Göğüs Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Alper Avcı, özellikle risk grubundaki bireylerin yılda bir kez düşük doz tomografi ile akciğer kanseri taraması yaptırmalarını önerdi. Avcı, erken tanının tedavi başarısını artırdığını vurguladı.
Akciğer kanseri, erken evrede genellikle belirti vermeden ilerlediği için geç teşhis edildiğinde tedavi süreci zorlaşıyor ve hastalık en ölümcül kanser türleri arasında yer alıyor. Sigara kullanımı başta olmak üzere radon gazı, asbest ve hava kirliliği gibi çevresel faktörler hastalığın oluşumunda etkili oluyor.
Akciğer kanseri ne kadar yaygın ve ölümcül?
Prof. Dr. Alper Avcı, hastalığın dünya çapında önemli bir sağlık sorunu olduğunu belirtti. Her yıl dünya genelinde yaklaşık 3 milyon yeni vaka tanı konduğunu ve bu hastaların 2 milyonunun yaşamını yitirdiğini söyledi. Türkiye’de ise Sağlık Bakanlığı verilerine göre yılda yaklaşık 41 bin yeni akciğer kanseri vakası görülüyor ve 35 bin kişi hayatını kaybediyor. Hastalık, erkeklerde en sık görülen kanser türü olmaya devam ederken, kadınlarda da görülme oranı giderek artıyor. Akciğer kanseri, kansere bağlı ölümlerin en büyük sebebi olarak öne çıkıyor.
Akciğer kanserinin oluşumunda hangi faktörler etkili?
Avcı, sigara, radon gazı, asbest ve hava kirliliği gibi çevresel etkenlerin hücrelerin DNA yapısını bozarak kanser oluşumuna zemin hazırladığını ifade etti. Normalde vücuttaki savunma sistemi kanser hücrelerini tanıyıp yok ederken, bu faktörlerin DNA hasarına yol açması nedeniyle kanser hücrelerinin birikerek kitle oluşturduğunu belirtti. Ayrıca genetik yatkınlığın da hastalıkta rol oynayabileceğini söyledi.
Akciğer dokusunun ağrıya duyarlı olmaması nedeniyle hastalığın erken evrede belirti vermeyebildiğini aktaran Avcı, ortaya çıkan belirtilerin çoğunlukla başka hastalıklarla karıştırılabildiğini ifade etti. İlk belirtiler arasında inatçı ve kuru öksürük, balgam, balgamda kan, halsizlik ve bitkinlik gibi enfeksiyonlarda da görülebilen şikayetlerin yer aldığını söyledi.
Kitle büyüyüp çevre dokulara baskı yaptığında hastalık genellikle ileri evreye ulaşmış oluyor. Bu nedenle erken evrede cerrahi girişim ancak hastaların yaklaşık yüzde 10’una uygulanabiliyor. Hastaların yüzde 80-85’i ise ileri evrede tanı alıyor.
Kimler yılda bir kez tarama yaptırmalı?
Akciğer kanserinde erken tanının önemine dikkat çeken Avcı, geçmişte standart akciğer grafisi ile yapılan taramaların yeterli başarıyı sağlayamadığını söyledi. Günümüzde ise belli yaşın üzerindeki, sigara içen, erkek ve ailesinde kanser öyküsü bulunan kişilere yılda bir kez düşük doz tomografi ile tarama yapılmasının kabul gören yaklaşım olduğunu belirtti.
Tomografi raporlarında karşılaşılan nodül ve kitle kavramlarına açıklık getiren Avcı, 3 santimetreden küçük oluşumlara nodül, daha büyük olanlara ise kitle denildiğini ifade etti. Ancak radyolojik görüntülerin bu oluşumların iyi huylu mu kötü huylu mu olduğunu tek başına gösteremediğini söyledi.
Erken evrede tedavi seçenekleri ve ameliyat yöntemleri
Tanının ardından hastalığın evresinin belirlendiğini belirten Avcı, erken evredeki hastalarda cerrahi tedavinin tercih edildiğini aktardı. Tedavi edilmeyen akciğer kanserlerinde beş yıllık yaşam şansının neredeyse olmadığını söyledi. Erken evrede tümörün küçük, lenf bezi yayılımının sınırlı ve uzak organ metastazının bulunmadığı durumlarda cerrahinin öncelikli tedavi yöntemi olduğunu ifade etti. Evre 3A’nın cerrahinin üst sınırı olduğunu belirtti.
Ameliyat tekniklerinin önemli ölçüde geliştiğini anlatan Avcı, günümüzde video yardımlı ve robot yardımlı cerrahi yöntemlerle çok küçük kesilerle operasyon yapılabildiğini söyledi. Eskiden büyük kesilerle yapılan ameliyatların artık tek kesi ile ve daha konforlu şekilde gerçekleştirildiğini belirtti.
Ameliyatın temel amacının tümörün etrafındaki sağlam akciğer dokusuyla birlikte çıkarılması ve lenf bezlerinin örneklenmesi olduğunu aktardı. Ameliyat sonrası patoloji sonuçlarına göre hastanın ek tedavi ihtiyacının belirlendiğini ve takibin uluslararası kılavuzlara göre yürütüldüğünü söyledi.
Sık sorulan sorular
Akciğer kanserinde erken tanı neden önemlidir?
Erken tanı, tedavi başarısını artırır ve hastalığın cerrahi müdahale ile kontrol altına alınmasını kolaylaştırır.
Hangi kişiler akciğer kanseri taraması yaptırmalıdır?
Sigara içen, belli bir yaşın üzerindeki, erkek ve ailesinde kanser öyküsü bulunan kişiler yılda bir kez düşük doz tomografi ile taranmalıdır.
Akciğer kanserinin belirtileri nelerdir?
İnatçı kuru öksürük, balgam, balgamda kan, halsizlik ve bitkinlik gibi belirtiler olabilir ancak hastalık erken dönemde genellikle belirti vermez.
Konuyla ilgili
Kaynak: İHA




