Başkent Üniversitesi Adana Dr. Turgut Noyan Uygulama ve Araştırma Merkezi uzman odyoloğu Ahmet Özmen, işitme kaybının belirtileri, korunma yöntemleri ve işitme cihazı kullanımı hakkında önemli bilgiler paylaştı. Özmen, işitme kaybının genellikle yavaş ilerlediğini ve başlangıçta fark edilmesinin zor olduğunu belirtti.

İşitme Kaybının İlk Belirtileri Nelerdir?

Özmen, işitme kaybının ilk belirtilerinin günlük yaşamda ortaya çıktığını ifade ederek, "Ortamda söylenenleri sık sık tekrar ettirirsiniz, ‘Efendim, ne dedin?’ gibi soruları fazlaca sormaya başlarsınız. Kalabalık ve gürültülü ortamlarda konuşmaları takip edemezsiniz. ‘Masa’ derken ‘kasa’ duyabilirsiniz. Bu yanlış anlamaları önlemek için insanların dudaklarını okumaya, göz temasınızı artırmaya başlarsınız" dedi.

Fizyolojik işaretlere de dikkat çeken Özmen, kulakta çınlama, seslerin boğuk duyulması ve ince sesleri algılamakta zorlanmanın önemli uyarılar olduğunu söyledi. "Kulakta ıslık, rüzgar, çınlama gibi seslerin duyulması aslında işitme kaybının ilk habercisidir. Seslerin boğuk gelmesi, yani insanların sanki elleriyle ağızlarını kapatmış gibi konuşuyor duyulması da öyle. Kadın ve çocuk sesleri ya da kuş cıvıltıları gibi ince sesleri duymakta zorlanmak, kulaklarda dolgunluk hissi de bu belirtiler arasında" diye konuştu.

Televizyonun sesini yüksek açmak ve telefonda hoparlör kullanmayı tercih etmek gibi davranış değişikliklerinin de işitme kaybına işaret edebileceğini belirten Özmen, ilerleyen süreçte sosyal izolasyonun artabileceğine dikkat çekti. "İşitme kaybı olan bireyler kendilerini izole etmeye başlar. Tekrar ettirmekten çekinir, dalga geçilmesinden korkarlar. Böylece başlayan sosyal izolasyon, özellikle yaşlı hastalarda demans gibi hastalıklara zemin hazırlar" dedi.

İşitme Kaybından Korunma Yöntemleri Nelerdir?

Gürültünün işitme kaybına yol açan önemli faktörlerden biri olduğunu vurgulayan Özmen, kulaklık kullanımında 60 desibeli aşmamak gerektiğini söyledi. "60 desibeli geçmeden dinleme kuralını hiç uygulamıyoruz. Yüksek sese uzun süre maruz kalırsak kulağın içindeki tüylü hücreler zarar görür ve işitme kaybı oluşur ya da artar. Kulaklık kullanırken düşük ses seviyesi tercih edilmeli, 60 desibel aşılmamalı. Artık telefonlarda ve kulaklıklarda yüksek ses uyarıları var, bunlara mutlaka dikkat edilmeli" ifadelerini kullandı.

Gürültülü ortamlarda çalışanların kulak koruyucu kullanmasının önemine de değinen Özmen, "Fabrikada çok yüksek sesli bir yerde çalışan biri ‘Kulağım rahatsız oluyor, söyleneni duymuyorum’ diyerek kulak koruyucu kullanmıyor. Ancak bu, ilerleyen dönemde mesleki işitme kayıplarına yol açıyor. Ayrıca düğün, konser, stadyum gibi yüksek sesli yerlerde ve gürültü kaynaklarının yakınında da uzun süre kalınmamalı" dedi.

Bebeklerde İşitme Taramasının Önemi ve İşaretleri

Yenidoğan işitme taramasının önemine dikkat çeken Özmen, bebeklerin doğumdan sonraki 24 saat içinde işitme testinden geçtiğini söyledi. "Taramadan geçemeyen bebekler bir ay içinde yeniden çağrılır, ilk üç aya kadar tarama, sonrasında klinik testlerle değerlendirme yapılarak, kayıp tespit edilmesi halinde cihazlandırma ya da eğitim süreciyle aileler yönlendirilmektedir" dedi.

