Karadeniz Bölgesi’nde sonbahar yağışlarının ardından ormanlarda mantar bolluğu yaşanıyor. Bu durum, özellikle Kastamonu’da mantar zehirlenmelerinin artmasına yol açtı. Son bir hafta içinde 40’tan fazla kişi, mantar tüketimine bağlı zehirlenme şüphesiyle hastanelere başvurdu.

Kastamonu Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çiğdem Sevim, Türkiye’de tespit edilen 300 mantar türünden 100’ünün yenilemediğini, bunların arasında 10 türün ise ölümcül etkiler yaratabildiğini belirtti. Sevim, mantarların birbirine benzer yapıda olması nedeniyle zehirli türlerin yanlışlıkla tüketildiğine dikkat çekti.

Mantar toplarken nelere dikkat edilmeli?

Doç. Dr. Sevim, Kastamonu gibi geniş ormanlık ve iklim koşulları mantar yetişmesine uygun bölgelerde mantar toplamanın yaygın olduğunu söyledi. Ancak mantarların toplandığı yerin temiz olması gerektiğini vurguladı. Sanayi bölgeleri, yol kenarları ve kirli alanlardan toplanan mantarların ağır metaller ve kirleticiler içerebileceğini ifade etti.

Vatandaşların mantar toplama etkinliğini sadece bir doğa yürüyüşü olarak görmemesi gerektiğini belirten Sevim, yıllardır bilinen bölgelerde bile zehirli mantar türlerinin bulunabileceğini anlattı. "Zehirli mantarların bir tanesinin bile sepette bulunması zehirlenmeye neden olur" diyerek, mantarların komşuluk yapması nedeniyle fark edilmeden zehirli türlerin toplanabileceğini söyledi.

Evde mantarın zehirli olup olmadığını anlamanın mümkün olmadığını belirten Sevim, gümüş kaşık testi gibi uygulamaların bilimsel dayanağı olmadığını vurguladı. Ayrıca, mantarın sirkede bekletilmesi, kurutulması veya farklı yöntemlerle zehrinin giderileceği yönündeki inanışların doğru olmadığını ifade etti.

Zehirlenme belirtileri ve yapılması gerekenler

En çok zehirlenmeye yol açan mantar türlerinin başında "köygöçüren" mantar ve Amanita türleri geldiğini belirten Sevim, bu mantarların karaciğer ve böbrek kaybına neden olabileceğini söyledi. Zehirlenme belirtilerinin sadece bulantı ve kusmayla sınırlı kalmadığını, bazen belirtilerin ortaya çıkmasının bir gün sürebileceğini anlattı.

"Bir gün boyunca kişi hiçbir şey hissetmiyor ve bir anda karaciğer iflas eşiğine geliyor."

Sevim, zehirlenme belirtileri görüldüğünde, özellikle bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı, tansiyon düşüklüğü, yüz ve boyunda kızarma, ağızda metalik tat ve baş dönmesi durumlarında acilen sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirtti. Ayrıca, mantar tüketen diğer aile bireylerinin de semptom göstermeseler bile sağlık kontrolünden geçmesi gerektiğini söyledi.

Mantar tüketilen yerin fotoğrafının sağlık profesyonellerine gösterilmesinin panzehir bulunmasında yardımcı olacağını ifade eden Sevim, zehirlenme durumlarında evde müdahale yapılmaması gerektiğini vurguladı. Yanlış müdahalelerin durumu ağırlaştırabileceğini söyledi.

Nemli ortamda mantar saklamanın riskli olduğunu belirten uzman, mantarın buzlukta saklanacaksa kavrularak muhafaza edilmesi gerektiğini, taze haliyle dondurulmaması gerektiğini ifade etti.

Kastamonu’da mantar satışı ve tüketimi

Kastamonu semt pazarlarında ormanlardan toplanan mantarlar tezgahlarda yer alıyor. En çok tercih edilen "kanlıca" mantarının kilogram fiyatı 400 ila 500 lira arasında değişiyor. Mantar satışı yapan Necati Bekiroğlu, mantarların yağmur sonrası güneş açtığında ve toprağın ısındığında yetiştiğini söyledi.

Bekiroğlu, "Mesele iyi mantarı bulmak. Müşterimize temiz ve güzel mantar ya da sebze, meyve yedirmek zorundayız" diyerek, kanlıca mantarının ekmek, börek, kızartma gibi çeşitli yemeklerde kullanıldığını belirtti.

Sık sorulan sorular

Mantar zehirlenmesinin belirtileri nelerdir?

Mide bulantısı, kusma, ishal, karın ağrısı, tansiyon düşüklüğü, yüz ve boyunda kızarma, ağızda metalik tat ve baş dönmesi gibi belirtiler görülür.

Evde mantarın zehirli olup olmadığını anlamak mümkün mü?

Evde mantarın zehirli olup olmadığını belirlemenin güvenilir bir yöntemi yoktur ve gümüş kaşık testi gibi uygulamalar bilimsel değildir.

Zehirlenme durumunda ne yapılmalıdır?

Zehirlenme belirtileri görüldüğünde en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı, evde müdahale yapılmamalı ve Ulusal Zehir Danışma Merkezi aranmalıdır.