Sivas’ın Yıldızeli ilçesindeki Kayalıpınar kazılarında, Hititler dönemine ait önemli bir arşiv ortaya çıkarıldı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 2026 yılı kazılarında Kral 2. Tudhaliya dönemine ait 131 çivi yazılı tablet ve parçasının bulunduğunu açıkladı. Önceki sezon bulunanlarla birlikte bu sayı 184’e yükseldi. Bu buluntular, 21. yüzyılda keşfedilen en kapsamlı Hititçe arşiv olarak değerlendiriliyor.

Kayalıpınar’da bulunan tabletler Hitit tarihine ne katkı sağlıyor?

Kayalıpınar, eski Asur ve Hitit kaynaklarında Samua olarak bilinen bir yerleşim alanı. Buradaki kazılar, Hititlerin devlet yönetimi, askerî faaliyetleri, inançları ve kraliyet ailesinin yaşantısına dair yeni bilgiler sunuyor. Tabletler, yaklaşık 3 bin 400 yıl öncesine ait metinler içeriyor. Bunlar arasında devlet yönetimi ve askerî gelişmelerin yanı sıra, yüksek ateşli salgın hastalığın izleri de bulunuyor.

Özellikle çocukları ve bebekleri etkileyen bu salgın, tabletlerde detaylı şekilde anlatılıyor. Bir tablette, henüz anne sütüyle beslenen bir bebek prensesin sağlık durumu ve geleceği kehanet yoluyla sorgulanıyor. Başka bir tablette ise bu bebek prensesin hayatını kaybettiği ve cenaze ritüelinin gerçekleştirildiği kayıt altına alınmış. Bebek prensesin hastalandığı yerin ise henüz tam olarak belirlenemeyen Ziulila kenti olduğu belirtiliyor.

Hititler’in askerî durumu ve kehanet uygulamaları nasıl belgeleniyor?

Kraliyet arşivinden çıkan belgeler sadece sağlık krizlerini değil, Hitit devletinin askerî tehditlerle karşı karşıya olduğunu da gösteriyor. Batı Anadolu’daki Hitit generalleri, Amua’da bulunan kral 2. Tudhaliya’ya gönderdiği mektupta, düşmanların bölgeyi sardığını bildiriyor. Generaller, asker, at ve savaş arabası talep ederek, destek verilmezse ordunun yok olabileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca, destek sağlanmaması durumunda ortaya çıkacak sonuçların sorumluluğunu üstlenmeyeceklerini krala iletiyorlar.

Arşivde ayrıca Hititlerin kehanet dünyasına dair daha önce bilinmeyen bilgiler de yer alıyor. Kuş falcılarının Amua dışındaki farklı bölgelerde yaptıkları gözlemler günlük düzeninde kaydedilmiş. Falcıların konakladıkları kentler, izledikleri güzergâhlar ve gözlemledikleri kuş türleri detaylı şekilde belgelenmiş. Bu metinler, kuş falının nasıl yorumlandığına dair yeni bilgiler sağlıyor.

Kayalıpınar kazılarının yürütülmesi ve arşivin önemi

Kayalıpınar’daki kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle 2021 yılından beri Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığındaki ekip tarafından yürütülüyor. 2025 yılında aynı alanda bulunan 53 tablet ve parça da bu kraliyet arşivine ait kabul ediliyor. 2026’da bulunan 131 yeni parça ile arşiv 184 parçaya ulaştı.

Bu arşiv, Hitit tarihine, dinî uygulamalarına, dil gelişimine ve kâtiplik kültürüne ışık tutuyor. Kayalıpınar’da ortaya çıkarılan belgeler, Anadolu’nun binlerce yıllık hafızasını bilimsel yöntemlerle gün yüzüne çıkararak koruma ve gelecek nesillere aktarma çalışmalarına önemli katkı sağlıyor.

Sık sorulan sorular

Kayalıpınar’da kaç adet Hititçe tablet bulundu?

2026 kazılarında 131 yeni tablet ve parça bulunarak toplam sayı 184’e ulaştı.

Bulunan tabletler hangi döneme ait?

Tabletler Kral 2. Tudhaliya dönemine tarihleniyor.

Tabletlerde hangi konulara dair bilgiler yer alıyor?

Devlet yönetimi, askerî gelişmeler, salgın hastalıklar, cenaze ritüelleri ve kehanet uygulamaları anlatılıyor.

Konuyla ilgili