İzmir Aliağa’daki demir çelik fabrikasında gerçekleşen ve 18 kişinin hayatını kaybettiği iş kazası, iş sağlığı ve güvenliği alanındaki önemli eksiklikleri gözler önüne serdi. İstanbul Beykent Üniversitesi Meslek Yüksek Okulu iş sağlığı ve güvenliği bölümünden Dr. Öğr. Üyesi Münevver Yakut, bu faciaya ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Yakut, çok tehlikeli iş kollarında risk değerlendirmesi, acil durum planları, periyodik bakım ve teknik denetimlerin hayati önem taşıdığını vurguladı. İzmir’deki fabrikanın daha önce de iş kazaları ve ölümlü kazalarla karşılaştığını belirterek, bu tür olaylardan gerekli derslerin çıkarılmamasının daha büyük felaketlere yol açabileceğini ifade etti.

Önceki kazalardan alınmayan dersler ve riskler

Fabrikada geçmişte yaşanan iş kazalarının, gelecekte yaşanabilecek daha büyük felaketlerin habercisi olduğuna dikkat çeken Yakut, "İşletme yapısı gereği çok tehlikeli bir sektörde yer alıyor. Daha önce yaşanan kazalardan sonra acil durum planlarının oluşturulması ve hazırlıklı olunması gerekirken, görünüşe göre bu kazalardan yeterince ders çıkarılmamış ve faaliyetler devam ettirilmiş" dedi.

Bu durumun iş güvenliği açısından ciddi bir zaafiyet oluşturduğunu belirten Yakut, işletmenin yapısına uygun önlemler alınmadığı sürece benzer kazaların tekrarlanabileceği uyarısında bulundu.

Üretim devam ederken bakım yapılması büyük risk

Bakım ve onarım işlemlerinin üretim sürerken yapılmasının iş sağlığı açısından önemli tehlikeler doğurduğunu vurgulayan Yakut, mevzuatta bakım sırasında üretimin durdurulmasının en güvenli yöntem olarak kabul edildiğini söyledi. "Bakım, onarım ve test işlemleri yapılırken üretimin durdurulması gerekir. Bu, iş güvenliği açısından olmazsa olmazdır" diye konuştu.

Ancak söz konusu fabrikada bakım ve onarımın üretim devam ederken yapılmış olmasının riskleri artırdığına dikkat çekti. Bu uygulamanın kazaya zemin hazırlayan faktörlerden biri olduğunu belirtti.

Gaz boruları ve teknik önlemlerde eksiklikler

Kazanın teknik yönüne ilişkin değerlendirmede bulunan Yakut, vinçten düşen bir parçanın gaz borularına çarpmasının önemli bir detay olduğunu aktardı. Bakım ve onarım sırasında gaz borularının korunması, gazın tahliye edilmesi ve bağlantıların kontrol edilmesi gerektiğini söyledi.

"Vinç gibi önemli ekipmanlarda bakım yapılırken dayanım testleri ve bağlantıların detaylı kontrolü şarttır" diyen Yakut, bu önlemlerin yetersiz kalmasının kazaya sebep olduğunu ifade etti.

Mevzuat uygulama ve denetim eksiklikleriyle zayıflıyor

Türkiye’de iş kazalarının önlenmesinde mevzuatın yanı sıra uygulama ve denetimin de kritik rol oynadığını belirten Yakut, mevcut düzenlemelerin sahada yeterince etkin uygulanmadığını söyledi. Özellikle çok tehlikeli sektörlerde denetimlerin artırılması gerektiğini vurguladı.

"Mevzuatımız var ancak uygulamada ve denetimde aksaklıklar yaşanıyor. İşverenler ve sorumlular gerekli önlemleri almıyor. Bu nedenle kazalar devam ediyor" dedi. Ayrıca mevzuatın tüm işletmelere aynı şekilde uygulanmasının yanlış olduğunu, işletmelerin yapısına göre farklı önlemler alınması gerektiğini sözlerine ekledi.

Bakım sırasında çalışan sayısı azaltılmalı

Bakım, onarım ve test işlemleri sırasında çalışan sayısının mümkün olduğunca azaltılması gerektiğini ifade eden Yakut, üretim durdurulduğunda çalışma alanındaki personel sayısının sınırlandırılmasını önerdi. "Bakım sırasında olabildiğince az sayıda çalışan bulunmalı" dedi.

Üretimin uzun süre durdurulması önerisi

Kazanın ardından fabrikanın faaliyetlerine devam edip etmeyeceği konusunda bilirkişi raporunun beklenmesi gerektiğini belirten Yakut, ancak bir iş güvenliği uzmanı olarak en doğru yaklaşımın üretimin uzun süre durdurulması olduğunu söyledi.

"Büyük bir facianın ardından işletmenin yeniden güvenli olup olmadığının değerlendirilmesi gerekir. Aksi halde zincirleme kazalar yaşanabilir" dedi. Geçmiş kazaların işletmedeki güvenlik kültürü eksikliğini gösterdiğini ve gerekli önlemler alınmadığı sürece benzer olayların tekrar edebileceğini vurguladı.

Sık sorulan sorular

İzmir Aliağa’daki fabrikada yaşanan kazanın temel nedeni nedir?

Kazanın temel nedenleri arasında üretim devam ederken yapılan bakım ve onarım işlemleri ile denetim eksiklikleri yer almaktadır.

Fabrikada daha önce benzer kazalar yaşandı mı?

Evet, fabrikada daha önce de iş kazaları ve ölümlü kazalar meydana gelmiş ancak bu kazalardan yeterince ders çıkarılmamıştır.

Uzmanlar bu tür kazaların önlenmesi için ne öneriyor?

Uzmanlar bakım ve onarım sırasında üretimin durdurulması, teknik kontrollerin artırılması ve denetimlerin sıklaştırılmasını öneriyor.