Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Mustafa Tan, 2026/27 sezonunda Türkiye'de zeytin rekoltesinin 4 milyon 30 bin tonla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşmasının beklendiğini açıkladı. Bu rekoltenin 1 milyon 163 bin tonunun sofralık zeytine ayrılacağı, kalan kısmın ise yağlık zeytin olarak değerlendirileceği belirtildi.

Dr. Tan, yağlık zeytinden 588 bin ton zeytinyağı elde edilmesinin öngörüldüğünü ve bu rakamla Türkiye'nin zeytinyağında İspanya'nın ardından dünya ikincisi, sofralık zeytinde ise dünya birincisi konumuna bir kez daha yükseleceğini ifade etti.

Zeytin ve zeytinyağında maliyet ile fiyat arasındaki uçurum

Başkan Tan, rekor üretim beklentisinin sevinç yaratması gerekirken, piyasa koşullarının üreticilerde endişeye yol açtığını dile getirdi. Üretim maliyetlerinin kilogram başına zeytinde 50-70 lira, zeytinyağında ise 240-280 lira arasında olduğunu vurgulayan Tan, buna karşın piyasa alım fiyatlarının zeytinde 20-35 lira, zeytinyağında ise 170-200 lira seviyesinde kaldığını söyledi.

Bu fiyatların artan maliyetleri karşılamadığını belirten Tan, bu durumun üreticilerde sevinç yerine endişe ve hüzün yarattığını kaydetti.

Toplanamayan ürünler üretimi tehdit ediyor

Dr. Mustafa Tan, zeytin üretiminde önemli bir risk olarak dip zeytinlerin ve seyrek ağaçlardaki zeytinlerin toplanamama ihtimaline dikkat çekti. Yaklaşık yüzde 30-40 oranında dip zeytinlerin yere döküldüğünü belirten Tan, engebeli arazilerdeki seyrek tutumlu ağaçlarda maliyetlerin yüksek olması nedeniyle ürünün toplanmasının zorlaştığını ifade etti.

Tan ayrıca, zeytinyağı randımanlarının normalde 1/5 olması gerekirken bu yıl 1/6-10 arasında gerçekleştiğini, bunun da zeytinyağı üretimini olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Toplanamayan ürünlerin dalında veya yerde bırakılması durumunda rekoltenin yüzde 30 ila 50 oranında azalabileceği uyarısında bulundu.

Bu gelişmelerin, tarihi rekor beklenen bir sezonda adeta bir "yok yılı" yaşanmasına neden olabileceğini belirtti.

Krizden çıkış için önerilen önlemler

UZZK Başkanı Dr. Mustafa Tan, yaşanan risklerin fırsata dönüştürülmesi için bir dizi önlem sıraladı. Öncelikle, Avrupa Birliği müktesebatına uyum çerçevesinde üreticinin maliyetini karşılayacak şekilde zeytinyağına kilogram başına yaklaşık 1 avro, sofralık zeytine ise 20 sent/avro fark ödemesi yapılması gerektiğini belirtti.

İhracatçılara, dökme, fason işlenen ve 1-5 kilogram arası ambalajlı ihracatlar için daha önce olduğu gibi ton başına 100, 300 ve 750 dolara kadar ihracat iadesi verilmesi önerildi.

Dr. Tan, İspanya örneğinde olduğu gibi zeytinyağı fiyatının maliyetin altına düşmesi durumunda belirli miktarda stoklama yardımının kooperatifler aracılığıyla sağlanarak piyasanın düzenlenmesini tavsiye etti.

AB’ye gümrük ve vergiden muaf ihracat kontenjanının sadece 100 ton seviyesinde olduğunu, Tunus’a ise 56 bin 400 ton kontenjan uygulandığını belirten Tan, Türkiye’nin kontenjanının en az Tunus seviyesine çıkarılması gerektiğini söyledi.

Ayrıca, devlet eliyle ikili ticari ilişkilerin güçlü olduğu Türki cumhuriyetler ve benzeri ülkelere zeytinyağı satışı veya mal değişimi (takas) mekanizmalarının işletilmesi gerektiğini ifade etti.

İç tüketimin artırılması amacıyla ise hükümet tarafından zeytinyağı ve sofralık zeytinin faydalarını anlatan kamu spotlarının hazırlanarak toplumun bilgilendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Sık sorulan sorular

2026/27 sezonunda Türkiye'de ne kadar zeytin üretimi bekleniyor?

4 milyon 30 bin ton zeytin rekoltesi ile tüm zamanların rekor seviyesine ulaşması öngörülüyor.

Zeytinyağı üretiminde hangi riskler bulunuyor?

Dip zeytinlerin ve seyrek ağaçlardaki zeytinlerin toplanamaması ve düşük randıman nedeniyle zeytinyağı üretimi hedeflenen 588 bin tona ulaşamayabilir.

UZZK hangi önlemleri öneriyor?

Üreticiye mali destek, ihracat iadesi, stoklama yardımı, ihracat kontenjanlarının artırılması ve iç tüketimin teşviki gibi önlemler öneriliyor.

Konuyla ilgili