Bebeklerin bir yaşına gelmeden bazı kelimeleri söylemeye başlaması gerektiğini belirten Özmen, "‘Gel’, ‘git’, ‘su’, ‘ver’ gibi tek heceli kelimeleri söylemiyorsa, göz teması kurmuyorsa, seslenildiğinde dönüp bakmıyorsa mutlaka bir doktor ya da uzmanla görüşülmesi önerilmektedir" ifadelerini kullandı.

İşitme Cihazı Kullanımı ve Yanlış Anlamalar

İşitme cihazı kullanımına dair önyargıların tedavi sürecini olumsuz etkilediğini belirten Özmen, cihaz kullanımının geciktirilmemesi gerektiğini vurguladı. "Cihaz kullanmaları gerektiğini söylediğimiz hastalardan ‘Dalga geçerler, ayıplarlar’ cevabını alıyoruz. Oysa gözlük nasıl görmemize yarıyorsa, işitme cihazı da duymamıza yarar ve bizi sosyal izolasyondan korur. ‘İşitme kaybım biraz daha ilerlesin, sonra cihaz kullanırım’ diye bir şey yok. Kulaktaki hücreler ölmeye başladıktan sonra en iyi cihazı kullansanız da onları geri getiremezsiniz" dedi.

Kulak içi cihazların her işitme kaybı türüne uygun olmadığını belirten Özmen, cihazın fiyatından çok hastanın aldığı verimin önemli olduğunu söyledi. Ayrıca cihazın doğru merkezden alınması, temizlenmesi ve kullanılması gerektiğini anlattı. "Toz partikülleri cihazın mikrofonlarını tıkayabilir. Bu nedenle cihaz çıkarıldıktan sonra tezgahın üstüne ya da cebe koyulmamalı; nemlenmemesi için koruyucu kabında saklanmalıdır. Pilleri düzenli kontrol edilmeli, şarjlıysa düzenli şarj edilmelidir" dedi.

Kulak Temizliği ve Ani İşitme Kaybı Uyarıları

Kulak çöpü kullanımının yanlış olduğunu belirten Özmen, kulakların kendi kendini temizleyebilen organlar olduğunu söyledi. "Buşon dediğimiz kulak kiri doğal yolla kendiliğinden dışarı akabilir. Ama biz kulak çöpüyle, anahtarla, kalemin arkasıyla, çay kaşığıyla, elimize ne geçerse onunla kulağımızı karıştırıyoruz. Bu cisimler buşonu zara doğru itip yapışmasına neden oluyor. Bu da yalnızca işitmeyi değil dengeyi de etkiliyor, baş dönmeleri ve enfeksiyonlar görülebiliyor" dedi.

Ani işitme kaybının acil müdahale gerektirdiğini vurgulayan Özmen, belirtiler ortaya çıkar çıkmaz zaman kaybetmeden kulak burun boğaz hekimine başvurulması gerektiğini söyledi. "Bir sabah kalktığınızda işitmeniz bir anda gidebiliyor. Lütfen beklemeyin. İlk 48 saat bizim için çok önemli. Kaybı düzeltebilmemiz için hemen bir sağlık kuruluşuna, bir kulak burun boğaz hekimine başvurmanız gerekiyor. Geç kalınırsa telafisi olmayan kalıcı kayıplar ortaya çıkıyor" uyarısında bulundu.

Sık sorulan sorular

İşitme kaybının erken belirtileri nelerdir?

Konuşmaları anlamakta güçlük çekme, kulakta çınlama, seslerin boğuk duyulması ve ince sesleri algılamakta zorlanma erken belirtiler arasındadır.

İşitme kaybından korunmak için ne yapılmalı?

Yüksek seslere maruz kalmaktan kaçınmak, kulaklık kullanımında 60 desibeli aşmamak ve gürültülü ortamlarda kulak koruyucu kullanmak önemlidir.

Ani işitme kaybı durumunda ne yapılmalıdır?

İşitme kaybı ani gelişirse ilk 48 saat içinde kulak burun boğaz hekimine başvurulmalıdır.