum çalışmalarının birlikte yürütüleceğini söyledi.

Erken uyarı sistemleri ve afetlere hazırlık

İklim kaynaklı afetlerde erken uyarı sistemlerinin can kayıplarını önlemedeki önemine değinen Kurum, 2027 yılına kadar dünya genelinde herkesin erken uyarı sistemlerinin koruması altına alınması hedefini desteklediklerini belirtti.

Konuyla ilgili