Trabzon’un Şalpazarı ilçesinde, Oğuz Çepni Türklerinin tarih boyunca sürdürdüğü geleneksel elma ve armut pekmezi yapımı, sonbahar aylarında büyük kazanlarda devam ediyor. Dalından özenle toplanan meyveler, odun ateşi üzerinde uzun saatler kaynatılarak yörede 'armut balı' olarak da bilinen doğal pekmeze dönüştürülüyor ve kış aylarında tüketilmek üzere saklanıyor.

Elma ve armutlar nasıl pekmeze dönüşüyor?

Sinlice Mahallesi sakinleri, sonbaharın gelmesiyle birlikte kendi arazilerinde yetiştirdikleri elma ve armutları olgunlaştıktan sonra topluyor. Toplanan meyveler önce ayıklanıp temizleniyor, ardından küçük parçalara bölünüyor. Bu parçalar, evlerin bahçelerinde kurulan büyük kazanlarda odun ateşinde kaynatılıyor. Meyveler iyice yumuşadıktan sonra ezilip süzülerek posasından ayrılıyor ve elde edilen meyve suyu bakır veya metal kazanlara aktarılıyor.

Pekmez yapımının en zahmetli aşaması nedir?

Bu aşamadan sonra meyve suyu, odun ateşi üzerinde saatlerce ağır ağır kaynatılıyor. Kazanın başında bekleyen üreticiler, pekmezin dibinin tutmaması ve taşmaması için sürekli karıştırıyor ve kıvamını kontrol ediyor. Kaynama sürecinde suyu buharlaşan meyve suyu koyulaşıyor, kendine özgü renk, koku ve kıvama ulaşıyor. İstenilen kıvama gelen pekmez soğutulduktan sonra temiz kaplara konularak kış için muhafaza ediliyor.

Hazırlanan pekmezlere hiçbir şeker veya katkı maddesi eklenmiyor. Meyvelerin doğal şekerleri ve aromalarıyla yapılan bu yöresel lezzet, özellikle soğuk kış günlerinde kahvaltı sofralarının vazgeçilmezi oluyor.

Ağasar’da pekmez yapımı kültürel bir miras mı?

Pekmez üretimi, sadece kışlık yiyecek hazırlığı değil, aynı zamanda aile büyüklerinden öğrenilen bir kültürün devamı olarak değerlendiriliyor. Bu gelenek, aile dayanışmasını ve toprağa bağlılığı güçlendirirken, geçmişten bugüne uzanan kültürel bir mirasın yaşatılmasını sağlıyor. Her kazan, yöredeki insanların alın terini ve anılarını temsil ediyor. Böylece her kavanoz pekmez, ninelerden ve dedelerden kalan hatıraları yaşatıyor.

Sık sorulan sorular

Elma ve armut pekmezi nasıl hazırlanıyor?

Meyveler toplanıp temizlendikten sonra büyük kazanlarda odun ateşinde uzun süre kaynatılarak doğal pekmez haline getiriliyor.

Pekmez yapımında katkı maddesi kullanılıyor mu?

Hayır, pekmez tamamen meyvelerin doğal şekeri ve aromasıyla hazırlanıyor, şeker veya katkı maddesi eklenmiyor.

Pekmez yapımı neden önemli bir gelenek olarak kabul ediliyor?

Bu üretim kültürü aile dayanışmasını, toprağa bağlılığı ve geçmişten gelen mirası yaşatmayı sağlıyor.