Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan, COP31 Liderler Zirvesi kapsamında düzenlenen "Sıfır Atık, Döngüsellik ve Metan-Liderler Yuvarlak Masa Toplantısı"na katıldı. Burada yaptığı konuşmada, sıfır atık kavramının aslında hayatın kendisiyle ilgili olduğunu belirtti.

Emine Erdoğan, Türkiye'nin COP31 Başkanlığı sürecinde ortaya koyduğu liderlik için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş’a teşekkürlerini iletti. Ayrıca toplantıyı düzenleyen Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol’a da şükranlarını sundu.

Tek kullanımlık ürünlerin çevresel etkileri

1950’lerde tek kullanımlık ürünlerin modern yaşamın bir parçası olarak büyük bir coşkuyla benimsendiğini hatırlatan Erdoğan, o dönemde dergilerde bu yaşam tarzının insanlık için bir "altın çağ" olarak sunulduğunu söyledi. Ancak günümüzde tek kullanımlık plastiklerin küresel atıkların yüzde 40’ını oluşturduğunu ve atık miktarının 2050’ye kadar iki katına çıkarak yaklaşık 4 milyar tona ulaşmasının beklendiğini vurguladı.

Bu durumun sadece çevresel bir kriz olmadığını, aynı zamanda bir zihniyet, kültür ve medeniyet krizi olduğunu ifade eden Erdoğan, toplumların geride bıraktıklarıyla yüzleşmeden geleceğe yürüyemeyeceğini dile getirdi. İklim değişikliğiyle mücadelede kavramların ve değerlerin doğru yerleştirilmesinin önemine dikkat çekti.

Gıda israfı ve sera gazı emisyonları

Emine Erdoğan, küresel olarak üretilen gıdanın yaklaşık yüzde 30’unun israf edildiğini ve bu israfın açlıkla mücadelede büyük bir engel oluşturduğunu belirtti. Yaklaşık 700 milyon insanın açlıkla karşı karşıya olduğu bir dünyada, çöpe atılan gıdanın dörtte birinin bu insanları doyurabileceğini söyledi.

Gıda atıklarının küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 10’unu oluşturduğunu ve bu emisyonların önemli bir kısmının metan gazından kaynaklandığını aktardı. Metan emisyonlarının bugüne kadar gerçekleşen küresel ısınmanın üçte birinden sorumlu olduğunu ve yüzde 60’ının insan faaliyetlerinden kaynaklandığını ifade etti.

"İnsanları ekmeği çöpe atmaktan vazgeçirecek olan, sera gazı emisyonları istatistiklerini bilmekten ziyade yeniden nimet fikriyle buluşmaktır."

Emine Erdoğan, estetik kaygılarla tarlada elenen ürünlerden, buzdolabında unutulan meyvelere kadar her bireysel davranışın doğada büyük etkileri olduğunu belirtti. Bu etkilerin, açlık çeken çocuklar, iklim değişikliği nedeniyle yer değiştirmek zorunda kalan insanlar ve yok olan canlı türleri gibi sonuçlar doğurduğunu söyledi.

Yerel bilginin iklim mücadelesindeki rolü

Erdoğan, sıfır atık hareketinin teknik bir dilden çıkarılıp insanların bağ kurabileceği değer temelli sistemlere dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı. Döngüsel ekonomi, yenilenebilir enerji ve kaynak yönetimi gibi kavramların aslında yerel bilgiden beslendiğini, Anadolu kültüründe bunun en güzel örneklerinin bulunduğunu söyledi.

Yerel bilginin, doğal kaynak israfını, metan emisyonlarını ve çevre kirliliğini önlemede bir kalkana dönüştüğünü belirten Erdoğan, bu bilginin iklim değişikliğiyle mücadelede etkin şekilde kullanılmasının önemine dikkat çekti.

Organik atıkların değerlendirilmesi ve geleceğe yönelik hedefler

Meyve ağaçlarının çiçeklerinin bir kısmının meyveye dönüşürken geri kalanının toprağa düştüğünü, doğanın bunu atık olarak değil, toprağın besini olarak gördüğünü aktardı. İnsanlığın doğadan ilham alarak organik atıkları kompost yöntemiyle toprağa geri kazandırabileceğini söyledi.

Evlerde, iş yerlerinde ve büyük tesislerde oluşan organik atıkların kompostla gübreye veya hayvan yemi üretiminde kullanılabileceğini belirtti. 2035 yılına kadar küresel belediye katı atık miktarındaki artışın en az yüzde 50 azaltılması hedefinin ancak böyle gerçekleştirilebileceğini ifade etti.

Ayrıca atık olarak görülen malzemelerin yeni ham madde kaynağı olarak değerlendirilmesiyle döngüsel malzeme kullanım oranının en az yüzde 15’e çıkarılabileceğini söyledi.

İklim değişikliğiyle mücadelede ortak sorumluluk

Emine Erdoğan, iklim değişikliğiyle mücadelede herkesin üzerine düşen görevi kabul etmesi gerektiğini belirtti. Yerel yönetimler, üreticiler, gençler ve vatandaşların bu dönüşümün aktif paydaşları haline getirilmesi çağrısında bulundu.

Gelişmekte olan ülkelerin finansman, teknoloji ve kapasite geliştirme imkanlarına erişiminin kolaylaştırılması gerektiğini söyledi. Onarılabilir ürünlerin üretimini teşvik eden ekonomik modeller ve uzun ömürlü ürün tasarımlarıyla kalıcı dönüşümlere imza atılması gerektiğini vurguladı.

Erdoğan, iyi uygulamaların paylaşılmasıyla ortak öğrenme ve başarı yolunun açılacağını ifade ederek sözlerini tamamladı.

Sık sorulan sorular

Emine Erdoğan sıfır atık hareketini nasıl tanımlıyor?

Emine Erdoğan, sıfır atık hareketini hayatı konuşmak olarak tanımlayarak, insanların atıkları önlemede değerlerle bağ kurmasının önemine dikkat çekiyor.

Tek kullanımlık plastiklerin çevre üzerindeki etkisi nedir?

Tek kullanımlık plastikler, küresel çöpün yüzde 40’ını oluşturuyor ve atık miktarının 2050’ye kadar iki katına çıkması bekleniyor.

Gıda israfının iklim değişikliğine etkisi nedir?

Gıda israfı, küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 10’unu oluşturuyor ve metan emisyonları küresel ısınmanın üçte birinden sorumlu.

Konuyla ilgili