Erzurum Olgunlaşma Enstitüsü’nde ehram dokumacılığı alanında çalışan 10 usta, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı belgesiyle devlet sanatçısı unvanını aldı. Türkiye’de bu alanda devlet sanatçısı olan tek grup olan ustalar, ehram dokumasını geleneksel tekniklerle sürdürürken aynı zamanda modern tasarımlarla ürün yelpazesini genişletiyor.
Ehramın Tarihi ve Üretim Süreci Nasıl İşliyor?
Ehram, Erzurum’un geleneksel el sanatları arasında yer alan, geçmişte kadınların örtünme amacıyla kullandığı yöresel bir dış giyim ürünü olarak biliniyor. Özellikle genç kızların çeyiz sandıklarında önemli bir yere sahip olan ehram, koyun yününden elde edilen ipliklerle geleneksel yöntemlerle dokunuyor. Üretim süreci büyük bir emek gerektiriyor; Haziran ayında kırkılan koyunların yünleri köylerden ustalar tarafından titizlikle seçilerek temin ediliyor. Yünler, özellikle alabalık suyunda yıkanarak temizleniyor ve ardından eğirme işlemiyle iplik haline getiriliyor.
Dokuma öncesinde iplikler kirişleme işleminden geçiyor ve uzatma çubukları yardımıyla tezgâha hazırlanıyor. Ehram, yaklaşık 1000 ilmekten oluşuyor ve gücü ile tarak aşamalarından sonra dokunmaya başlanıyor. İki parçadan oluşan ehramın yaklaşık eni 2 metre olup, orta kısmı dikiliyor ve kenarlarına püskül ekleniyor. Dokuma süresi desenlerin karmaşıklığına göre değişiyor; daha sade desenler 15 günde tamamlanırken, yoğun ve ağır desenlerin dokunması 1 ila 1,5 ay arasında sürebiliyor.
Modern Tasarımlar ve Ürün Çeşitliliği
Erzurum Olgunlaşma Enstitüsü, ehram dokumasını sadece geleneksel kıyafetlerle sınırlı tutmuyor. Bu kumaş çanta, kırlent, aksesuar, sehpa örtüsü ve yatak örtüsü gibi farklı ev dekorasyon ürünlerinde de kullanılıyor. Yöreye özgü endemik bitkilerden elde edilen kök boyalarla çeşitli renklerde dokumalar yapılarak ehram, genç kuşakların ilgisini çekecek hale getiriliyor. Böylece hem kültürel miras korunuyor hem de çağdaş tasarımlarla yeni ürünler ortaya konuyor.
Erzurum Olgunlaşma Enstitüsü Müdürü Fatma Taşbaşı, enstitünün geleneksel el sanatlarını yaşatma misyonunu sürdürdüğünü belirterek, "Kültür Bakanlığı’nın somut olmayan kültürel miras taşıyıcıları belgesi, ustalarımızın emeğine verilen değeri gösteriyor. Ehramı sadece geleneksel giysi olarak değil, ev aksesuarlarında da kullanarak farklı ürünler tasarlıyoruz. Kök boya ile yöresel renkleri kullanarak gençlerin beğeneceği ürünler yaratıyoruz" dedi.
Devlet sanatçısı ehram ustalarından Elif Karakuş, ehramın Erzurum’da kadınlar için önemli bir örtü olduğunu, genç kızların çeyizlerinde yer aldığını ve üretim sürecini ayrıntılı şekilde anlattı. Karakuş, "Haziran ayında kırkılan koyunların yünlerini köylerde seçiyoruz. Yünleri alabalık suyunda yıkıyoruz ve eğirme işlemi sonrası iplik haline getiriyoruz. Dokuma yaklaşık 4 metre uzunluğunda ve 1000 ilmekten oluşuyor. Desene göre 15 gün ile 1,5 ay arasında tamamlanıyor" ifadelerini kullandı.
Sık sorulan sorular
Ehram dokuma ustaları nerede görev yapıyor?
Erzurum Olgunlaşma Enstitüsü bünyesinde ehram dokuma ustaları görev yapmaktadır.
Ehram dokuması nasıl bir süreçle üretiliyor?
Koyun yünleri seçilerek yıkanıyor, eğiriliyor, iplik haline getiriliyor ve geleneksel tezgâhlarda dokunuyor.
Ehram kumaşı hangi ürünlerde kullanılıyor?
Ehram sadece kıyafet değil, çanta, kırlent, aksesuar, sehpa örtüsü ve yatak örtüsü gibi ev dekorasyon ürünlerinde de değerlendiriliyor.
Konuyla ilgili
Foto Galeri (11 fotoğraf)
Kaynak: İHA




