Antalya Ticaret Borsası ve Antalya Tarım Konseyi Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı Eylül 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verilerini değerlendirdi.
Çandır, Eylül ayında Tarım-GFE’nin aylık yüzde 3,78 artış gösterdiğini belirtti. Bu oranın, endeksin 2015 yılında ölçülmeye başlandığı tarihten itibaren Eylül ayları ortalaması olan yüzde 1,95’in iki katına denk geldiğini ifade etti.
Yıllık bazda ise Tarım-GFE yüzde 32,36 artış kaydetti. Bu rakamın, son 10 yılın Eylül ayları ortalaması olan yüzde 34,25’in altında kaldığını aktaran Çandır, aylık artışın son 10 yılın en yüksek Eylül ayı artışı olduğunu vurguladı. Yıllık artış ise son 6 yılın dördüncü en yüksek Eylül ayı oranı olarak kayıtlara geçti.
Tarımda kullanılan mal ve hizmetlerde fiyat değişimleri
Başkan Çandır, tarımsal girdilerin alt kalemlerine dair değerlendirmede bulundu. Tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 4,05, yıllık yüzde 33,90 artış olduğunu bildirdi.
Alt kalemlerde Eylül ayı itibarıyla aylık değişimler şu şekilde gerçekleşti: tohum yüzde 2,72, enerji yüzde 9,56, gübre yüzde 3,76, ilaç yüzde 1,16, veteriner hizmetleri yüzde -0,57, yem yüzde 3,26 ve diğer kalemlerde yüzde 1,48 artış yaşandı.
Yıllık bazda ise tohum fiyatları yüzde 26,22, enerji yüzde 53,38, gübre yüzde 31,90, ilaç yüzde 22,87, veteriner hizmetleri yüzde 25,37, yem yüzde 31,19 ve diğer kalemlerde yüzde 29,76 artış gösterdi.
Ayrıca, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerde aylık yüzde 2,02, yıllık yüzde 22,97 artış olduğu belirtildi.
Üretici fiyat endeksi ve tüketici enflasyonu karşılaştırması
Çandır, Eylül ayı Tarım-ÜFE’nin aylık yüzde 1,19 azaldığını ve bu düşüşün geçmiş 15 yılın Eylül ayları ortalamasına göre ciddi bir gerileme olduğunu söyledi. Yıllık artışın ise yüzde 12,93 olarak gerçekleştiğini ve bu oranın da geçmiş 15 yıl ortalamasının altında kaldığını belirtti.
Tarım-GFE’deki yüzde 33,36’lık ortalama yıllık artış ile karşılaştırıldığında, tarımsal faaliyetlerde bulunan üreticilerin uzun yıllar boyunca yıllık kayıplar yaşadığına dikkat çekti.
Yurtiçi üretici enflasyonu (Yİ-ÜFE) Eylül ayında aylık yüzde 2,07, yıllık yüzde 27,38 artarken, yurtdışı üretici enflasyonu (YD-ÜFE) aylık yüzde 2,82, yıllık yüzde 33,64 arttı.
Üretici düzeyindeki gıda kalemi ise aylık yüzde 1,18, yıllık yüzde 27 artış gösterdi. Bu durum, tarıma dayalı imalat sanayindeki enflasyonun tarımdan daha düşük seyrettiğini ortaya koydu.
Tüketici enflasyonu (TÜFE) Eylül ayında aylık yüzde 1,84, yıllık yüzde 29,73 artış kaydederken, ortalama aylık yüzde 1,59, yıllık yüzde 19,17 olan genel TÜFE’nin üzerinde seyretti.
Gıda enflasyonu ise aylık yüzde 0,002 azalma gösterirken, yıllık yüzde 24,11 arttı. İşlenmemiş gıda enflasyonu aylık yüzde 2,33 azaldı, yıllık artış ise yüzde 24,15 olarak gerçekleşti. Yaş meyve ve sebze fiyatları aylık yüzde 8,93 azalırken, yıllık artış yüzde 11,17 oldu.
Tarım sektörü enflasyonla mücadelede nasıl bir rol oynuyor?
Ali Çandır, tarım sektörünün enflasyonla mücadeleye pozitif katkı sağladığını belirtti. Sektörün hem tedarik hem de ürün tarafında enflasyonun kontrolünde önemli etkiler yarattığını vurguladı.
Yıllık yüzde 12,93 artan tarımsal üretici fiyatlarının TÜFE’nin yarısına yakın bir artış gösterdiğini ifade eden Çandır, gıda bölümündeki tarım tedarik ve ürün piyasalarında tüketici enflasyonunun ciddi oranda altında artışlar yaşanmasının politika yapıcılar tarafından dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Sık sorulan sorular
Eylül 2026’da tarımsal girdi fiyat endeksinde ne kadar artış oldu?
Aylık yüzde 3,78 ve yıllık yüzde 32,36 oranında artış gerçekleşti.
Tarımsal üretici fiyat endeksindeki değişim nasıldı?
Eylül ayında tarımsal üretici fiyat endeksi aylık yüzde 1,19 azaldı, yıllık artış ise yüzde 12,93 oldu.
Enerji fiyatlarındaki değişim tarımsal girdi enflasyonunu nasıl etkiledi?
Enerji fiyatları aylık yüzde 9,56, yıllık yüzde 53,38 artarak tarımsal girdi maliyetlerinde önemli bir yükselişe katkı sağladı.
Konuyla ilgili
Kaynak: İHA




